Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme

Burcu Kayacı; Pelin Kanten

doi:10.31454/troyacademy.1480937

Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme

Öz

Çıkış noktası ABD’de Lehigh Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma olan örgütsel çeviklik, işletmelerin öngörülemeyen, değişken ve dinamik bir çevrede rekabet gücünü nasıl elde tutarak başarılı olabilecekleri üzerine yoğunlaşılan ve kullanılmaya başlanan bir özelliktir. Örgütsel çevikliğin, örgüt çalışanlarının özellikleri ve örgütsel davranıştan etkilendiği düşünülmektedir. Bu doğrultuda araştırmada proaktif kişilik, bilişsel esneklik ve örgütsel öğrenmenin örgütsel çeviklik üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda yapı ürünleri sektöründe faaliyet gösteren büyük ölçekli bir kuruluşun 341 çalışanından anket tekniği kullanılarak veri toplanmıştır. Toplanan veriler, faktör analizi, korelasyon testi ve yapısal eşitlik testine tabi tutularak yorumlanmıştır. Anket sonuçları değerlendirildiğinde, proaktif kişiliğin örgütsel çevikliğin hız ve esneklik&cevap verebilirlik davranışını olumlu yönde etkilediği, bilişsel esnekliğin örgütsel çevikliğin yetkinlik boyutunu olumlu yönde etkilediği ve örgütsel öğrenmenin örgütsel çevikliğin tüm boyutlarını olumlu yönde etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Alavi, S., Wahab, D. A., Muhamad, N. ve Shirani, B. A. (2014). Organic Structure and Organizational Learning as the Main Antecedents of Workforce Agility. International Journal of Production Research, 52(21), 6273-6295.
Al-Omousha, K. S., Moya, V. S. ve Garcíac, J. S. (2020). The Impact of Social Capital and Collaborative Knowledge Creation on E-Business Proactiveness and Organizational Agility in Responding to the COVID-19 Crisis. Journal of Innovation and Knowledge, 5, 279-288.
Alpkan, L., Ergün, E., Bulut, Ç. ve Yılmaz, C. (2005). Şirket Girişimciliğinin Şirket Performansına Etkileri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6 (2), 175-189.
Asıcı, E. ve İkiz, E. F. (2015). Mutluluğa Giden Bir Yol: Bilişsel Esneklik. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35, 191-211.
Atiyah, L. A. ve Kadhim, S.J. (2020). The Combined Effect of Capabilities and Cognitive Flexibility in Achieving Customer Agility-An Analytical Study of the Views of a Sample From Managers and Employees of Zain Telecom Company In Al-Diwaniya Pjaee, Pal-Arch’s Journal of Archaeology of Egypt, 17(7), 13977-13997.
Attallah, A. A. (2020). The Impact of Personality Structures and Psychological Capital on Work Engagement in E-Commerce Sector in İstanbul. Bahçeşehı̇r Ünı̇versı̇tesı̇, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
Bahrami, M. A., Kiani, M. M., Montazeralfaraj, R., Zadeh, H. F. ve Zadeh, M. M. (2016). The Mediating Role of Organizational Learning in the Relationship of Organizational Intelligence and Organizational Agility. Osong Public Health Res Perspect. 7(3), 190-196.
Bakker, A. B., Tims, M. ve Derks, D. (2012). Proactive Personality and Job Performance: The Role of Job Crafting and Work Engagement. Human Relations, 65(10), 1360.

