Gazze Haberlerinin Çevirisi Üzerine Karşılaştırmalı ve Betimleyici Bir Analiz

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 26, 306 - 333, 31.01.2026

Nesibe Erkalan Çakır

https://doi.org/10.37679/trta.1838730

Öz

İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarına dair haber çevirileri üzerine yapılan yakın tarihli çalışmalar, genellikle Filistin halkının öz çeviri aracılığıyla sesini dünyaya duyurma çabalarına ve anlatı işlevine odaklanmaktadır. Öte yandan Gazze haberlerinin küresel medyada farklı dillere aktarım süreci, manipülasyon ve dezenformasyon riski açısından hâlâ aydınlatılmayı beklemektedir. Bu çalışma, 7 Ekim sonrası süreçte Filistinli bireylerin söylemlerinin küresel medya kuruluşları tarafından hangi çeviri stratejileriyle yeniden sunulduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın kuramsal çerçevesini, Hollandalı çeviribilimci Kitty M. Van Leuven-Zwart’ın (1989) karşılaştırmalı ve betimleyici modeli oluşturmaktadır. BBC (British Broadcasting Corporation) tarafından servis edilen bir dijital haber içeriğinin ve çevirisinin karşılaştırmalı ve betimleyici olarak analiz edildiği çalışma sonucunda; çeviri metne tamamen farklı bir çeviri birimin eklenmesi veya çeviri metnin anlamının tamamen değiştirilmesi yoluyla metnin mutasyona uğratıldığı, böylece haberin ideolojik çerçevesinin dönüştürüldüğü tespit edilmiştir. Bu bulgulardan hareketle çalışma, çevirinin kriz dönemlerinde dezenformasyon aracı olarak kullanımını tartışmaya açmakta; aynı zamanda bu sürece karşı aktivist-çevirmenlerin üstlendiği rolün önemini örneklerle ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çeviribilim , Haber Çevirisi , Çerçeveleme , Gazze , Dezenformasyon

A Comparative and Descriptive Analysis on the Translation Process of Gaza News Stories

Öz

Recent studies on news translations regarding Israel's attacks on Gaza have generally focused on the Palestinian people's efforts to make their voices heard to the world through self-translation and the narrative function. However, the process of translating Gaza-related news into different languages by global media outlets remains an area that warrants further investigation, particularly regarding the risks of manipulation and disinformation. This study aims to examine the translation strategies employed by global media organizations to represent the discourses of Palestinian individuals in the post-October 7 period. The theoretical framework of the research is based on the comparative and descriptive model developed by the Dutch translation scholar Kitty M. van Leuven-Zwart (1989). The results of the study, in which a digital news content served by the BBC (British Broadcasting Corporation) and its translation were analysed comparatively and descriptively, reveal that the translated text was mutated through the addition of entirely different translation units or the complete alteration of meaning, thereby transforming the ideological framework of the news. Based on these findings, the study opens a discussion on the use of translation as a tool for disinformation during times of crisis and highlights the significance of the role played by activist-translators in countering these processes with illustrative examples.

