Araştırma Makalesi

Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi

Cilt: 37 Sayı: 3 29 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi

Öz

Demografik dönüşüm, yaşlılık olgusunu modern sosyal politika tartışmalarının merkezine yerleştirmiştir. Türkiye’de yaşlılık hizmetleri büyük ölçüde bakım organizasyonu ekseninde gelişmiş olmakla birlikte yaşlı bireyin psiko-sosyal gelişimini, anlam arayışını ve varoluşsal bütünlüğünü destekleyen geragojik danışmanlık modelleri yeterince kurumsallaşmamıştır. Bu çalışma, Almanya, Avusturya ve İsviçre’den oluşan DACH bölgesindeki geragojik temelli yaşlılık danışmanlığı uygulamalarını karşılaştırmalı olarak analiz ederek Türkiye için “Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı” adıyla sentez bir model önermeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak karşılaştırmalı sosyal politika analizi ve doküman incelemesi yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Veri kaynakları arasında DACH ülkelerinin yaşlılık raporları, sosyal hizmet mevzuatı ve uygulama protokolleri yer almaktadır. Analiz sürecinde gerontoloji, geragojik ve varoluşsal yaşlanma kuramları temel referans çerçevesi olarak kullanılmıştır. Bulgular, DACH ülkelerinde yaşlılık hizmetlerinin “defisit odaklı” yaklaşımdan “yetkinlik ve potansiyel odaklı” paradigma değişimine yöneldiğini göstermektedir. Özellikle Almanya’da proaktif vaka yönetimi, Avusturya’da toplum temelli sosyal rehberlik ve İsviçre’de özerklik temelli yaşam tasarımı modelleri öne çıkmaktadır. Bu modeller yaşlı bireyi pasif hizmet alıcısı değil, deneyimsel bilgelik üreten aktif özne olarak konumlandırmaktadır. Çalışma sonucunda Türkiye için gerontolojik danışmanlık ve yaşam rehberliği modülünün sosyal hizmet mevzuatına entegrasyonu, ASDEP personelinin geragojik yetkinliklerle güçlendirilmesi ve yaşlılık eğitimine yönelik müfredat reformu önerilmektedir. Böylece yaşlılık hizmetlerinin bakım merkezli yapısından gelişim ve anlam temelli bir sosyal hizmet paradigmasına evrilmesi hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Amann, A. (2020). Lebensqualität im Alter: Die Bedeutung von Bildung und Teilhabe. Bundesministerium für Soziales, Gesundheit, Pflege und Konsumentenschutz. https://www.sozialministerium.at
  2. Antz, E.-M., Franz, J., Frieters, N., Scheunpflug, A., & Tolksdorf, M. (2009). Generationen lernen gemeinsam: Theorie und Praxis intergenerationeller Bildung. Bertelsmann.
  3. ASHB (2025). Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) uygulama bilgileri. https://www.aile.gov.tr
  4. Aslan, Ş., ve Ceylan, H. (2024). Sosyal hizmet eğitiminde sinema filmlerinin kullanımı: gerontolojik sosyal hizmet örneği. The Journal of Academic Social Science, 144(144), 379-390.
  5. Baltes, P. B. (1993). The aging mind: Potential and limits. The Gerontologist, 33(5), 580-594.
  6. Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
  7. Birren, J. E., & Schaie, K. W. (2006). Handbook of the psychology of aging. Elsevier.
  8. BMFSFJ (Bundesministerium für Familie, Senioren, Frauen und Jugend). (2020). Achter Bericht zur Lage der älteren Generation in der Bundesrepublik Deutschland. https://www.achter-altersbericht.de

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Hizmetler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2026

Kabul Tarihi

29 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ataman, E. (2026). Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(3), 969-994. https://doi.org/10.33417/tsh.1879050
AMA
1.Ataman E. Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37(3):969-994. doi:10.33417/tsh.1879050
Chicago
Ataman, Emine. 2026. “Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 (3): 969-94. https://doi.org/10.33417/tsh.1879050.
EndNote
Ataman E (01 Temmuz 2026) Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 3 969–994.
IEEE
[1]E. Ataman, “Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi”, Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 3, ss. 969–994, Tem. 2026, doi: 10.33417/tsh.1879050.
ISNAD
Ataman, Emine. “Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37/3 (01 Temmuz 2026): 969-994. https://doi.org/10.33417/tsh.1879050.
JAMA
1.Ataman E. Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37:969–994.
MLA
Ataman, Emine. “Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi”. Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 3, Temmuz 2026, ss. 969-94, doi:10.33417/tsh.1879050.
Vancouver
1.Emine Ataman. Türkiye İçin Geragojik Temelli Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı Modeli: DACH Ülkeleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir Model Önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 01 Temmuz 2026;37(3):969-94. doi:10.33417/tsh.1879050