Basten, D. ve Haamann, T. (2018). Approaches for Organizational Learning: A Literature Review. SAGE Open, 8(3), 1–20.
Bateman, T. S. ve Crant, J. M. (1993). The Proactive Component of Organizational Behavior: A Measure and Correlates. Journal of Organizational Behavior, 14(2), 103-118.
Bindl, U. K. ve Parker, S. K. (2010). Proactive Work Behavior: Forward-Thinking and Change-Oriented Action in Organizations. APA Handbook of Industrial and Organizational Psychology, 2, 567-598.
Brief, A. P. ve Weiss, H. M. (2002). Organizational Behavior: Affect in the Workplace. Annual Review of Psychology, 53(1), 279-307.
Canas, J. J., Fajardo, I. ve Salmeron, L. (2006). Cognitive Flexibility. Florida: In International Encyclopedia of Ergonomics and Human Factors. 2nd edition Press.
Cheng, C., Zhong, H. ve Cao, L. (2020). Facilitating Speed of Internationalization: The Roles of Business Intelligence and Organizational Agility. Journal of Business Research, 110, 95-103.
Crant, J. M. (1995). The Proactive Personality Scale and Objective Job Performance Among Real Estate Agents. Journal of Applied Psychology 80, 532−537.
Crant, M. J. (2000). Proactive Behavior in Organizations. Journal of Management, 26(3), 435-462.
Çeçe, F. (2023). Örgütsel Öğrenmenin İş Performansı Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Destek ve Yüksek Performanslı İnsan Kaynakları Uygulamalarının Aracılık Rolleri: Tekstil Sektöründe Bir Araştırma, T.C. İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul.
Çelik, E. ve Topçuoğlu, P. (2017). Proaktif Kişiliğin Öznel Zindelik İle Merak Arasındaki İlişkide Aracılık Etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(3), 1224.
Dajani, D.R. ve Uddin, L.Q. (2015). Demystifying Cognitive Flexibility: Implications for Clinical and Developmental Neuroscience. Trends in Neurosciences. 38(9), 571-578.
Davies, A. F. (2011). Future Work Skills 2020. Retrieved from Institute for the Future for the University of Phoenix Research Institute: http://www.iftf.org/uploads/media/ SR1382A_UPRI_future_work_skills_sm.pdf.
Definition of Proactive. (Erişim Tarihi: 10.03.2024. https://en.oxforddictionaries.com/definition/proactive)
Fuller, J. B., Marler, L. E. ve Hester, K. (2012). Bridge Building within the Province of Proactivity. Journal of Organizational Behavior, 33(8), 1053-1070.
Girgin, A. (2022). Bilişsel Esneklik ve Problem Çözme Becerilerinin Çalışan Performansına Etkisi, Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Y. lisans Tezi, İstanbul.
Gong, Y., Huang, J. C. ve Farh, J. L. (2009). Employee Learning Orientation, Transformational Leadership and Employee Creativity: The Mediating Role of Employee Creative Self-Efficacy. Academy of Management Journal, 52(4), 765-778.
Grant, A. M. ve Ashford, S. J. (2008). The Dynamics of Proactivity at Work. Research in Organizational Behavior, 28, 3–34.
Griffin, M. A., Neal, A. ve Parker, S. K. (2007). A New Model of Work Role Performance: Positive Behavior in Uncertain and Interdependent Contexts. Academy of Management Journal, 50(2), 327 – 347.
Hanu, C., Amegbe, H., Yawson, M.D.T.A. ve Mensah, P. (2023). Differential Impact of Work-Based Learning on Employee Agility, Ambidexterity and Proactive Goal Generation. Journal of Workplace Learning, 35(1), 92-111.
Hatunoğlu, Ş. B. (2023). Effects of Technological Innovation Capabilities on Organizational Agility: A Research Focused on The R&D Centers in Turkey. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul. Houwer, J., Barnes-Holmes, D. ve Moors, A. (2013). What is learning? On the Nature and Merits of a Functional Definition of Learning. Psychon Bull Rev, 20, 631–642.
İmamoğlu, S. Z., Latifoğlu, N. ve İnce, H. (2021). Örgütsel Davranış Literatüründe Yeni Bir Perspektif: Sinirbilim. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 22(2), 89-105.
Krems, J.F. (2014). Complex Problem Solving. P.A. Frensch ve J. Funke (Ed.). In the European Perspective. New York and London: Psychology Press Taylor and Francis Group, 208-224.
Kettunen, P. (2009). Adopting Key Lessons From Agile Manufacturing to Agile Software Product Development, A Comparative Study. Technovation, 29(6-7), 408-422.
Kostadinović, I. ve Stanković, S. (2021). Organizational Learning and Innovation in the Tourism Industry as a Basis for Creating Value for Tourists. Economic Themes, 59(1), 153-172.
Kuabara, P. S. S. ve Takahashi, A. R. W. (2017). Organizational Learning, Practices of Diversity and Ceremonialism: A Study Proposal in the Multinationals Context. Revista De Administração Mackenzie, 18(5), 169-201.
Lee, N. ve Chamberlain, L. (2007). Neuroimaging and Psychophysiological Measurement in Organizational Research An Agenda for Research in Organizational Cognitive Neuroscience. Organizational Cognitive Neuroscience Centre, Aston Business School, Aston Triangle, Birmingham B4 7ET, United Kingdom.
Li, N., Liang, J. ve Crant, J. M. (2010). The Role of Proactive Personality in Job Satisfaction and Organizational Citizenship Behavior: A Relational Perspective. Journal of Applied Psychology, 95(2), 396.
Li, M., Wang, Z., Gao, J. ve You, X. (2017). Proactive Personality and Job Satisfaction: The Mediating Effects of Self-Efficacy and Work Engagement in Teachers. Current Psychology, 36(1), 48-55.
March, J. G. (1991). Exploration and Exploitation on Organizational Learning, Organization Science, 2(1), 71-87.
Martin, M. M ve Rubin, R. B. (1995). A New Measure of Cognitive Flexibility, Psychological Reports, 76, 623-626.
