Araştırma Makalesi

12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri

Cilt: 30 Sayı: 1 14 Nisan 2026
PDF İndir

12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri

Öz

Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte ordunun yeni rejimi korumaya yönelik tutumu tarihi bir miras olarak devam etmiştir. 27 Mayıs darbesinden sonra 12 Mart Muhtırası da bu amaçla ordunun ülke yönetimindeki etkinliğini artırmıştır. 12 Eylül darbesi de böyle bir süreçte diğer darbelerden farklı olarak emir komuta zinciri içerisinde ortaya çıkmıştır. 12 Mart Muhtırası’nın verildiği dönemde başbakan olan Demirel, 12 Eylül darbesi yapıldığı zaman da başbakan olarak bulunuyordu. 12 Eylül darbesinden önce Başbakan olarak görevde bulunan Demirel’in siyasi hayatında kurmuş olduğu VI. hükümeti aynı zamanda azınlık hükümeti olarak, darbe öncesinin son demokratik hükümeti olmuştur. Darbeye giden süreçte ordu tarafından verilen uyarı mektubu etkili olmamış, daha sonra yapılacak darbeye meşruiyet kazandırmıştı. Bu dönemde ordu-hükümet ilişkilerinde Başbakan olarak Demirel’in tutumu ordu karşısında ürkek ya da çekingen bir tutum izlemiştir. 12 Mart Muhtırası’ndan tecrübeli olan Başbakan Demirel, uyarı mektubu ile ordunun darbe yapabileceği kaygısını taşımasına rağmen, kuvvet komutanlarının görev sürelerinin uzatılmasını sağlamak suretiyle ordu-hükümet ilişkilerinde “işbirliği”ni sağlamayı amaçlamıştır. Bu süreçte yaşanan ordu-hükümet ilişkilerinde siyasilerin değişmeyen tutumları, ordunun tarihsel misyonu çerçevesinde devlete yönelik “koruyucu” ve “kollayıcı” rolünün daha da güçlenmesinde etkili olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma Etik Kurul Beyanı gerektirmemektedir.

Kaynakça

  1. Ahmad, F. (2007). Modern Türkiye’nin oluşumu. Yavuz Alogan (Çev.). Kaynak Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

25 Şubat 2025

Kabul Tarihi

10 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 30 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Uçar, F. (2026). 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 30(1), 154-174. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1646750
AMA
1.Uçar F. 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri. TSA. 2026;30(1):154-174. doi:10.20296/tsadergisi.1646750
Chicago
Uçar, Fuat. 2026. “12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 30 (1): 154-74. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1646750.
EndNote
Uçar F (01 Nisan 2026) 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 30 1 154–174.
IEEE
[1]F. Uçar, “12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri”, TSA, c. 30, sy 1, ss. 154–174, Nis. 2026, doi: 10.20296/tsadergisi.1646750.
ISNAD
Uçar, Fuat. “12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi 30/1 (01 Nisan 2026): 154-174. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1646750.
JAMA
1.Uçar F. 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri. TSA. 2026;30:154–174.
MLA
Uçar, Fuat. “12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 30, sy 1, Nisan 2026, ss. 154-7, doi:10.20296/tsadergisi.1646750.
Vancouver
1.Fuat Uçar. 12 Eylül 1980 Askerî Darbesi Öncesinin Son Demokratik Hükümeti Dönemi Ordu-Hükümet İlişkileri. TSA. 01 Nisan 2026;30(1):154-7. doi:10.20296/tsadergisi.1646750