1922 Öncesinde Jacques Pervititch

Öz

Bu makale, “topograf-ressam” Jacques Pervititch’in 1922-1945 yılları arasında İstanbul sigorta planlarını çizdiği dönemin öncesine odaklanarak, yaşamının bu bilinmeyen dönemini aydınlatmayı amaçlıyor. Çeşitli arşivlerde yapılan araştırmalarla, Pervititch’in 1922 öncesindeki özel ve mesleki hayatında nasıl bir izleğe sahip olduğu inceleniyor. Hayatının erken dönemini Pera ve Galata’da geçiren Pervititch’in ailevi hayatı, “Levantenleşmesi”, çeşitli sektörlerdeki hareketli mesleki hayatı, ticarete atılması ve Birinci Dünya Savaşı’nda yapmaya başladığı ilk haritaları gibi konulara dair yeni bilgiler sunulmaktadır. 1922’de sigorta planlarını yapmaya başladığı dönemde nasıl bir mesleki arka plana sahip olduğu ve bu deneyimlerin sigorta haritacılığına olan katkılarının kökenleri ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yangın sigortası
• İstanbul
• Levanten
• Hırvat
• Topograf
• Pervititch
• Haritacılık
• Birinci Dünya Savaşı
• İşgal dönemi

Jacques Pervititch before 1922

Öz

This article aims to shed light on the unknown period of the life of the ‘topographer-painter’ Jacques Pervititch by focusing on the period before he drew Istanbul insurance plans between 1922 and 1945. Pervititch’s private and professional life before 1922 is analyzed through research in various archives. Pervititch spent the early part of his life in Pera and Galata, and new information is provided on his family life, his ‘Levantisation’, his active professional life in various sectors, his entry into commerce, and the first maps he began to make during the First World War. The origins of his professional background when he started making insurance plans in 1922 and the contribution of these experiences to insurance cartography are discussed.

Anahtar Kelimeler

• Fire insurance
• Istanbul
• Levantine
• Croatian
• Topographer
• Pervititch
• Cartography
• World War I
• Occupation period

Kaynakça

1. AMAE-ADP-Turquie, “Correspondance politique et commerciale”, Nouvelle Série, Turquie, No: 498, 1897-1914.
2. Australian War Memorial
3. Cité de l’Architecture et du Patrimoine, Centre d’Archives d’Architecture Contemporaine
4. Çanakkale Savaşları Araştırma Merkezi
5. Institut Français d’Études Byzantines
6. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Atatürk Kitaplığı
7. Fatih Belediyesi, Kültürel Miras ve Koruma Müdürlüğü Arşivi
8. Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü (IFEA)

