ÇEVRE YOKSUNLUĞUNA BAĞLI ENGELLENEN 8-12 YAŞINDAKİ ÇOCUKLAR İÇİN SOSYAL PROBLEM ÇÖZME ÖĞRETİMİ
Öz
Bu çalışmada, ilköğretime devam eden, psikososyal açıdan
dezavantajlı 8-12 yaşındaki çocukların sosyal problem çözme becerileri ve bu
becerilerin desteklenmesine yönelik hazırlanan öğretim programlarının sözü
edilen beceriler üzerindeki rolü ele alınmaktadır. Araştırmanın örneklemini,
Ankara ili Altındağ İlçesindeki iki ilköğretim okuluna devam eden ve psikososyal
açıdan dezavantajlı 8-12 yaşındaki çocuklar arasından seçilen 15 çocuk (Yaş, Ort.=
11.1, S = 1.2) oluşturmuştur. Uygulama öncesi ve sonrasında çocukların sosyal
problem çözme becerileri, sosyal problem çözmenin iki boyutta (nesne edinme ve
arkadaş edinme) ele alındığı ‘Sosyal Problem Çözme Testi (SPÇT)’ (Rubin, 1988)
kullanılarak değerlendirilmiştir. Altı hafta süresince haftada bir kez
gerçekleştirilen uygulamalarda kişiler arası çatışmalar hakkında fikir
yürütmeyi içeren, bilişsel ve sözel odaklı olarak planlanmış uygulamalara ve
kendinin ve diğerlerinin duygularının farkına varmayı, işbirliği ve paylaşmayı
desteklemeye yönelik rol alma ve hareket içeren uygulamalara yer verilmiştir.
Tek grup öntest-sontest kontrol grupsuz desenin kullanıldığı çalışmanın
verileri, Wilcoxon işaretli sıralar testi ile analiz edilmiştir. Sonuçlar,
çocukların sosyal problem çözme testinin alt boyutlarından aldıkları
öntest-sontest puanları arasında anlamlı farklılıklar olduğunu; öğretim
programının çocukların kendilerine sunulan hipotetik problemlere daha fazla
çözüm ve daha fazla alternatif üretmelerine katkı sağladığını göstermiştir.
Uygulanan öğretim programlarının çocukların nesne edinme ile ilgili problem
durumlarında farklı tip stratejiler oluşturmaları üzerinde anlamlı bir rolü olmadığı
belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ackerman, B. P., Kogos, J., Youngstrom, E., Schoff, K. ve Izard, C. (1999). Family instability and the problem behaviors of children from economically disadvantaged families. Developmental Psychology, 35(1), 258-268.
- Ang, R. P. (2003). Social problem solving skills training: Does it really work? Child Care in Practice, 9(1), 5-17.
- Arı, M. ve Yaban, E. H. (2012). 9-11 yaşındaki çocukların sosyal problem çözme becerilerinde cinsiyet ve yaş farklılıkları.Eğitim ve Bilim, 37(164), 188-203.
- Biggam, F. H. ve Power, K. G. (1999). Social problem solving skills and psychological distress among ıncarcerated young offenders: The issue of bullying and victimization. Cognitive Therapy and Research, 23(3), 307-326.
- Crick, N. R. ve Dodge, K. A. (1994). A review and reformulation of social information-processing mechanisms in children's social adjustment. Psychological Bulletin, 115(1), 74-101.
- D’Zurilla, T. J., Chang, E. C. ve Sanna, L. J. (2003). Self-esteem and social problem solving as predictors of aggression in college students. Journal of Social and Clinical Psychology, 22(4), 424-440.
- Dodge K. A. ve Asher, S. S. (1986). Identifying children who are rejected by their peers. Developmental Psychology, 22, 444-449.
- Dodge, K. A., Lochman, J. E., Harnish, J. D., Bates, J. E. ve Pettit, G. S. (1997). Reactive and proactive aggression in school children and psychiatrically impaired chronically assaultive youth. Journal of Abnormal Psychology, 106(1), 37-51.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sosyoloji (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
3 Haziran 2016
Gönderilme Tarihi
19 Mart 2015
Kabul Tarihi
18 Mart 2016
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 27 Sayı: 1