Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar

Erdi Şafak; Mustafa Çıraklı; Umut Koldaş

Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar

Öz

Hukuki ve siyasi anlamda birçok sorunu bünyesinde barındıran Doğu Akdeniz bölgesi, keşfedilen enerji kaynakları ile birlikte küresel aktörlerin rekabet ettiği bir coğrafya haline gelmiştir. Birleşik Krallık ise Kıbrıs’ta bulunan egemen üsleri aracılığıyla Doğu Akdeniz bölgesinde küresel aktör olma potansiyeli olmakla birlikte, bölgeye kıyısı olan üslerinin deniz yetki alanları iddiasını dile getirmesi, bölgesel dengeleri önemli ölçüde değiştirebilecektir. Haziran 2016’da gerçekleşen Brexit referandumu sonrası başlayan geçiş döneminin tamamlanmasının ardından Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği (AB) ile yaklaşık 50 yıldır sürdürdüğü tarihi birliktelik sona ermiştir. Bu bağlamda Birleşik Krallık’ın Brexit sonrası değişikliğe uğraması beklenen dış politika tercihlerinden Doğu Akdeniz bölgesine yönelik atacağı adımlar ise bölgede yeni bir sürecin başlamasına neden olabilecektir. Bu çalışmada Brexit sonrasında Birleşik Krallık’ın Doğu Akdeniz politikasında yaşanabilecek değişiklikler ve bölgede Birleşik Krallık açısından oluşabilecek fırsatlar ve zorluklar, Birleşik Krallık-AB ilişkileri, Birleşik Krallık’ın Kıbrıs’ta bulunan üslerinin hukuki statüsü ve genel olarak Doğu Akdeniz bölgesine yönelik dış politika öncelikleri irdelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aksu, F. (2013). Doğu Akdeniz Yetki Alanları Sorunu ve Türkiye – AB İlişkileri. S.H. Başeren (Yayına Hazırlayan). Doğu Akdeniz’de Hukuk ve Siyaset. Ankara: Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları. 159 – 196.
Başeren, S. H. (2010). Doğu Akdeniz Deniz Yetki Alanları Uyuşmazlığı. İstanbul: Türk Deniz Araştırmaları Vakfı.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi. https://denizmevzuat.uab.gov.tr/uploads/pages/uluslararasi-sozlesmeler/denizhukuku.pdf (Erişim Tarihi: 29.01.2021).
Bond, I. (2020). Post Brexit foreign, security and defence co-operation: We dont want to talk about it. https://www.cer.eu/sites/default/files/pbrief_brexit_forpol_26.11.20.pdf (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Brinkley, D. (1990). Dean Acheson and the Special Relationship: The West Point Speech of December 1962. The Historical Journal, 33(3), 599-608.
British Foreign Policy Group (BFPG) (2020, 12 Kasım). Muddy Waters – What’s Behind the Evolving Tensions between France, the EU, the UK and Turkey? https://bfpg.co.uk/2020/11/france-turkey-uk/ (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Bulmer, S. (2008). New Labour and the European Union 1997-2007: A Constructive partner? https://www.swpberlin.org/fileadmin/contents/products/arbeitspapiere/bulmer_KS.pdf (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Daddow, O., Gifford, C. ve Wellings, B. (2019). The battle of Bruges: Margaret Thatcher, the foreign office and the unravelling of British European policy. Political Research Exchange, 1 (1), 1-24.

