Sosyal Medya ve Akran Zorbalığı İlişkisi Bağlamında “Adolescence” Dizisinin Sosyolojik Analizi

Öz

Bu çalışma, dijital çağda ergenlik dönemindeki bireylerin sosyal medya deneyimleri ile akran zorbalığı arasındaki ilişkiyi sosyolojik bir bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, “Adolescence” adlı dört bölümlük mini dizi, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş; dizideki karakter etkileşimleri, sosyal medya kullanımları ve zorbalık sahneleri belirlenen tematik çerçeve doğrultusunda analiz edilmektedir. Çalışma kapsamında, zorbalık türleri, zorbalığın psikolojik ve sosyal sonuçları, sosyal medyanın bu süreçteki rolü, aile içi iletişimin etkisi ile fail, mağdur ve tanık dinamikleri değerlendirilmektedir. Buna göre çalışma bulguları, çocukların ve gençlerin gerçek yaşamlarındaki zorbalık eylemlerini sosyal medya aracılığıyla pekiştirdiklerini ortaya koymaktadır. Ayrıca, sosyal medyada kullanılan emojilerin, yorumların ve sembollerin çocuklar ve gençler arasında zorbalığı meşrulaştıran ya da görünmez kılan bir dile dönüştürdüğü gözlemlenmektedir. Dizi örneği üzerinden yapılan çözümlemeler, sosyal medyanın zorbalığı yalnızca görünür kılmakla kalmayıp aynı zamanda hızlandırıcı ve çoğaltıcı bir rol üstlendiğini; ailelerin ve eğitim kurumlarının ise bu süreçte yeterli farkındalık ve müdahale kapasitesine sahip olmadığını göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, sosyal medya çağında ergenlik döneminde yaşanan zorbalık pratiklerini anlamak ve toplumsal farkındalık oluşturmak açısından önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Medya
• Ergenlik
• Akran Zorbalığı
• Siber Zorbalık
• İçerik Analizi

A SOCIOLOGICAL ANALYSIS OF THE SERIES “ADOLESCENCE” IN THE CONTEXT OF THE RELATIONSHIP BETWEEN SOCIAL MEDIA AND PEER BULLYING

Abstract

This study aims to examine the relationship between social media experiences of adolescents and peer bullying in the digital age from a sociological perspective. The study employs content analysis to examine the four-episode mini-series “Adolescence”, focusing on character interactions, uses of social media, and scenes involving bullying, all analyzed through a pre-determined thematic framework. The study addresses the following themes: types of bullying, the psychological and social consequences of bullying, the role of social media in these processes, the influence of family communication, and the dynamics among perpetrators, victims, and bystanders. The findings indicate that children and adolescents reinforce real-life bullying behaviors through social media platforms. Moreover, the use of emojis, comments, and symbols on these platforms creates a communicative code that renders bullying either normalized or invisible, contributing to the construction of an informal subculture among youth in digital spaces. The analysis reveals that social media not only makes bullying more visible but also functions as an accelerator and amplifier of these behaviors. Furthermore, it is observed that families and educational institutions often lack the awareness and intervention capacity to address these dynamics effectively. In this regard, the study offers significant insights into understanding bullying practices in adolescence within the context of digital media and aims to contribute to broader societal awareness.