Maskell, B. (2001). The Age of Agile Manufacturing. Supply Chain Management: An International Journal, 6(1), 5-11.
Morgan, C. T. (2005). Psikolojiye Giriş. Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü Yayınları, 1. (Erişim tarihi: 25.02.2024. https://books.google.com.tr)
Nafei, W. (2016). Organizational Agility: The Key to Improve Organizational Performance. International Business Research, 9(3), 97-111.
Orakcı, Ş. (2021). Exploring the Relationships Between Cognitive Flexibility, Learner Autonomy and Reflective Thinking. Thinking Skills and Creativity, 41, 1-13. Pantouvakis, A. ve Bouranta, N. (2017). Agility, Organisational Learning Culture And Relationship Quality İn The Port Sector. Total Quality Management & Business Excellence, 28(3-4), 366-378.
Parker, S. K. ve Collins, C. G. (2010). Taking Stock: Integrating and Differentiating Multiple Proactive Behaviors. Journal of Management, 36(3), 633–662.
Putri, D. N. ve Mangundjaya, W. L. (2020). Examining the Effects of Organizational Learning on Workforce Agility through Psychological Empowerment. Open Journal for Psychological Research, 4(2), 85-94.
Rasouli, E., Soodi, S. ve Jafarzadeh, Z. (2016). Studying the Relationship Between Organizational Intelligence and Organizational Agility of Employees of Payame Noor University of Sari. International Journal of Organizational Leadership, 5(4), 426-432.
Richardson, S., Kettinger, W., Banks, M. ve Quintana, Y. (2014). IT and Agility in the Social Enterprise: A Case Study of St. Jude Children's Hospital's "Cure4Kids" IT Platform for International Outreach. Journal of the Association for Information Systems, 15(1), 1-32.
Sami, H., Tei, S., Takahashi, H. ve Fujino, J. (2023). Association of Cognitive Flexibility with Neural Activation During the Theory of Mind Processing. Behavioural Brain Research Journal, 443, 1-5.
Seibert, S. E., Crant, J. M. ve Kraimer, M. L. (1999). Proactive Personality and Career Success. Journal of Applied Psychology, 84(3), 416-427.
Senior, C., Lee, N. ve Butler, M. (2011). Perspective-Organizational Cognitive Neuroscience. Organization Science, 22(3), 804-815.
Sharifi, H. ve Zhang, Z. (1999). A Methodology for Achieving Agility in Manufacturing Organisations: An Introduction. International Journal of Production Economics, 62(1-2), 7-22.
Sharifi, H. ve Zhang, Z. (2000). Agility in practice: application of a methodology, special issue on Next Generation Manufacturing. Journal of Operations & Production Management, 1, 10-22.
Sharifi, H. ve Zhang, Z. (2001). Agile Manufacturing in Practice Application of A Methodology, International Journal of Operations & Production Management, 21(5-6), 772-794.
Sherehiy, B., Karwowski, W. ve Layer, J. K. (2007). A Review of Enterprise Agility: Concepts, Frameworks, and Attributes. International Journal of Industrial Ergonomics, 37 (5), 445-460.
Sherehiy, B. (2008). Relationships between Agility Strategy, Work Organization and Workforce Agility. Kentucky: University of Louisvill.
Sivalingam, S. (2020). The Brain: Saboteur or Success Partner? Exploring the Role of Neuroscience in the Workplace. Journal of Humanities and Social Sciences Research, 2(1), 5-10.
Stevens, A. D. (2009). Social Problem-Solving And Cognitive Flexibility: Relations to Social Skills and Problem Behavior of At-Risk Young Children. Unpublished Doctoral Thesis, Available from ProOuest Dissertations and Theses database, (UMI No. 3359050).
Tallon, P. ve Pinsonneault, A. (2011). Competing Perspectives on the Link Between Strategic Information Technology Alignment and Organizational Agility: Insights from a Mediation Model. MIS Quarterly, 35(2), 463-486.
Tseng, Y. ve Lin, C. (2011). Enhancing Enterprise Agility by Deploying Agile Drivers, Capabilities and Providers. Information Sciences, 181(17), 3693-3708.
Tsourveloudis, N. C. ve Valavanis, K. P. (2002). On the Measurement of Enterprise Agility, Journal of Intelligent and Robotic Systems 33, 329-342.
Uzbay, İ. T. (2016). Beyni Anlamak Sadece Sinirbilim ile Mümkün mü? Beyin Yüzyılında Nörolojik Bilimlerden Sosyal Bilimlere Yeni Açılımlar, Yeni Yaklaşımlar. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 119-155.
Watkins, K. E. ve Marsick, V. J. (1993). Sculpting the Learning Organization: Consulting Using Action Technologies. New Directions For Adult and Continuing Education, 58, 81-90.
Yalın, V. (2022). Covid-19 Salgınının Yarattığı Kriz Ortamında Dijital Liderliğin Örgütsel Çeviklik Üzerine Etkisi: Bir Yükseköğretim Kurumunda Örnek Olay İncelemesi, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
Yıldız, T. ve Aykanat, Z. (2021). The Mediating Role of Organizational Innovation on the Impact of Strategic Agility on Firm Performance, World Journal of Entrepreneurship, Management and Sustainable Development, 17(4), 765-786.
Yusuf, Y.Y, Sarhadi, M ve Gunasekaran, A. (1999). Agile Manufacturing: The Drivers, Concepts and Attributes. International Journal of Production Economics. 62(1-2), 33-43.
Zheng, W., Akaliyski, P., Ma, C. ve Xu, Y. (2024). Cognitive Flexibility and Academic Performance: Individual and Cross-National Patterns Among Adolescents in 57 Countries, Personality and Individual Differences, 217, 1-6.
Zhang, Z. ve Sharifi, H. (2007). Towards Theory Building in Agile Manufacturing Strategy-A Taxonomical Approach. IEEE Transactions on Engineering Management, 54(2), 351-370.
Zitkiene, R. ve Deksnys, M. (2018). Organizational Agility Conceptual Model. Montenegrin Journal of Economics 14(2), 115-129.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örgütsel Davranış

