-

Öz

The purpose of this study is to determine the perceptions of supervisors, administrators and teachers, as stakeholders, regarding the education supervisors. In this research, the survey model research was employed through qualitative method. The study group of research was composed of 19 individuals including six administrators and five teachers working in public and private schools at the levels of pre-school and primary school and eight education supervisors in Van province. The criterion of being a participant in this study was to have decadal experience at least once. The data were obtained by focus group discussion technique using semi-structured interview form. The research data were analyzed by using content analysis. In this study, the “guidance – professional assistance”, “supervision - evaluation” and “investigation” roles of supervisors, were dealt with as three main categories. The perceptions about these roles are also constituted as three sub-categories; perceptions ten years before, present perceptions and ideal perceptions. The findings of this research were discussed under three main categories and three sub-categories. With respect to the findings of the present study, the perceptions related to the education supervisors have been improved at the significant level when compared with the perceptions decade before; however, this improvement is not at the expected level. Moreover, education supervisors feel themselves disturbed because of the role of the investigation

Anahtar Kelimeler

• Education supervision, education supervisor, supervisor roles, change, metaphor

Bir Değişim Hikâyesi: Eğitim Denetmenlerine İlişkin Metaforik Algılar

Öz

Bu araştırmanın amacı, eğitimin paydaşları olarak denetmen, yönetici ve öğretmenlerin, eğitim denetmenlerine ilişkin algılarını belirlemektir. Genel tarama modelindeki araştırma nitel yöntemle yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Van il merkezindeki okul öncesi ve ilköğretim düzeyindeki kamu ve özel okullarda görev yapan altı yönetici ve beş öğretmen ile Van ilinde görev yapan sekiz eğitim denetmeni olmak üzere toplam 19 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların en az on yıllık mesleki deneyime sahip olmaları ölçütü esas alınmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan odak grup görüşmesi tekniği ile elde edilmiştir. Araştırma verileri, içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Çalışmada, denetmenlerin rollerinden “rehberlik - mesleki yardım”, “denetim - değerlendirme” ve “soruşturma” üç ana kategori olarak ele alınmıştır. Bu rollere ilişkin on yıl önceki algılar, günümüzdeki algılar ve idealdeki algılar ise alt kategorileri oluşturmuştur. Araştırmanın bulguları üç ana kategori ve üç alt kategori altında sunularak tartışılmıştır. Araştırmada ulaşılan bulgular doğrultusunda eğitim denetmenlerine ilişkin algının 10 yıl öncesine göre olumlu yönde ve önemli ölçüde değiştiği ancak bu değişimin henüz istenilen düzeyde olmadığı görülmektedir. Araştırmada ayrıca eğitim denetmenlerinin, kendilerine verilen soruşturma rolünden rahatsız oldukları sonucuna ulaşılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Eğitim denetimi, eğitim denetmeni, değişim, denetmen rolleri, metafor

Kaynakça

1. Abercrombie, D. W., Upson, A. J., Winship, A. E., & Shurman, J. G. (1893). On supervising private schools. The School Review, 1 (9), 557-566.
2. Arslantaş, H. İ. (2007). İlköğretim müfettişlerinin mesleki yardım ve rehberlik rollerinin öğretmen algılarına göre değerlendirilmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
3. Aydın, M. (2011). Çağdaş eğitim denetimi (6. bs). Ankara: Hatipoğlu Yayınevi.
4. Balaban, C. (2005). Aday öğretmenlerin işbaşında yetiştirilmesinde ilköğretim müfettişlerinin rolü. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
5. Balcı, A. (2001). Sosyal bilimlerde araştırma. Ankara: Pegem A.
6. Balcı, A. (2008). Örgüt Mecazları. Ankara: Pegem A.
7. Balcı, A., Aydın, İ., Yılmaz, K., Memduhoğlu, H. B. ve Apaydın Ç. (2007). Türk eğitim sisteminde ilköğretimin yönetimi ve denetimi: Mevcut durum ve yeni perspektifler. S. Özdemir, H. Bacanlı, ve M. Sözer (Ed.). Türkiye’de okul öncesi eğitim ve ilköğretim sistemi temel sorunlar ve çözüm önerileri içinde (s. 126-185). Ankara: Türk Eğitim Derneği Yayınları.
8. Balcı, A., Demirkasımoğlu, N., Erdoğan, Ç. ve Akın, U. (2011). Turkish teachers’ and supervisors’ metaphorical perceptions about supervisors. International Research Journals, 2(10), 1602-1610.