Keywords

• Social Media
• Adolescence
• Peer Bullying
• Cyber Bullying
• Content Analysis

Kaynakça

1. Ahn, H. J., Rodkin, P. C., & Gest, S. (2013). Teacher-Student Agreement on “Bullies and Kids They Pick On” in Elementary School Classrooms: Gender and Grade Differences. Theory Into Practice, 52(4), 257-263. https://doi.org/10.1080/00405841.2013.829728
2. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
3. Albdour, M., Hong, J. S., Lewin, L., & Yarandi, H. (2019). The impact of cyberbullying on physical and psychological health of Arab American adolescents. Journal of Immigrant and Minority Health, 21, 706-715. https://doi.org/10.1007/s10903-018-00850-w
4. Alim, S. (2016). Cyberbullying in the world of teenagers and social media: A literature review. International Journal of Cyber Behavior, Psychology and Learning, 6(2), 68-95. https://doi.org/10.4018/IJCBPL.2016040105
5. Al-Tamimi, J. (2022). Language of Violence in Social Media: A Linguistic Cognitive Study. Journal of Language Teaching & Research, 13(2), 338-349. https://doi.org/10.17507/jltr.1302.14
6. Baker, J., & Blumberg, F. C. (2024). Manfluencers and young men’s misogynistic attitudes: The role of social media use and online communities. Sex Roles, 90(5-6), 311-324. https://doi.org/10.1007/s11199-024-01538-2
7. Baştürk Akca, E., Sayımer, İ., Balaban Salı, J., & Ergün Başak, B. (2014). Okulda siber zorbalığın nedenleri, türleri ve medya okuryazarlığı eğitiminin önleyici çalışmalardaki yeri. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırmalar Dergisi, 2(2), 17-30.
8. Baştürk Akca, E. & Sayımer, İ. (2017). Siber zorbalık kavramı, türleri ve ilişkili olduğu faktörler: Mevcut araştırmalar üzerinden bir değerlendirme. Academic Journal of Information Technology, 8(30), 1-19. https://doi.org/10.5824/1309‐1581.2017.5.001.x