Dumbrell, J. (2009). The US–UK Special Relationship: Taking the 21st-Century Temperature. The British Journal of Politics and International Relations, 11(1), 64-78.
Dumbrell, J. (2012, 14 Mart). David Cameron, Barack Obama and The US-UK ‘Special Relationship’. https://blogs.lse.ac.uk/politicsandpolicy/special-relationship-dumbrell/ (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Egypt Independent (2021, 2 Ocak). Egypt signs 9 oil and gas exploration agreements for Mediterranean and Red seas. https://egyptindependent.com/egypt-signs-9-oil-and-gas-exploration-agreements-for-mediterranean-and-red-seas/ (Erişim Tarihi: 05.01.2021).
Egypt Today (2018, 14 Ağustos). Egypt signs 3 new agreements for oil, gas exploration://www.egypttoday.com/Article/3/55971/Egypt-signs-3-new-agreements-for-oil-gas-exploration (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
Erhan, Z. Özçelik, S. ve Bostan, A. (2018). İngiltere Egemen Askerî Üslerinin Akdeniz’deki Deniz Yetki Alanlarına Etkisi. VI. Uluslararası Mavi Karadeniz Kongresi Uluslararası İlişkiler ve Yeni Dünya Düzeni Tam Metin Kitabı. İstanbul: Marmara Üniversitesi, ss 529-530.
FCO (2018a). Global Britain: Delivering on our international ambition. FCO (Foreign and Commonwealth Office). https://www.gov.uk/government/collections/global-britain-delivering-on-our-international-ambition (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
FCO (2018b). Written Evidence - FPW0027. FCO (Foreign and Commonwealth Office).http://data.parliament.uk/writtenevidence/committeeevidence.svc/evidencedocument/international-relations-committee/foreign-policy-in-changed-world-conditions/written/79900.html (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
FCO (2019a). Continuing the United Kingdom’s Trade Relationship with the Republic of Lebanon. FCO (Foreign and Commonwealth Office). https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/840602/UK_Lebanon_trade_parliamentary_report.pdf (Erişim Tarihi: 03.01.2021).
FCO (2019b, 18 Şubat). UK and Palestinian Authority sign trade continuity agreement. FCO (Foreign and Commonwealth Office). https://www.gov.uk/government/news/uk-and-palestinian-authority-sign-trade-continuity-agreement (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
FCO (2020, 29 Aralık). UK and Turkey sign trade deal. FCO (Foreign and Commonwealth Office). https://www.gov.uk/government/news/uk-and-turkey-sign-trade-deal (Erişim Tarihi: 03.01.2021).
Fırat, M. (2009). Kıbrıs Sorununun Gölgesinde Dostluk. B. Oran (Ed.). Türk Dış Politikası İstanbul: İletişim Yayınları. 598 – 604.
Fox, L. (2018, 20 Kasım). Brexit Can Supercharge Britain’s ‘Special Relationship’ with the U.S. https://time.com/5467867/liam-fox-brexit-trade-us/ (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Geddes, A. (2013). Britain and the European Union. Basingstoke: Palgrave Macmillan.
Gegout, C. (2002). The French and British change in position in the CESDP: A Security Community and Historical-institutionalist Perspective. Politique Europeenne, 4(8), 62-87.
George, S. (1998). An Awkward Partner: Britain in the European Union. Oxford: Oxford University Press.
Grin, G. (2019, 30 Eylül). An Historical Perspective on Brexit: Six Theories. http://dcubrexitinstitute.eu/2019/09/a-historical-perspective-on-brexit-six-theories/ (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Gürel Şükrü S. (1984). Kıbrıs Tarihi (1878–1960). İstanbul: Kaynak Yayınevi.
Headmaster, S.A. ve Sanklecha, P. (2004). United Kingdom: A Comparative Case Study of Conservative Prime Ministers Heath, Thatcher and Major. The Journal of Legislative Studies, 10(2), 53-65.
Heisbourg, F. (2000, 1 Temmuz). European defence takes a leap forward. https://www.nato.int/docu/review/articles/2000/07/01/european-defence-takes-a-leap-forward/index.html (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Howorth, J. (2000). European Integration and Defence: The Ultimate Challenge? Chaillot Papers, (43). https://www.iss.europa.eu/content/european-integration-and-defence-ultimate-challenge (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
International Court of Justice (1969). North Sea Continental Shelf Cases. https://www.icj-cij.org/en/case/52 (Erişim Tarihi: 29.01.2021).
Kıbrıs Kurucu Antlaşmaları, Resmî Gazete ile yayımı: 10.4.1965 - Sayı: 11976.
Kotb, A. (2020). Egypt-UK: Stabilising bilateral trade post Brexit. http://english.ahram.org.eg/NewsContent/50/1202/396939/AlAhram-Weekly/Economy/EgyptUK-Stabilising-bilateral-trade-post-Brexit-.aspx (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
Marshall, P. (2013). Forty Years on: Britain in the EU. The Round Table, 102(1), 15-28.
Middle East Monitor (2020, 17 Ocak). France and US request to join East Mediterranean Gas Forum. https://www.middleeastmonitor.com/20200117-france-and-us-request-to-join-east-mediterranean-gas-forum/ (Erişim Tarihi: 26.12.2020).
Moravcsik, A. (1991). Negotiating the Single European Act: national interests and conventional statecraft in the European Community. International Organization, 45(1), 19-56.