9. Başar, H. (2000). Eğitim denetçisi. Ankara: Pegem A.
10. Berg, B. L. (1995). Qualitative Research Methods for Social Sciences, Allyn Anda Bacon, Boston.
11. Beycioğlu, K. ve Dönmez, B. (2009). Eğitim denetimini yeniden düşünmek. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (2), 71-93.
12. Burgaz, B. (1995). İlköğretim kurumlarının denetiminde yeterince yerine getirilmediği görülen bazı denetim rolleri ve nedenleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 127-134.
13. Can, N. (2004). İlköğretim öğretmenlerinin denetimi ve sorunları. Milli Eğitim Dergisi, 161, 112-122.
14. Ciğer, M. (2006). Kahramanmaraş ili, ilköğretim müfettişlerinin ders denetim sürecinde gösterdikleri davranışların öğretmenleri güdülemesine ilişkin öğretmen ve müfettiş görüşleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
15. Dağlı, (2006). İlköğretim denetmenlerinin eğitim ve yaşam ile ilgili karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunların çözümüne ilişkin öneriler. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 6, 1-8.
16. Doğanay, E. (2006). Taşra birimlerindeki ilk ve ortaöğretim kurumlarında yürütülen teftiş hizmetlerinin karşılaştırılması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
17. Döngel, A. (2006). İlköğretimde denetim ve performans değerlendirme çalışmalarının web üzer ünden iyileştirilmesine ilişkin ilköğretim müfettişlerinin görüşleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
18. Dündar, A. A. (2005). İlköğretim okullarında yapılan teftişin okul başarısı ve gelişimi üzerine etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
19. Ehren, M. C. M. & Visscher, A., J. (2006). Towards a theory on the impact of school inspections. British Journal of Educational Studies, 54 (1), 51-72.
20. Gherardi, S. (2000). Where learning is: Metaphors and Situated Learning in a Planning Group, Human Relations, 53(8), 1057-1080.
21. Glickman, C. D. (1990). Supervision of instruction (Second Edition). Boston: Allyn and Bacon Publication.
22. Glickman, C. D., Gordon, S. P. & Ross-Gordon, J. M. (2001). Supervision and instructional leadership (5th ed.). Boston: Allyn and Bacon.
23. Grumet, M. (1979). Supervision and situation: A metodology of self-report for teacher education. Journal of Curriculum Teorizing, 1, 191-257.
24. Gülcan, M. G. (2003). Avrupa Birliğine adaylık sürecinde Türkiye eğitim sisteminin yapısal sorunları ve yapısal uyum modeli araştırması. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
25. Hicks, H. J. (1960). Educatioanl supervision in priciple and practice. New York: The Ronald Pres Comp.
26. İlğan, A. (2006). Adana, K. Maraş ve Hatay ili ilköğretim müfettişleri ve öğretmenlerinin farklılaştırılmış denetim modelini benimseme ve kamu ilköğretim okullarında uygulanabilir bulma düzeyleri. Yayımlanmamış doktora tezi, Ankara, Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
27. İnal, A. (2008). İlköğretim okullarında yapılan denetimlerde müfettişlerin tutum ve davranışlarının öğretmenler tarafından değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
28. Kapusuzoğlu, Ş. (1988). Son on yılda ilköğretim müfettişlerinin rolünde ve teftiş uygulamalarında değişmeler. Yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
29. Kapusuzoğlu, Ş. (2002). Denetmenlerin değerlendirilmesi. Abant İzzet. Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(3), 35-50.
30. Karagözoğlu, G. (1977). İlköğretimde teftiş uygulamaları. Yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
31. Karakış, M. (2007). İlköğretimde güncel denetim duruşunun öğretmenlik bilincini uyandırma yeterliliğine ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.
32. Kavas, E. (2005). İlköğretim müfettişlerinin denetim davranışlarına ilişkin öğretmen algı ve beklentileri. Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
