Ebeveynlerin Gözünden Çocuk İstismarı: Metaforik Bir Çalışma

Öz

Bu araştırmanın amacı; okul öncesi dönem çocukların evde birlikte en fazla zaman geçirdikleri bireyler olan ebeveynlerinin çocuk istismarına ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla belirlemektir. Araştırmada, ebeveynlerin “çocuk istismarı” kavramına yönelik algılarını ifade eden metaforları belirlemede, nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan olgu bilim deseni kullanılmıştır. Bu araştırma 2017-2018 yıllarında uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen 1 ila 6 yaşları arasında çocuğa sahip 187 ebeveyn ile yürütülmüştür. Okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin çocuk istismarı kavramına ilişkin algıları “Çocuk istismarı sizce neye benzer?” sorusunu cevaplamaları ve kurdukları ilişkiyi “Çünkü…” cümlesini tamamlayan açıklamaları ile elde edilmiştir. Metaforun konusu ve kaynağı ilk soru ile belirlenmeye çalışılmıştır. “Çünkü” ile bu metafora yüklenen anlam ve nedenler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; ebeveynlerin verdikleri cevaplardan yola çıkılarak oluşturulan kategoriler incelendiğinde; ebeveynlerin toplam 11 kategoride 75 metafor geliştirdikleri tespit edilmiştir. Çocuk istismarı kavramına ilişkin oluşturulan kategoriler bütün olarak düşünüldüğünde, ebeveynler en çok kıyamet, katliam, kanser ve kabuk tutmayan yara metaforlarını geliştirmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

• çocuk istismarı,ebeveyn,metafor

Child Abuse From Parent's Eyes: A Metaphoric Study

Öz

The aim of this study is to determine the perceptions of the parents of preschool children about child abuse via metaphors. In order to determine the metaphors that express the perceptions of parents about the concept of child abuse, the phenomenology model which is among the qualitative research methods is used in the research. This research was carried out with 187 parents with children aged between 1 and 6 who were determined using appropriate sampling method in 2017-2018. Perceptions of parents about the concept of child abuse were obtained with the answer to question of "What do you think child abuse is like?" and explanations with complete the sentence starting with "because". The subject and source of metaphor are tried to be determined by the first question. The meaning and reasons attributed to this metaphor were tried to be revealed with the sentence "because". Content analysis technique was used to evaluate the data. When the categories, which were based on the answers of the parents, were examined and it was found that parents developed 75 metaphors in 11 categories. When the categories of child abuse are considered as a whole, the parents mostly developed the metaphors: doomsday, massacre, cancer and non-closure wound.

Anahtar Kelimeler

• child abuse,parent,metaphor

Kaynakça

1. Alzoubi, F. A., Ali, R. A., Flah, I. H., & Alnatour, A. (2018). Mothers’ knowledge & perception about child sexual abuse in Jordan. Child abuse & neglect, 75, 149-158.
2. Bahar, G., Savaş, H. A., & Bahar, A. (2009). Çocuk istismarı ve ihmali: Bir gözden geçirme. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4(12), 51-65.
3. Bilgin, N. (1995). Sosyal psikolojide yöntem ve pratik çalışmalar. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
4. Colman, R. A., & Widom, C. S. (2004). Childhood abuse and neglect and adult intimate relationships: A prospective study. Child Abuse & Neglect. 28, 1133–1151.
5. Çağlarırmak, A. (2006). Yerleşik olan ve olmayan ailelerde çocuk istismarı yaygınlığının incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
6. Gökçe, O. (2006). İçerik analizi kuramsal ve pratik bilgiler. Ankara: Siyasal Kitabevi.
7. Güler, N., Uzun, S., Boztaş, Z., & Aydoğan, S. (2002). Anneleri tarafından çocuklara uygulanan duygusal ve fiziksel istismar/ihmal davranışı ve bunu etkileyen faktörler. Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 24(3), 128–134.
8. Harford, T.C., Yia, H., & Grant, B. F. (2014). Associations between childhood abuse and interpersonalaggression and suicide attempt among U.S. adults in anational study. Child Abuse & Neglect, 38, 1389–1398.

9. Kara, B., Biçer, Ü., & Gökalp, A. S. (2004). Çocuk istismarı. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 47, 140-151.
10. Lundahl, B. D., Nimer, J., & Parsons, B. (2006). Preventing child abuse: A meta-analysis of parent training programs. Research on Social Work Practice, 16(3), 251-262.
11. Özer, G. (2014) Ebeveynlerin çocuk cinsel istismarına dair bilinçleri, endişeleri ve aldıkları önlemler. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.
12. Sarı, H. Y., Ardahan, E., & Öztornacı, B. Ö. (2016). Çocuk ihmal ve istismarına ilişkin son 10 yılda yapılan sistematik derlemeler. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(6), 501-511.
13. Tıraşçı, Y, & Gören, S. (2007). Çocuk istismarı ve ihmali. Dicle Tıp Dergisi, 3(1), 70-74.
14. Üstündağ, A., Şenol, F., & Mağden, D. (2015). Ebeveynler çocuk istismarına yönelik bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve bilinçlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(2), 212-227.
15. Warner, R. (2008). Applied statistics from bivariate through multivariate techniques. Los Angeles: Sage.
16. Yalçın, H., Koçak, N., & Duman, G. (2014). Anne babaların çocuk istismarıyla ilgili tutumlarının incelenmesi. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(Özel Sayı I), 137-14.
17. Yalçın, N. (2011). Türkiye’de çocuk istismarı ve çözüm önerileri. Beykent Üniversitesi Hastane ve Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı, Yüksek Lisans Projesi. İstanbul.
18. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
19. Yıldız, Y., Kaçar, M., Albayrak, E., Çalaboğlu, T., Çakmak, S., & Bayraktar, T. (2017). Çocuk ihmali ve istismarı hakkında ilköğretim öğretmenlerinin bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. Van Tıp Dergisi, 24(4), 303-309.