Sosyal Hizmette Risk Kavramını Yeniden Düşünmek: Risk Rasyonalitelerinden Risk Kültürüne

Öz

Bilmek ve harekete geçmek ile karakterize olan risk kavramı; özellikle refah devletlerinin eğitim, sağlık ve sosyal hizmetlerinde geliştirilen söylemlerle olumlu değişime erişmek için engellenmesi gereken durumlar olarak kabul edilir. Olası risklerin belirlenmesi, bunların sosyal politikaya dahil olması ve risklere yönelik koruyucu- önleyici hizmetlerin yapılandırılması sosyal refahın önemli bileşenlerindendir. Sosyal hizmet bireysel ve toplumsal açıdan riskli durumların tespiti ve risk müdahalesinde devletin önemli araçlarından birini temsil etmektedir. Ancak son yıllarda risk kavramı etrafında gelişen sosyolojik tartışmalar, risk tanımlarının merkezi terminolojideki belirsizliklerine dikkat çekmektedir. Risklerin sorgulanabilir birtakım rasyonalitelere endeksli olduğu, bu yönüyle de kültürel farklılıkları yok saymak, belirli gruplara karşı suçlama zemini oluşturmak, bireylerin kendi kaderini tayin hakkını sınırlandırmak, bireyleri belirli özelliklerine göre kategorize ederek marjinalliği yeniden üretmek gibi çıktıları olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışma derleme niteliğinde olup, risk hakkındaki güncel tartışmaları sosyal hizmet açısından değerlendirmekte ve riske dair literatürde yer alan iki farklı söylem alanını birbirine bağlamada Scott Lash’in risk kültürü kavramını önermektedir. Çalışmanın sosyal hizmetin IFSW (2014) tanımında vurgulandığı üzere evrenselden yerele, uygulamadan teoriye ve psikolojiden sosyolojiye doğru değişen doğasına uygun biçimde çağdaş yönelimlerini özetleyebileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• sosyal hizmet
• risk rasyonalitesi
• risk kültürü
• düşünümsellik

Rethinking Risk In Social Work: From Risk Rationalities to Risk Culture

Öz

The concept of risk, which is characterized by knowing and taking action, is accepted as situations that need to be prevented in order to achieve positive change, especially with the discourses developed in education, health and social services of welfare states. Identifying possible risks, including them in social policy and structuring protective and preventive services for risks are important components of social welfare. Social work represents one of the important tools of the state in the identification of individual and socially risky situations and risk intervention. However, sociological debates around the concept of risk in recent years have drawn attention to the ambiguities of risk definitions in central terminology. It is thought that risks are indexed to some questionable rationalities, and in this respect, they may have outputs such as ignoring cultural differences, creating grounds for blame against certain groups, limiting individuals' right to self-determination, and reproducing marginality by categorizing individuals according to certain characteristics. This study is a review and evaluates the current debates on risk from the perspective of social work and proposes Scott Lash's concept of risk culture to connect two different fields of discourse in the literature on risk. It is thought that the study can summarize the contemporary orientations of social work in accordance with its changing nature from universal to local, from practice to theory and from psychology to sociology as emphasized in the IFSW (2014) definition.

Anahtar Kelimeler

• social work
• risk rationality
• risk culture
• reflexivity

Kaynakça

1. Adam, B., & Van Loon, J. (2005). The risk society and beyond. In B. Adam (Ed.), The Risk Society and Beyond (pp. 1-240). SAGE Publications.
2. Akbaş, E. (2017). Sosyal Çalışmada Çağdaş Eleştirel Perspektifler. SABEV Yayınları.
3. Alaszewski, A. (2015). Anthropology and risk: Insights into uncertainty, danger and blame from other cultures–A review essay. Health, Risk & Society, 17(3-4), 205-225.
4. Başer, D., & Akçay, S. (2019). Araçsal Akıl ve Sosyal Hizmet: Bürokrasi ve Yönetimsellik Bağlamında Bir Değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(3), 1033-1051.
5. Bearley, C. P. (1982). Risk and Social Work. Routledge & Kegan Paul.