Öz
Utanma duygusu Platon’un Gorgias diyalogunda en fazla başvurulan ahlaki duygu olarak ön plana çıkar. Utanma kavramına onlarca kez başvurulan diyalogda utanç önemli bir epistemolojik ve etik işleve sahiptir. Retoriğe dair tartışma ile başlasa da diyaloğun asıl konusu “iyi yaşam”ın ne olduğudur. İyi yaşam ise doğrunun bilgisini gerektirdiğinden Sokrates önce çürütme aracılığıyla muhataplarını yanlıştan arındırmaya çalışır. Diyalog boyunca Sokrates sadece iyi insanların saadet ve selamete ereceğini iddia eder. Ona göre gerçekte güçlü olup istediğini yapabilenler sadece iyi olan olanlardır. Sokrates bunları düşünceleri reddeden, güç ve hazzın elde edilmesini yaşamın gayesi haline getiren, bunların da ancak retorik aracılıyla elde edilebileceğini iddia eden retorikçilerin argümanlarını çürütmeye çalışır. Bu amaçla diyalogda onun kullandığı en önemli çürütme aracı mantık ile birlikte utanma duygusu olmuştur. Utanma duygusuna önemli bir işlev yükleyen Sokrates’in nihai gayesi ise iyi ve adil yaşamı mümkün kılacak adil bir politik yaşamın inşa edilmesidir. Bu yaşamın inşası kadar istikrarında da utanç hayati bir değere sahiptir
Kaynakça
- Aristoteles (2007). Retorik (M. H. Doğan, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
Öz
The feeling of shame stands out as the most frequently used moral emotion throughout the dialogue. Shame has an important epistemological and ethical function in the dialogue where the concept of shame is used dozens of times. Although it begins with a discussion of rhetoric, the main topic of the dialogue is what “good life” is. Since a good life requires knowledge of the truth, Socrates first tries to clear his interlocutors from wrongdoing through refutation. Throughout the dialogue, Socrates claims that only good people will attain happiness and salvation. According to him, the only ones who are really strong and can do what they want are the good ones. Socrates tries to refute the arguments of rhetoricians who reject these, make the acquisition of power and pleasure the goal of life, claim that these can only be achieved through rhetoric. For this purpose, the most important refutation tool he uses in the dialogue is the feeling of shame along with logic. The ultimate goal of Socrates, who attributes an important function to the sense of shame, is to build a just political life that will make a good life possible. Shame is vital to the stability of this life.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristoteles (2007). Retorik (M. H. Doğan, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Felsefe Eğitimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 8 Şubat 2025 |
| Kabul Tarihi | 1 Ağustos 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 14 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1635728 |
| IZ | https://izlik.org/JA97ND64FL |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 30 Sayı: 1 |