ERİŞKİN YAŞA GELEN ÇOCUKLUK ÇAĞI VE ADOLESAN KANSER HASTALARINDA OVER FONKSİYONU VE REPRODÜKTİF SEYİR

Öz

Son 25 yılda 15 yaş ve altındaki çocuklarda 5 yıllık sağ kalım sürelerinde belirgin bir iyileşme gözlenmektedir. Bu artış yeni bir insan populasyonunun ortaya çıkışına yol açmıştır: Erişkin yaşa gelen çocukluk çağı kanser hastaları. Malesef sitotoksik kemoterapi ilaçları ve radyoterapiye maruz kalan çocuklarda peç çok metabolik ve endokrin problem izlenmektedir. Gonadal (over) yetmezlik ve erken kalıcı menopozda bu gruptaki hastalarda son yıllarda daha çok farkedilir hale gelmiştir. Dolayısıyla fertilitenin bu hastalarda korunması giderek önemi atran bir şekilde gündeme gelmektedir.Üstelik kendisi kanser olmadığı halde kanser tedavisi ve kemik iliği nakli gerektiren bazı hastalıklarda da aynı riskler mevcuttur. Tuner sendromu ve galaktozemi gibi bir diğer grup hastalıkta ise erken ce hızlı folikül kaybı mutlak erken menopoz ile sonuçlanmaktadır. Görüleceği üzere fertilitenin korunması sadece kanser hastalarına sınırlı değildir. Bizde bu konuda 4 ana başlık halinde kapsamlı bir derlemeler hazırlayarak okuyucuları güncel bilgilerle aydınlatmayı hedefledik. İlk derleme çocukluk çağı kanserlerinde kullanılan tedavilerin over üzerine olan etkileri, overde germ hücre dinamiği ve over rezervi ölçüm testlerine yöneliktir. 2. derleme okuyucular kanser tedavilerinin over dışı uterin etkileri ve bunların klinik sonuçları üzerinedir. 3. Takip eden derleme ise pediatrik kanserlerin tedavilerinde kullanılan kemoterapi ve radyasyonun sebep olduğu üreme dışı endorin etkilerine yöneliktir. Nihayet 4. derleme ise pediatrik yaş grubu kanser hastalarında fertiliteyi koruma stratejilerini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Fertilitenin korunması, ovarian dokusu dondurma, pediatrik kanserler, endokrin disfonksiyon, kemotherapi, radyasyon

Öz

Over the past 25 years, the 5-year relative survival rate among children under age 15 for all cancer sites significantly improved. Prolonged survival has given rise to a new population, adult survivors of childhood cancer. Unfortunately, as a result of exposure to cytotoxic chemotherapeutic agents (e.g., alkylating agents, anthracyclines) and/or radiotherapy, many adverse health conditions have emerged in the childhood cancer survivors ranging from metabolic and endocrine abnormalities to cognitive function deficits. Gonadal (ovarian) failure and other poor reproductive outcomes at long-term are now being recognized as important sequelaes of previous exposure to chemo and/or radiotherapy during childhood. Therefore, preservation of gonadal function and fertility has recently emerged as an important quality of life issues for pediatric cancer patients. Furthermore, the indications for fertility preservation have also extended beyond cancer since patients with certain precancerous and benign illnesses such as myelodysplasia, thalassemia, systemic lupus erythematosis may have to receive cytotoxic chemotherapy/radiation and stem cell transplantation for the cure. Certain disorders which are genetically predisposed to premature ovarian failure (POF) such as Turner syndrome and galactosemia are also potential candidates for fertility preservation. Therefore, we aimed in this review article to provide an update on the impact of cancer treatment on reproductive and other endocrine functions in the female survivors of childhood cancers, and to discuss the needs and outline the current fertility preservation strategies in these patients.

Anahtar Kelimeler

• Fertility preservation, ovarian tissue freezing, pediatric cancers, endocrine dysfunctions, chemotherapy, radiation