Moravcsik, A. (1998). The Choice for Europe: Social Purpose and State Power from Messina to Maastricht. Londra: UCL Press.
Official Journal of the European Union (2007). “Notice from the Government of the Republic of Cyprus concerning Directive 94/22/EC of the European Parliament and of the Council on the conditions for granting and using authorisations for the prospection, exploration and production of hydrocarbons”.https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52007XX0504%2802%29&qid=1614019276512. (Erişim Tarihi: 20.02.2021).
Özgöker, U. ve Çelik, H. (2016). Kıbrıs’ta Enerji Politikaları ve İngiltere’nin İlgisi. Uluslararası Boyutlarıyla Kıbrıs Meselesi ve Geleceği Uluslararası Sempozyumu (s.531-549). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
Parla, R. (1987). Belgelerle Türkiye Cumhuriyeti’nin Uluslararası Temelleri Lozan – Montrö. Lefkoşa: Özdilek Matbaacılık.
Pazarcı, H. (2015). Türk Dış Politikasının Başlıca Sorunları. Ankara: Turhan Kitabevi.
Pazarcı, H. (2020). Uluslararası Hukuk. Ankara: Turhan Kitabevi.
Prentis, J. (2020, 21 Ocak). Britain looks to Egypt in post-Brexit era as major economic deal agreed. https://www.thenationalnews.com/world/brexit/britain-looks-to-egypt-in-post-brexit-era-as-major-economic-deal-agreed-1.967411 (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
Reeve, R. (2019, 12 Eylül). The UK Military in the Eastern Mediterranean. https://www.oxfordresearchgroup.org.uk/org-explains-11-the-uk-military-in-the-eastern-mediterranean (Erişim Tarihi: 26.12.2020).
Reuters (2015, 12 Eylül). BG Group pays $165 million for stake in Cyprus gas field. https://www.reuters.com/article/uk-cyprus-energy-noble-energy/bg-group-pays-165-million-for-stake-in-cyprus-gas-field-idUKKBN0TC1BQ20151123 (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
Rutten, M. (2001). From St-Malo to Nice: European Defence Core Documents. https://www.iss.europa.eu/sites/default/files/EUISSFiles/cp047e.pdf (Erişim Tarihi: 15.01.2021).
Sanders, D. (2017). Losing an Empire, Finding a Role: British Foreign Policy since 1945. New York: Springer.
Schimmelfennig, F. (2018). Brexit: differentiated disintegration in the European Union. Journal of European Public Policy. 25(8), 1154-1173.
Shepherd, A.J.K. (2009). A Milestone in the History of the EU: Kosovo and the EU’s International Role. International Affairs, 85(3), 513-530.
Shrimsley, R. (2018, 14 Aralık). Brexit: The Conservatives and their thirty years’ war over Europe. https://www.ft.com/content/0dee56c0-fdfa-11e8-ac00-57a2a826423e (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
Sönmezoğlu. F., Güneş. H. ve Keleşoğlu. E. (2011). Uluslararası İlişkilere Giriş. İstanbul: Der Yayınları.
Sovereign Limits (t.y.). Cyprus–United Kingdom (Akrotiri and Dhekelia). https://sovereignlimits.com/boundaries/cyprus-united-kingdom-maritime (Erişim Tarihi: 29.01.2021)
Steinbruner, J. D. (1999, 1 Mart). The Consequences of Kosovo. https://www.brookings.edu/research/the-consequences-of-kosovo/ (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
T.C. Dışişleri Bakanlığı (2020). Kıbrıs Meselesinin Tarihçesi.
T.C. Dışişleri Bakanlığı (2020). Kıbrıs Meselesinin Tarihçesi. http://www.mfa.gov.tr/kibris-meselesinin-tarihcesi_-bm-muzakerelerinin-baslangici.tr.mfa (Erişim Tarihi: 30.01.2021).
Tamçelik, S. (2011). Kıbrıs’taki İngiliz Üslerinin Stratejik Önemi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 8(10), 1510-1539.
Time (2020). Britain Ends Its Long Brexit Journey with an Economic Break from the E.U. https://time.com/5925700/britain-brexit-eu/ (Erişim Tarihi: 03.01.2021).
Times of Israel (2020, 6 Şubat). Israel, UK to begin talks on establishing post-Brexit free trade zone, PM says. https://www.timesofisrael.com/israel-uk-to-begin-talks-on-establishing-post-brexit-free-trade-zone-pm-says/ (Erişim Tarihi: 25.12.2020).
Tiryakioğlu. M. B. (2019, 9 Mayıs). Doğu Akdeniz’de Enerji Denklemi. https://www.aa.com.tr/tr/analiz/dogu-akdenizde-enerji-denklemi-1/1474137. (Erişim Tarihi: 01.02.2021).
Tüzünkan M. ve Koldaş, U. (2013). “Hükümranlıktan Annan Planına: Ana Hatlarıyla İngiltere Dış Politikasında Kıbrıs: 1878-2004”, Akademik Ortadoğu Dergisi. 8(1), 71-101.
Whitman, R. (2006). United Kingdom and the ESDP. https://www.ies.be/files/private/8)%20Brummer%20-%20Big%203%20and%20ESDP.pdf (Erişim Tarihi: 26.12.2020).
Whitman, R. (2020). Missing in action: The EU–UK foreign, security and defence policy relationship after Brexit. European View, 19(2), 222-229.
Williams, P. (2002). The Europeanization of British Foreign Policy and the Crisis in Zimbabwe. https://www.lse.ac.uk/international-relations/assets/documents/efpu/conference-2002/paper-Williams.pdf (Erişim Tarihi: 26.12.2020).
Zawya (2018, 9 Aralık). Deal signed to sell part of Egypt's Nour gas field to BP and Mubadala. https://www.zawya.com/mena/en/business/story/Deal_signed_to_sell_part_of_Egypts_Nour_gas_field_to_BP_and_Mubadala-ZAWYA20181209152117/ (Erişim Tarihi: 26.12.2020).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre ve Kültür, Siyaset Bilimi, Uluslararası İlişkiler, Yöneylem

