Urban Spaces Crippling Individuals with Impairment

Öz

According to a survey conducted in 2002, 12.29% of Turkey’s population are impaired persons. But in urban areas where population is high, impaired persons are found very rarely, because of the construction and the designs of urban space are organized “normal” individual. Firmly paired persons want to Uve in urban areas, they must venture very difficult situations. They struggle for living in an exclusive society. Lefebvre’s approach, which brings new initiative explaining impairment and which forms a relationship between ur­ban space and urban space side-lined within individuals, provides evidence to impairment of individuals in urban spaces. The lack of any organ or unable to fulfill the function in the person's body is impairment. Disability is converting this impairment to disadvantage by urban space and social relationship.

 Urban space and society, formatting each other, influence the injury is not broken in a place constantly, making the property. In this study, using a qualitative method, the impact of disability in the formation of urban space impairment and injury is chronic unless ur­ban space and society shape each other in a positive way. Impaired individuals without assistance of other individuals want to be in the safe and comfortable places. As long as these types of urban areas are available, dis­ability will become the only impairment. As urban spaces are accessible, the differences derived from impairment with individuals will diminish.

Anahtar Kelimeler

• impairment,disability,urban space

YETİ YİTİMLİ BİREYLERİ SAKATLAYAN KENTSEL MEKÂNLAR

Öz

2002 yılında yapılan bir araştırmaya göre Türkiye nüfusunun %12,29’unu yeti yitimli bireyler oluşturmaktadır. Ama nüfusun yo­ğun olduğu kentlerde günlük hayatın içeri­sinde yeti yitimli bireyler çok nadir olarak bulunurlar. Çünkü kentsel mekân tasarlanır­ken inşa edilirken “normal” bireylere göre düzenlenmekte, yapılmaktadır. “Normal” bi­reylere göre inşa edilen kentlerde, yeti yitim­li bireyler pek çok zorluğu göze almak zorun­dadırlar. Kendini dışlayan, yeti yitiminden dolayı sakatlayan bir mekânda ve toplumda varolmaya çabası gösterirler. Sakatlığı açık­lamada yeni bir açılım getiren sosyal model ve kentsel mekânın toplumsal olanla ilişkisini kuran Lefebvre’nin yaklaşımı yeti yitimli bireylerin kentsel mekânda sakatlanmasının ipuçlarını vermektedir. Bireyin bedeninde­ki herhangi bir organının olmaması veya işlevini yerine getirememesi yeti yitimidir. Sakatlık ise kentsel mekânve toplumsal iliş­kilerin bu yeti yitimini dezavantaja dönüş­türmesidir. Kentsel mekânın ve toplumun birbirini biçimlendirme, etkileme özelliği bir yerde olumlu bir biçimde kırılmadığı sürece sakatlığı sürekli hale getirmektedir. Bu ça­lışma kapsamında nitel yöntem kullanılarak sakatlığın oluşumunda kentsel mekânın etki­sinin ne olduğu yeti yitimli bireyleri nasıl et­kilediği anlaşılmaya çalışılmıştır. Yeti yitimli bireyler diğer bireylerin yardımlarına gerek kalmadan güvenli, rahat, çekinmeden dola­şabilecekleri ulaşabilecekleri mekânlarda bulunmak istemektedirler. Bu tür mekânlar oluştuğu sürece sakatlıklar sadece yeti yitimi halini alacaktır. Kentsel mekânın erişilebi­lir olması insanlar arasında yeti yitiminden kaynaklanan farkın azalmasını sağlayabile­cektir.

Anahtar Kelimeler

• Sakatlık,yeti yitimi,kentsel mekân

Kaynakça

1. Aközer, E. (2007). Özgürleştiren tasarım, Dosya 04, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Bülten 46, Ocak(7), 7-9.
2. Alver, K.(2007). Steril hayatlar, Ankara: Hece Yayınları.
3. Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 6353 S.(2012).
4. Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Hükmünde Kararname, 572 S.(1997)
5. Braddock, D. L., Parish, S. L. (2011). Sakatlığın kurumsal tarihi, sakatlık çalışmaları, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.101-187). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
6. Burcu, E. (2007). Türkiye’de özürlü birey olma, temel sosyolojik özellikleri ve sorunları üzerine bir araştırma, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
7. Demircioğlu, M. (2010). Üretim sürecinde sakat emeği, İstanbul: Kibele Yayınları.
8. DİE (Devlet İstatistik Enstitüsü). (2002). Özürlüler araştırmasının temel göstergeleri türkiye özürlüler araştırması, Ankara: DİE Matbaası.