33. Kayıkçı, K. (2011, Haziran). Eğitim müfettişlerinin bakanlık ve taşra örgütünce düzenlenen hizmetiçi çalışmalarına ilişkin görüşleri. III. Uluslarararsı Katılımlı Eğitim Denetimi Kongresinde sunulan bildiri, Mersin Üniversitesi-TEM-SEN, Mersin.
34. Kepenekci, Y. ve Aslan, C. (2011). Ortaöğretim Türk edebiyatı ile dil ve anlatım ders kitaplarında insan hakları üzerine bir çözümleme. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6 (1), Winter, 476-494.
35. Keskinkılıç, K. (1997). İlköğretim müfettişlerinin denetimdeki kişilik özelliklerine uygun davranışları ve öğretmenlerin onlardan bekledikleri davranışlar. Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
36. Kitzinger, J. (1990), “Audience understanding AIDS: a discussion of methods”, Sociology of Health and Illness, (12), 319-335.
37. Koçak, O. (2011). Okul müdürlerinin; öğrencilik, öğretmenlik ve müdürlük dönemlerindeki okul yöneticiliğine ilişkin metaforik algıları. Yüksek lisans tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.
38. Korkmaz, M. (2007). İlköğretim müfettişlerinin rehberlik görevlerini yerine getirme düzeyleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, On Sekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
39. Korkmaz, M. ve Özdoğan O. (2005). İlköğretim müfettişlerinin rehberlik görevlerini gerçekleştirme düzeyleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(4), 23-43.
40. Koruç, S. (2005). İlköğretim kurumlarında klinik denetim modeli önerisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
41. Kowalski, T. J., & Brunner, C. C. (2005). The school superintendent: Roles, challenges, and issues. In F. W. English (Ed.), The SAGE handbook of educational leadership: Advances in theory, research, and practice (142-167). London, New Delhi: Sage Publications.
42. Kruger, R.A. (1994), Focus Groups: A Practical Guide for Applied Research, Sage Thousands Oaks, CA.
43. Kulular, H. (1992). Müfettişlerde var olan kişisel özellikler ve olması gereken kişisel özelliklerin yöneticiler ve öğretmenler tarafından betimlenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
44. Memduhoğlu, H. B. (2012). Öğretmen, yönetici, denetmen ve öğretim üyelerinin görüşlerine göre Türkiye’de eğitim denetimi sorunsalı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 135-156.
45. Memduhoğlu, H. B. ve Taymur, A. (2009, Haziran). Türk eğitim sistemi denetim alt sisteminin yeniden yapılandırılmasına ilişkin bir model önerisi. Uluslararası Katılımlı Ulusal Eğitim Dene- timi Kongresi’nde sunulan bildiri, Tüm Eğitimciler ve Müfettişler Sendikası (TEM-SEN), Ankara.
46. Memduhoğlu, H. B. ve Topsakal, C. (2008). Öğrenci ve öğretim elemanlarının görüşlerine göre ortaöğretim alan öğretmenliği tezsiz yükseklisans programlarının niteliği ve programda yaşanan sorunlar. Ege Eğitim Dergisi, 9(1), 95-129.
47. Memduhoğlu, H. B., Aydın, İ., Yılmaz, K., Güngör, S. ve Oğuz, E. (2007). The process of supervision in the Turkish educational system: Purpose, structure, operation. Asia Pacific Education Review, 8 (1), 56-70.
48. Memişoğlu, S. P. (2001). Çağdaş eğitim denetimi ilkeleri açısından ilköğretim okullarında öğretmen denetimi uygulamalarının değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Doktora tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
49. Milli eğitim bakanlığı ilköğretim müfettişleri başkanlıkları yönetmeliği, (1999). Resmi Gazete, Sayı:23785.
50. Mirick, G. A. (1918). Administration and supervision. The Elementary School Journal, 19 (4), 285- 290.
51. Morgan, D. L. (1988) Focus groups as qualitative research, Sage, Newbury Park.
52. Morgan, G. (1997). Yönetim ve örgüt teorilerinden metafor (çev. G. Bulut). İstanbul: MÜ-KA Matbaacılık.