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erdi Şafak Bu kişi benim
0000-0003-4000-2468
Türkiye

Mustafa Çıraklı Bu kişi benim
0000-0002-5758-644X
Türkiye

Umut Koldaş Bu kişi benim
0000-0002-5819-6363
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2021

Gönderilme Tarihi

21 Ocak 2021

Kabul Tarihi

9 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA55CL88UD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şafak, E., Çıraklı, M., & Koldaş, U. (2021). Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 4(1), 57-81. https://izlik.org/JA55CL88UD

AMA

1.Şafak E, Çıraklı M, Koldaş U. Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar. TSBD. 2021;4(1):57-81. https://izlik.org/JA55CL88UD

Chicago

Şafak, Erdi, Mustafa Çıraklı, ve Umut Koldaş. 2021. “Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 4 (1): 57-81. https://izlik.org/JA55CL88UD.

EndNote

Şafak E, Çıraklı M, Koldaş U (01 Mart 2021) Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 4 1 57–81.

IEEE

[1]E. Şafak, M. Çıraklı, ve U. Koldaş, “Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar”, TSBD, c. 4, sy 1, ss. 57–81, Mar. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55CL88UD

ISNAD

Şafak, Erdi - Çıraklı, Mustafa - Koldaş, Umut. “Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi 4/1 (01 Mart 2021): 57-81. https://izlik.org/JA55CL88UD.

JAMA

1.Şafak E, Çıraklı M, Koldaş U. Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar. TSBD. 2021;4:57–81.

MLA

Şafak, Erdi, vd. “Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar”. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, c. 4, sy 1, Mart 2021, ss. 57-81, https://izlik.org/JA55CL88UD.

Vancouver

1.Erdi Şafak, Mustafa Çıraklı, Umut Koldaş. Brexit Sonrası Doğu Akdeniz ve Kıbrıs: Birleşik Krallık İçin Fırsatlar ve Zorluklar. TSBD [Internet]. 01 Mart 2021;4(1):57-81. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55CL88UD