9. Finkelstein, V. (1981). Sakatlığı yadsımak ya da yadsımamak, Erişim 15 Mayıs 2012, http://www.sakatlikcalismalari.net/2009/10/vic-finkelstein-ingilterede-sakat.html
10. Gleeson, B. (2011). Teknoloji sakatlayıcı kentin üstesinden gelebilir mi?, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.362-384). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
11. Gottdiener, M. (2001). Mekan kuramı üzerine tartışma: kentsel praksise doğru, H. Ç. Keskinok (Çev.) Praksis(2), 248-269.
12. Gül, İ. I. (2008). Bir hak mücadelesi alanı olarak engellilik ve engellilerin haklarına ilişkin birleşmiş milletler sözleşmesi, Öz-Veri Dergisi, 5(2), ss.1233-1249.
13. H/copower (t.y.). Models of Disability, Erişim 24 Haziran 2011, http://www.copower. org/models-of-disability.html
14. H/disabled-world.(2010). Definitions of The Models of Disability, Erişim 24 Haziran 2011, http://www.disabled-world.com/defi- nitions/disability-models.php
15. H/ozida. (2010). Raporlar, Erişim 24 Mayıs 2010, http://www.ozida.gov.tr/raporlar/ uluslararasi/bm/ESCAP/3bildiri.doc
16. Harvey, D. (2003). Sosyal adalet ve şehir, M. Moralı(Çev), İstanbul: MetisYayınları.
17. Hughes, B., Paterson, K. (2011). Sakatlık sosyal modeli ve kaybolan beden: bir yeti yitimi sosyolojisine doğru, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.63-80). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
18. Imrie, R. (2011). From universal to inclusive design in the built environment, J. Swan, S. French, C.Barnes, C. Thomas (Ed.), Disabling barriers-enabling environments (2th. ed., ss.279-284), Londan: SAGE Publications.
19. İmar Kanunu, 3194 S.(1985)
20. İnceoğlu, M., Aytuğ, A. (2009). Kentsel mekânda kalite kavramı, Megaron, 4(3), ss. 131-146.
21. Kaplan, H., Yüksel, Ü., Gültekin, A. B., Güngör, C., Karasu, N., Çavuş, M. (2010). Yerel yönetimler için ulaşılabilirlik temel bilgiler teknik el kitabı, Ankara: ÖZİDA
22. Lefebvre, H. (1984). The production ofspace, D. N.Smith(Tr.), Oxford: Blackwell.
23. Okur, N. (2001). Özürlülere yönelik örgütlenmenin incelenmesi, Ankara: ÖZİDA
24. Oliver, M. (1990). The politics of disablement, London: Macmillan Press Ltd.
25. Oliver, M. (2011) Sakatlığın ideolojik inşası, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.227-241). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
26. Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 3578 S.(2005)
27. Pınarcıoğlu, N. Ş. (2011). Yerel siyaset ve kadın katılımı: İstanbul ve Kocaeli’nde niteliksel bir araştırma, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, SBE, İstanbul.
28. Seyyar, A. (2006). Özürlülere adanmış sosyal politika yazıları, Adapazarı: Adapazarı Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
29. Shakespeare, T., Watson, N. (2011). Farkı yaratmak: sakatlık, siyaset ve tanınma, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.387-413). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
30. Thomas, C. (2011). Sakatlık kuramı: kilit fikirler, meseleler ve düşünürler, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.31-50). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
31. WHO, WB. (2011). Worldreporton disability, Erişim 12 Mayıs 2012, http://whqlibdoc.who. int/publications/2011/9789240685215_eng.pdf,
32. Yardımcı, S. (2010). Sakat hareketleri ve örgütlenmeleri(taslak), Erişim 20 Temmuz 2011, http://www.kongrekaraburun.org/ eski/tam_metinler_2010/b_2/04_Sibel_ Yardimci.pdf
33. Yardımcı, S., Bezmez,D., Şentürk, Y. (2011). Giriş, D. Bezmez, S. Yardımcı, Y. Şentürk (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Sakatlık çalışmaları (ss.17-27). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.