Yapay Zeka Anlatılarında Veri Temelli Deneyim: Reklamlarda Temsil Biçimleri Üzerine Nitel Bir İnceleme

Öz

Günümüzde Üretken Yapay Zekâ sistemlerinin (ÜYZ) medya sistemlerine entegrasyonu, anlatıların kuruluş biçimleri ve deneyim aktarma kapasitesine önemli derecede etki eden bir olgudur. Bu çalışma yapay zekâ destekli üretilen reklam anlatılarında deneyimin nasıl yeniden tertip edildiği, bu süreçte de insani izlerin ve temsillerin mevcudiyetine ne tür temsil örüntülerinin eklemlendiğini sorgulama ihtiyacından doğmuştur. Anlatı kavramını araçsal ve teknik bir yapı olarak görmeyip kültürel ve iletişimsel bir süreklilik olarak ele alan araştırma, dijital pürüzsüzlüğün giderek yükseldiği bu yeni dönemde temsilin ontolojik sınırlarını tartışmaya açmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini ileri seviye yapay zekâ araçlarıyla algoritmik olarak kurgulanan ve amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen Tchibo ve Coca-Cola reklam filmleri oluşturmaktadır. Çalışmada, bu dijital metinler MAXQDA desteğiyle yapılandırılan yorumsamacı nitel içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; anlatı ritmi, görsel akışkanlık ve estetik tercihler üzerinden derinlemesine bir okuma yapılmıştır. Elde edilen bulgularda ÜYZ anlatılarının gerçekliğin fiziksel ve zamansal pürüzlerinden arındırılmış, veri temelli bir deneyim izlenimi meydana getirdiği çıkarımına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yapay Zeka
• Yeni Medya Çalışmaları
• Eleştirel Yapay Zeka Çalışmaları
• Dijital Kültür
• Deneyim

Data-Driven Experience in AI Narratives: A Qualitative Study on Forms of Representation in Advertisements

Öz

Today, the integration of generative artificial intelligence (GenAI) systems into media infrastructures is a phenomenon that significantly influences the construction of narratives and the capacity to transmit experience. This study emerges from the necessity to investigate how experience is reconfigured in AI supported advertising narratives and what patterns of representation are articulated regarding the presence of human traces and portrayals within this process. Treating the concept of narrative not as an instrumental or technical structure but as a cultural and communicative continuity, the research aims to discuss the ontological boundaries of representation in this new era characterized by the rise of “digital smoothness.” The research sample comprises Tchibo and Coca-Cola commercials, which were algorithmically constructed using advanced AI tools and selected through a purposive sampling method. These digital texts were analyzed using interpretive qualitative content analysis supported by MAXQDA, through which an in-depth reading was conducted based on narrative rhythm, visual fluidity, and aesthetic preferences. The findings suggest that GenAI narratives produce a data-driven impression of experience, purified of the physical and temporal frictions of reality.

Anahtar Kelimeler

• Artificial Intelligence
• Critical Artificial Intelligence Studies
• New Media Studies
• Digital Culture
• Experience

Kaynakça

1. Barwick, R. (2024). Inside the making of one of Coca-Cola’s controversial holiday commercials. Marketing Brew. https://www.marketingbrew.com/stories/2024/11/21/inside-the-making-of-one-of-coca-cola-s-controversial-holidaycommercials, (Erişim Tarihi: 17.02.2026).
2. Baudrillard, J. (2013). Simülakrlar ve Simülasyon (O. Adanır, Çev.; 7. bs). Doğu Batı Yayınları.
3. Benjamin, W. (1977). Gesammelte Schriften II. Aufsätze, Essays, Vorträge. (Neuauflage.). Suhrkamp.
4. Benjamin, W. (1993). Son bakışta aşk (N. Gürbilek, Çev.; 1. bs). Metis Yayınları.
5. Chul Han, B. (2019). Psikopolitika & Neoliberalizm ve Yeni İktidar Teknikleri (1. bs). Metis Yayınları.
6. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis. Journal of advanced nursing, 62, 107-115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
7. Güngören, A. (1995). Reklamcı ve Şaman (1. bs). Patika.
8. Hartmann, J., Exner, Y., & Domdey, S. (2025). The power of generative marketing: Can generative AI create superhuman visual marketing content? International Journal of Research in Marketing, 42(1), 13-31. https://doi.org/10.1016/j.ijresmar.2024.09.002

9. Kuckartz, U. (2014). Qualitative Text Analysis: A Guide to Methods, Practice and Using Software.
10. Lindgren, S. (Ed.). (2023). Handbook of Critical Studies of Artificial Intelligence. Edward Elgar Publishing.
11. Manovich, L., & Arielli, E. (2024). Artificial Aesthetics: Generative AI, Art and Visual Media.
12. McLuhan, M. (2002). Understanding Media: The Extensions of Man. The MIT Press.
13. Oskay, Ü. (2014). Tek Kişilik Haçlı Seferleri. İnkılap Kitabevi.
14. Schreier, M. (2012). Qualitative Content Analysis in Practice.
15. Steyerl, H. (2013). Too Much World: Is the Internet Dead?–Journal #49. https://www.e-flux.com/journal/49/60004/too-much-world-is-the-internet-dead, (Erişim Tarihi 08.02.2026).
16. Tchibo’nun 75. Yıl kampanyası yapay zekâ ile hayat buldu. (2025, Şubat 13). Ad Just Brand. https://www.adjustbrand.com/kreatif/kampanyalar/tchibonun-75-yilkampanyasi-yapay-zekâ-ile-hayat-buldu/ https://www.adjustbrand.com/kreatif/kampanyalar/tchibonun-75-yil-kampanyasi-yapay-zekâ-ile-hayatbuldu/, (Erişim Tarihi: 13.02.2026).