9. Bauman, S. (2013). Cyberbullying: What Does Research Tell Us? Theory Into Practice, 52(4), 249-256. https://doi.org/10.1080/00405841.2013.829727
10. Bayar, Y., & Uçanok, Z. (2012). Okul sosyal iklimi ile geleneksel ve sanal zorbalık arasındaki ilişkiler: Genellenmiş akran algısının aracı rolü. Turkish Journal of Psychology/Türk Psikoloji Dergisi, 27(70), 101-114.
11. Boyd, D. (2014). It’s complicated: The social lives of networked teens. Yale University Press.
12. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
13. Chyung, Y. J., Lee, Y. A., Ahn, S. J., & Bang, H. S. (2021). Associations of Perceived Parental Psychological Control with Depression, Anxiety in Children and Adolescents: A Meta-Analysis. Marriage & Family Review, 58(2), 158–197. https://doi.org/10.1080/01494929.2021.1941496
14. Craig, W., Boniel-Nissim, M., King, N., Walsh, S. D., Boer, M., Donnelly, P. D., ... & Pickett, W. (2020). Social media use and cyber-bullying: A cross-national analysis of young people in 42 countries. Journal of Adolescent Health, 66(6), 100-108. https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2020.03.006
15. Cui, L., Morris, A. S., Criss, M. M., Houltberg, B. J., & Silk, J. S. (2014). Parental psychological control and adolescent adjustment: The role of adolescent emotion regulation. Parenting, 14(1), 47-67.
16. Çelen, Ç. Çöp, E., Dinç, G. Ş., Hekim, Ö., Göker, Z. Sekmen, E. & Üneri, Öz. Ş. (2020). Çocuk psikiyatrisi polikliniğine başvuran ergenlerde akran zorbalığı ile siber zorbalık ve öfke ifade tarzlarının ilişkisi. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi, 14, 108-118. https://doi.org/10.12956/tjpd.2018.398
17. Elsaesser, C., Russell, B., Ohannessian, C. M., & Patton, D. (2017). Parenting in a digital age: A review of parents’ role in preventing adolescent cyberbullying. Aggression and Violent Behavior, 35, 62-72. https://doi.org/10.1016/j.avb.2017.06.004
18. Erdur Baker, Ö., & Kavşut, F. (2007). Akran zorbalığının yeni yüzü: Siber zorbalık. Eurasian Journal of Educational Research, 27, 31-42.
19. Erdur-Baker, Ö. & Kavşut, F. (2007). Akran zorbalığının yeni yüzü: Siber zorbalık. Eurasian Journal of Educational Research, 27, 31–42.
20. Farrell, T., Fernandez, M., Novotny, J., & Alani, H. (2019). Exploring misogyny across the manosphere in Reddit. Proceedings of the 10th ACM Conference on Web Science, 87-96. https://doi.org/10.1145/3292522.3326045
21. Foucault, M. (2000). Hapishanenin doğuşu (M. Ali Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
22. Giumetti, G. W., & Kowalski, R. M. (2022). Cyberbullying via social media and well-being. Current Opinion in Psychology, 45, 101314. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2022.101314
23. Glomb, T. M., & Liao, H. (2003). Interpersonal aggression in work groups: Social influence, reciprocal, and individual effects. Academy of Management Journal, 46(4), 486-496. https://doi.org/10.5465/30040640
24. Guerra, P. (2020). Under-Connected: Youth Subcultures, Resistance and Sociability in the Internet Age. İçinde Gildart, K., vd. (Ed.) Hebdige and Subculture in the Twenty-First Century. Palgrave Studies in the History of Subcultures and Popular Music. (ss. 207-230). Palgrave Macmillan, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-28475-6_10
25. Han, F., & Demirtaş, H. (2020). Geleneksel veya siber zorbalığa maruz kalmanın okula yabancılaşmaya ilişkin etkileri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 1136-1152. https://doi.org/10.17679/inuefd.753122
26. Harper, M. G. (2017). The online culture of cyberbullying: Examining the cycle of subcultures through media constructions of cyberbullying as a deviant youth internet phenomenon. (Yayın No. 10268485). [Yükseklisans Tezi] Windsor Üniversitesi.
27. Jane, E. A. (2017). Misogyny online: A short (and brutish) history. SAGE Publications.
28. Kashy-Rosenbaum, G., & Aizenkot, D. (2020). Exposure to cyberbullying in WhatsApp classmates’ groups and classroom climate as predictors of students’ sense of belonging: A multi-level analysis of elementary, middle and high schools. Children and Youth Services Review, 108, 104614. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.104614