Anahtar Kelimeler

Translation Studies , News Translation , Framing , Disinformation , Gaza

Kaynakça

• Al Jazeera English [AJEnglish]. (2023, 1 Aralık). “Mistranslation and distortions of common Arabic words in Western media are weaponised…to demonise Palestinians.” Ayah Najadat at @RespondCrisis Translation. [Video ekli][Gönderi]. X. (Erişim Tarihi: 14 Aralık 2025). https://x.com/AJEnglish/ status/1730637992279019745 s=20
• Alqaisi, A. (2025a). The double life of a Palestinian translator, A bridge between wounds and words, Adi Magazine. (Erişim Tarihi: 1 Aralık 2025). https://adimagazine.com/articles/the-double-life-of-a-palestinian-translator-a-bridge-between-wounds-and-words/
• Alqaisi, A. (2025b). The double life of a Palestinian translator: A bridge between wounds and words, Encounters in translation, 4 , https://publications-prairial.fr/encounters-in-translation/index.php?id=1204
• Baker, M. (2025 Aralık). We are delighted to announce the publication of Encounters in Translation Journal Issue 4! This regular issue opens with an essay by Alaa Alqaisi. [Bağlantı ekli] [Gönderi]. [Linkedin]. (Erişim Tarihi: 14 Aralık 2025). https://www.linkedin.com/posts/mona-baker-3b3251354_4-2025-regu- lar-issue-encounters-in-activity-7402782600869748736-Jakx/?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAADQnL9QBtUu-p-Q1bwJ3fPcwiJiIxeAuIL4
• BBC. (2023, 27 Kasım). Released Palestinian describes Israeli detention as ‘humiliating’ [Canlı Blog Yayını].
• BBC. (Erişim Tarihi: 14 Aralık 2025). https://www.bbc.com/news/live/world-middle-east-67527098
• Bulut, A. (2015). Tercüme hatası, Çeviri Bilim Yayınları.
• Encounters in Translation. (2025). Encounters in translation, 4, https://doi.org/10.35562/encounters-in-translation.1162
• Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
• Erkalan Çakır, N. (2025). Translation of news headlines: A case study of earthquake in Türkiye. Turkish Studies-Language, 20(3), 1605-1620. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.80683
• Hernández Guerrero, M. J. (2022). News translation strategies. İçinde The Routledge handbook of translation and media, Bielsa, E. (Ed). Routledge, ss. 232-249.
• İnce, Ü. ve Dizdar, D. (2018). Çeviri atölyesi, çeviride tuzaklar, (3. Bas.). Can Yayınları.
• International Criminal Court. (2024, August 12). Situation in the State of Palestine: Sub-mission on behalf of Gaza victims in the proceedings related to the Situation in the State of Palestine (No. ICC-01/18-335). Pre-Trial Chamber I. https://www.icc-cpi.int/court-record/icc-01/18-335 (Erişim tarihi: 23 Aralık 2025).
• Jones, M. O. (2025). Evidencing alethocide: Israel’s war on truth in Gaza. Third World Quarterly, 1-18. https://doi.org/10.1080/01436597.2025.2462791
• Jones, M. O. (2021). How Israel uses disinformation to delegitimise the Palestinian cause. Middle East Eye. (Erişim Tarihi: 24 Kasım 2025). https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-palestine disinformation censorship-discourse
• Koç Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. The Journal of Academic Social Science, 47(47), 480-495. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.12368
• Matar, S. (2026). Beyond borders: Transnational media networks in conflict reporting, içinde Media Representation and Public Perception of War, (ed. K. Al-Kassimi, T. Işık, M. Hahim, ve B. Gezmen), IGI Global, ss. 101-136, hhtps://doi.org/10.4018/979-8-3373-1722-9.ch004
• Potas, N., ve Akçil Ok, M. (2020). Örnekleme yöntemleri. İçinde Araştırma teknikleri, Erçetin, Ş. Ş. (Ed). Nobel, ss. 143-163.
• Respond Crisis Translation [@RespondCrisis]. (t.y.). Gönderiler [X Profili]. X. 14 Aralık 2025 tarihinde https://x.com/RespondCrisis adresinden erişildi.
• Respond Crisis Translation [@RespondCrisis]. (2023a, 26 Kasım). A released Palestinian prisoner says in Arabic that Israel held them in the cold w/o electricity, “sprayed us w/ pepper spray”. [Video ve Fotoğraf ekli] [Gönderi]. X. 14 Aralık 2025 tarihinde https://x.com/RespondCrisis/status/1728855237019234469 adresinden erişildi.
• Respond Crisis Translation [@RespondCrisis]. (2023b, 21 Aralık). Last week, Respond’s Arabic Team Lead Ayah Najadat talked to @aljazeeraenglish about how we @respondcrisis are taking a stand to. [Video ekli] [Gönderi]. X. 14 Aralık 2025 tarihinde https://x.com/RespondCrisis/status/1737620184905748988?s=20 adresinden erişildi.
• Translations from Gaza [@translfromGaza]. (b.t.). Gönderiler [X Profili]. X. 14 Aralık 2025 tarihinde https://x.com/TranslfromGaza adresinden erişildi.
• Translations from Gaza [@translfromGaza]. (2023 Aralık 5). This account grew out of organizing begun by translators at the 2023 American Literary Translators Association conference, now part of [Gönderi]. X. 14 Aralık 2025 tarihinde https://x.com/TranslfromGaza/status/1731828364967584105 adresinden erişildi.
• UN Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and Israel. (16 Eylül 2025). Legal analysis of the conduct of Israel in Gaza pursuant to the Convention onthe Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. United Nations. https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessionsregular/session60/advace-version/a-hrc-60-crp-3.pdf (Erişim Tarihi: 23 Aralık 2025).
• Üstün Külünk, S. (2025). Gaza speaks through translation: The politics of language on Palestinian social media. Continuum, Journal of Media & Cultural Studies, (39)4. https://doi.org/10.1080/10304312.2025.2491053
• Van Leuven-Zwart, M. K. (1989). Translation and original: Similarities and dissimilarities, I. Target. International Journal of Translation Studies, 1(2), 151-181.
• Van Leuven-Zwart, M. K. (1990). Translation and original: Similarities and dissimilarities, II. Target. International Journal of Translation Studies, 2(1), 69-95.
• Yağlı, S. (2007). Haber ve ideoloji ilişkisi: Haber metinlerinde gerçekliğin sunumu. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, 2, 337-353.
• Yazıcı, M. (2011). Çeviri Bilimde araştırma. Disiplinlerarasılıktan disiplinlerötesiliğe. Multilingual.
• Zanettin, F. (2021). News media translation, Cambridge University Press.