53. Nelson, B. S. & Sassi, A. (2000). Shifting approaches to supervision: The case of mathematics supervision. Educational Administration Quarterly, 36 (4), 553-584.
54. Nolan, J. & Hoover L. A. (2005). Teacher supervision and evaluation. John Wiley and Sons Inc. USA.
55. Öz, M. F. (2003). Türkiye Cumhuriyeti milli eğitim sisteminde teftiş. Eskişehir: Osmangazi Üniversitesi Yayınları.
56. Saban, A. (2004). Giriş düzeyindeki sınıf öğretmeni adaylarının “öğretmen” kavramına ilişkin ileri sürdükleri metaforlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2, (2), 131-155.
57. Sarıyar, Y. (1997). İlköğretim okullarında branş öğretmenlerinin denetiminde kullanılmakta olan teftiş formunun ilköğretim müfettişleri ve branş öğretmenlerinde değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
58. Sergiovanni T. J. & Starratt R. J. (2007). Supervision: A Redefinition, New York: McGraw-Hill.
59. Sullivan, S. & Glanz, J. (2005). Supervision that improves teaching. California: Corwin Press.
60. Swaffield, S. & MacBeath, J. (2005). School self-evaluation and the role of a critical friend. Cambridge Journal of Education, 35 (2), 239-252.
61. Şahin, T. (2005). İlköğretim düzeyinde ders denetimi ile ilgili yeterlilikler hakkında denetmen ve öğretmen görüşleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
62. Taşar, H. H. (2000). İlköğretim müfettişlerinin rehberlik görevlerine ilişkin sorunları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
63. Taymaz, H. (2012). Eğitim sisteminde teftiş: kavramlar, ilkeler, yöntemler (9. bs). Ankara: Pegem A.
64. Töremen, F. ve Döş, İ. (2009). İlköğretim öğretmenlerinin müfettişlik kavramına ilişkin metaforik algıları, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(4), 1973-2012. (2013). http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid =TDK.GTS.51e3d994a74d52.92111380. Erişim tarihi: 7 Haziran 2013.
65. Uyanık, M. (2007). Ders teftişinde müfettiş uzmanlaşmasının önemi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
66. Uygur, D. (2006). İlköğretim okullarında aday öğretmenlerin yetiştirilmesinde ilköğretim müfettişlerinin rolleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
67. Ünal, A. (1999). İlköğretim denetçilerinin rehberlik rolünü gerçekleştirme yaklaşımları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
68. Walker, A. & Dimmock, C. (2005). Developing leadership in context. In M. J. Coles & G. Southworth (Eds.), Developing leadership: Creating the schools of tomorrow (pp. 80-94). Berkshire: Open University Press.
69. Weiss, E. M. & Weiss, S. (2001). Doing reflective supervision with student teachers in a professional development school culture. Reflective Practice, 2 (2), 125-154.
70. Yalçınkaya, M., Selçuk, G., Doğru, E. ve Coşkun U. A. (2011, Haziran). Eğitim müfettişlerinin mesleki yeterlik düzeylerine göre hizmetiçi eğitim ihtiyaçlarının incelenmesi. III. Uluslarararsı Katılımlı Eğitim Denetimi Kongresinde sunulan bildiri, Mersin Üniversitesi-TEM-SEN, Mersin.
71. Yavuz, Y. (1995). Öğretmenlerin denetim etkinliklerini klinik denetim ilkeleri açısından değerlendirmeleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
72. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
73. Yıldırım, G. (2007). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders denetimine ilişkin görüşleri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Muğla Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
74. Zepeda, S. J. (2001). At odds: Can supervision and evaluation co-exist? The Journal of Cases in Educational Leadership, 4 (1), 1-13.
75. Zepeda, S. J. (2002). Linking portfolio development to clinical supervision: A case study. Journal of Curriculum and Supervision, 18 (1), 83-102.