29. Kaymaz, F., & Aytaç, Ö. (2024). Çocuk sosyalleşmesi ve internet. İçinde T. Erdoğan (Ed.), Sosyolojide Güncel Araştırmalar, (ss. 53-77). Livre de Lyon.
30. Kocaşahan, N. (2012). Lise ve Üniversite Öğrencilerinde Akran Zorbalığı ve Sanal Zorbalık. (Yayın No. 31286797). [Yükseklisans Tezi] Balıkesir Üniversitesi.
31. Kopuz, T., Turgut, Y. E. & Aktı Aslan, S. (2022). Dijital Ebeveynlik Tutumu ile Çocukların Güvenli İnternet Kullanımları Arasındaki İlişki Üzerine Bir İnceleme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 123-153. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1111996
32. Kowalski, R. M., Giumetti, G. W., Schroeder, A. N., & Lattanner, M. R. (2014). Bullying in the digital age: A critical review and meta-analysis of cyberbullying research among youth. Psychological Bulletin, 140(4), 1073-1137. https://doi.org/10.1037/a0035618
33. Latané, B., & Darley, J. M. (1970). The unresponsive bystander: Why doesn’t he help? Appleton Century Crofts.
34. Li, Q. (2007) New bottle old wine :A research of cyberbullying in schools. Computers in Human Behavior, 23, 1777-1791. https://doi.org/10.1016/j.chb.2005.10.005
35. Liang, C., Liu, J., Gao, Y. vd. (2023). Developmental Pathway from Childhood Abuse to Adolescent Peer Victimization: The Role of Rejection Sensitivity and Aggression. J. Youth Adolescence, 52, 2370–2383. https://doi.org/10.1007/s10964-023-01833-3
36. Livingstone, S., & Helsper, E. J. (2008). Parental mediation of children’s internet use. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 52(4), 581–599. https://doi.org/10.1080/08838150802437396
37. Livingstone, S., & Smith, P. K. (2014). Annual research review: Harms experienced by child users of online and mobile technologies: the nature, prevalence and management of sexual and aggressive risks in the digital age. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 55(6), 635–654. https://doi.org/10.1111/jcpp.12197
38. Livingstone, S., Haddon, L., & Görzig, A. (2012). Children, risk and safety on the internet: Research and policy challenges in comparative perspective. Policy Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt9qgt5z
39. Malkoç, İ. B. (2018). Siber kamusal alanda metalaşan kimlikler ve otosansür: Twitter örneği. (Yayın No. 516238). [Yükseklisans Tezi] İstanbul Ticaret Üniversitesi.
40. Mengü, M., & Mengü, S. (2015). Violence and social media. Athens Journal of Mass Media and Communications, 1(3), 211-228. https://doi.org/10.30958/ajmmc.1-3-4
41. Mishna, F., Cook, C., Gadalla, T., Daciuk, J., & Solomon, S. (2010). Cyber bullying behaviors among middle and high school students. American Journal of Orthopsychiatry, 80(3), 362-374. https://doi.org/10.1111/j.1939- 0025.2010.01040.x
42. Molnar, L. I. (2022). “I didn’t have the language”: Young people learning to challenge gender-based violence through consumption of social media. Youth, 2(3), 318-338. https://doi.org/10.3390/youth2030024
43. Mutlu Yılmaz, N., & Bahar, H. H. (2024). İlkokulda Akran Zorbalığının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 9(2), 102-120. https://doi.org/10.52797/tujped.1528959
44. Oğuz Özgür, H., & Özkul, M. (2022). Risk toplumunda kuşakların yeni şiddet deneyimi: Dijital şiddet. Turkish Studies, 17(3), 551-568. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.62045
45. Olweus, D. (1993). Bullying at school: What we know and what we can do. Blackwell Publishing. https://doi.org/10.1002/pits.10114
46. Papacharissi, Z. (2010). A private sphere: Democracy in a digital age. Polity Press.
47. Patchin, j. W., & Hinduja, S. (2006) Bullies move beyond the schoolyard: A pre-liminary look at cyberbullying. Youth Violence and Juvenile Justice, 4(2), 148-169. https://doi.org/10.1177/1541204006286288
48. Pekyürek, M. F. (2022). Ebeveynlerin dijital ebeveynlik yeterliklerinin artırılmasına yönelik e-içeriklerin geliştirilmesi. (Yayın No. 31498074). [Yükseklisans Tezi] Bartın Üniversitesi.