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burcu Kayacı ^*
Türkiye

Pelin Kanten
0000-0002-6487-0203
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

9 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

26 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.31454/troyacademy.1480937

IZ

https://izlik.org/JA44SZ93NU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kayacı, B., & Kanten, P. (2024). Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme. TroyAcademy, 9(2), 155-175. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1480937

AMA

1.Kayacı B, Kanten P. Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme. TroyAcademy. 2024;9(2):155-175. doi:10.31454/troyacademy.1480937

Chicago

Kayacı, Burcu, ve Pelin Kanten. 2024. “Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme”. TroyAcademy 9 (2): 155-75. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1480937.

EndNote

Kayacı B, Kanten P (01 Haziran 2024) Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme. TroyAcademy 9 2 155–175.

IEEE

[1]B. Kayacı ve P. Kanten, “Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme”, TroyAcademy, c. 9, sy 2, ss. 155–175, Haz. 2024, doi: 10.31454/troyacademy.1480937.

ISNAD

Kayacı, Burcu - Kanten, Pelin. “Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme”. TroyAcademy 9/2 (01 Haziran 2024): 155-175. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1480937.

JAMA

1.Kayacı B, Kanten P. Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme. TroyAcademy. 2024;9:155–175.

MLA

Kayacı, Burcu, ve Pelin Kanten. “Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme”. TroyAcademy, c. 9, sy 2, Haziran 2024, ss. 155-7, doi:10.31454/troyacademy.1480937.

Vancouver

1.Burcu Kayacı, Pelin Kanten. Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme. TroyAcademy. 01 Haziran 2024;9(2):155-7. doi:10.31454/troyacademy.1480937

Does Being Proactive Foster Creative Self-Efficacy among Pre-Service Teachers? The Mediating Role of Cognitive Flexibility

Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.57135/jier.1823579

Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme

Örgütsel Çevikliğin Öncülleri: Proaktif Kişilik, Bilişsel Esneklik, Örgütsel Öğrenme

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

METAFORLAR ARASINDA BÜTÜNSEL BİR ANLAYIŞ: ÖRGÜTSEL ÖĞRENMEYE YÖNELİK ENTEGRATİF BİR YAKLAŞIM

Stratejik Yönetim ve Rekabet: Türkiye Demir-Çelik Sektöründe Yoğunlaşma Göstergeleri Üzerinden Bir İnceleme

Dijital Liderliğin Dijital Örgütsel Dönüşüm Sürecine Etkisi: Örgütsel Çevikliğin Aracı Rolü

The Impact of Organizational Agility on Innovation Performance: The Key Role of Digital Transformation

Does Being Proactive Foster Creative Self-Efficacy among Pre-Service Teachers? The Mediating Role of Cognitive Flexibility