49. Qian, G., Wu, Y., Wang, W., Li, L., Hu, X., Li, R., ... & Dou, G. (2022). Parental psychological control and adolescent social problems: The mediating effect of emotion regulation. Frontiers in Psychiatry, 13, 995211. https://doi. org/10.3389/fpsyt.2022.995211
50. Sampasa-Kanyinga, H., & Hamilton, H. A. (2015). Use of social networking sites and risk of cyberbullying victimization: A population-level study of adolescents. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 18(12), 704-710. https://doi.org/10.1089/cyber.2015.0145
51. Sasson, H., & Mesch, G. (2016). The Role of Parental Mediation and Peer Norms on the Likelihood of Cyberbullying. The Journal of Genetic Psychology, 178(1), 15-27. https://doi.org/10.1080/00221325.2016.1195330
52. Sasson, H., Tur-Sinai, A., Dvir, K., Harel Fisch, Y. (2023). The Role of Parents and Peers in Cyberbullying Perpetration: Comparison among Arab and Jewish and Youth in Israel. Child Indicators Research, 16, 717-737. https://doi.org/10.1007/s12187-022-09986-6
53. Shariatpanahi, G., Tahouri, K., Asadabadi, M., Moienafshar, A., Nazari, M., & Sayarifard, A. (2021). Cyberbullying and its contributing factors among Iranian adolescents. International Journal of High Risk Behaviors and Addiction, 10(3), e112178. https://doi.org./10.5812/ijhrba.112178
54. Shariff, S. ve Gouin, R. (2006). Cyber-dilemmas: Gendered hierarchies, new technologies and cyber-safety in schools. Atlantis: Critical Studies in Gender, Culture & Social Justice, 31(1), 27-37.
55. Soldatova, G. U., & Rasskazova, E. I. (2016). Adolescent Safety on the Internet: Risks, Coping with Problems and Parental Mediation. Russian Education & Society, 58(2), 133-162. https://doi.org/10.1080/10609393.2016.1214492
56. Söğütlüler, T., & Başer, E. (2023). Dijital Çağda Ebeveyn Olmak: Çocuk İzleyiciler ve Ekrandaki Şiddet Üzerine Bir Araştırma. TRT Akademi, 8(19), 814-845. https://doi.org/10.37679/trta.1328304
57. Spadina, N., & Ljubic, S. (2023). Cyberbullying and digital exclusion as new forms of workplace mobbing. Revija za evropsko pravo, 25(2), 19-37. https://doi.org/10.56461/iup_rlrc.2024.5.ch19
58. Suler, J. (2004). The online disinhibition effect. CyberPsychology & Behavior, 7(3), 321-326. https://doi.org/10.1089/1094931041291295
59. Tian, Y., Yu, C., Lin, S., Lu, J., Liu, Y., & Zhang, W. (2019). Parental psychological control and adolescent aggressive behavior: Deviant peer affiliation as a mediator and school connectedness as a moderator. Frontiers in Psychology, 10, 358. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00358
60. Tiryaki, S. (2023). Riskler ve Olanaklar Arasında Dijital Ebeveynlik: Bibliyometrik Bir Analiz. TRT Akademi, 8(19), 746-765. https://doi.org/10.37679/trta.1324472
61. Tokgöz Bakıroğlu, C. T. (2013). Sosyalleşme ve kimlik inşası ekseninde sosyal paylaşım ağları. Akademik Bilişim, 13, 1047-1054.
62. Tokunaga, R. S. (2010). Following you home from school: A critical review and synthesis of research on cyberbullying victimization. Computers in Human Behavior, 26(3), 277-287. https://doi.org/10.1016/j.chb.2009.11.014
63. Tripathi, V. (2017). Youth Violence and Social Media. Journal of the Social Sciences. 52(1-3), 1-7.
64. UNICEF (2025). Cyberbullying: What is it and how to stop it. (Erişim Tarihi: 10.05.2025). https://www.unicef.org/stories/how-to-stop-cyberbullying
65. Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
66. Vogels, E. A. (2022). Teens and cyberbullying 2022. Pew Research Center. (Erişim Tarihi: 01.04.2025) https://www.pewresearch.org/internet/2022/12/15/teens-and-cyberbullying-2022/
67. Yemen, S. (2021). Şiddetin sosyal medya üzerinden yayılması: Emine Bulut cinayeti. (Yayın No. 716568). [Yükseklisans Tezi] Sakarya Üniversitesi.
68. Yu, S., Ab Hadi, B., & Izyandiyana, S. N. (2024). Analysis of the Dissemination Mechanism and Influence of School Factors and Cyberbullying among Youth in China in the Post-Epidemic Personal Media Era. Pakistan Journal of Life & Social Sciences, 22(1), 1-15. https://doi.org/10.57239/PJLSS-2024-22.1.001
69. Zorlu, Y. (2016). Medyadaki şiddet ve etkileri. Humanities Sciences, 11(1), 13-32. http://doi.org/10.12739/NWSA.2016.11.1.4C0200