9. Milli Kütüphane
10. Notre Dame de l’Assomption Kilisesi, Liber Bapt (Vaftiz defteri)
11. Salt Araştırma Arşivi
12. St. Marie Drapéris Kilisesi, Liber Matrim, (Evlilik Kayıt Defteri)
13. St. Marie Drapéris Kilisesi, Liber Bapt (Vaftiz defteri)
14. St. Antoine Kilisesi, Liber Bapt (Vaftiz defteri)
15. Staatsbibliothek zu Berlin
16. T.C. Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA)
17. Stamboul, (1909 – 1922)
18. L’Argus (1905-1906)
19. Revue Commerciale du Levant (1921)
20. Cumhuriyet (1936)
21. Cumhuriyet Kitap Eki (2001)
22. Akbulut, Hüseyin. Cumhuriyet Dönemine Kadar Osmanlı İmparatorluğu’nda Sigortacılık. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2014.
23. Albayrak, Mustafa. “Osmanlı-Alman İlişkilerinin Gelişimi ve Bağdat Demiryolları Yapımı”, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma Ve Uygulama Merkezi Dergisi, Cilt 6, Sayı. 6, 1995, 32.
24. Atabey, Figen. “Çanakkale Savaşları’nın Deniz Cephesi”. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 2020.
25. Atay, Çınar. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İzmir Planları. Ankara: Ajans Türk Basın ve Basım A.Ş. 1998.
26. Bali, Rıfat. “Mazide Kalmış Üç Kitabevi: Kanaat Kütüphanesi, Kohen Hemşireler ve Tünel Kitap Evi”, Toplumsal Tarih, 196, Nisan 2010, 66-71.
27. Belge, Murat. “Pervititch’in Sigorta Haritalarında İstanbul”, İstanbul Dergisi, 37, Nisan 2021, 26-29.
28. Beşirli, Mehmet. “Bağdat Demiryolu’nun Akdeniz Uzantısı: Toprakkale-İskenderun Demiryolu, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 23, 2004, 226-227.
29. Cervati, Raphael C. Indicateur Oriental Annuaire-Almanach du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 6me année. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1885.
30. Cervati, Raphael C. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 9me année. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1889-90.
31. Cervati, Raphael C. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 12me année. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1893-94.
32. Cervati, Raphael C. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 12me année. Supplément de l’Édition 1893-94. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1894.
33. Cervati, Raphael C. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 13ème Année. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1895.
34. Cervati, Raphael C. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 14me Année. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1896-97.
35. Cervati, Raphael C. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 15me Année. Constantinople: Typographie et Lithographie J. Pallamary, 1898.
36. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 16eme Année. Constantinople: Typ. et Lith. de la “The Annuaire Oriental & Printing Company Ltd.”, 1900.
37. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 17eme Année. Constantinople: Typ. et Lith. de la “The Annuaire Oriental & Printing Company Ltd.”, 1901.
38. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 18me Édition. Constantinople: “The Annuaire Oriental & Printing Company Ltd.”, 1902.
39. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 19ème Édition. Constantinople: Typo-Lithographie J. Pallamary, 1903.
40. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 25ème Année. Constantinople: The Annuaire Oriental Printing Co. Ltd., 1905.
41. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 26me Année. Constantinople: The Annuaire Oriental Printing Co. Ltd., 1906.
42. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 27me Année. Constantinople: The Annuaire Oriental Printing Co. Ltd., 1907.
43. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 28me Année. Constantinople: Typo-Lithographie E. Pallamary et Cie, 1908.
44. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 25me Édition. Constantinople: Typo-Lithographie J. Pallamary, 1909.
45. Cervati, R. Cesar. Annuaire oriental du commerce de l’industrie, de l’administration et de la Magistrature, 26 me Édition. Constantinople : The Annuaire Oriental et Presse, 1910.
46. Cervati, R. Cesar. Annuaire Oriental du Commerce de l’Industrie, de l’Administration et de la Magistrature. 27ème Édition. Constantinople: The Annuaire Oriental Ltd., 1911.
47. Cotterell, Paul. The Railways of Palestine and Israel. Abingdon: Tourret Publishing, 1984.
48. Diehl, Charles. “Les fouilles du corps d’occupation français à Constantinople”, Comptes rendus des séances de l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, 66-3, 1922, 198-207.
49. Ererdi, H. Cemal. Sigortacılığımızın Tarihi. İstanbul: Commercial Union, 1998.
50. Esin, Taylan. “Korku, Felâket ve Şüphe: 1905 Edirne Yangını”, Kebikeç No: 46, 2018, 155-188.
51. İbar, Gazanfer. Unilever Türkiye Tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2015.
52. Kala, Ahmet ve İnce, İrfan. Alamet-i Farika’dan Marka’ya. Ankara: Türk Patent Enstitüsü Yayınları, 2009.
53. Karbi, Bilge. Osmanlı Topraklarında Almanya: Demiryolları ve Arkeoloji. İstanbul: Libra Kitap, 2023.
54. Kartykoff, A. Plan-guide de Constantinople (Péra-Stamboul-Scutari). Échelle 1/12.500, İstanbul: L. Babok et fils, 1921.
55. Kursar, Vjeran. Croatian Levantines in Ottoman Istanbul. İstanbul: ISIS Yayınları, 2021.
56. Kursar, Vjeran. “Hrvati u gradu na Bosporus”. Hrvatska revija, 4, 2013, 43-49.
57. Khundadze, Tato ve Avaliani, Zviad. The Catalogue: Short History of Georgian Industry, 2018.
58. Marmara, Rinaldo. Osmanlı Başkentinde Bir Levanten Semti Galata-Pera, İstanbul: İş Bankası Yayınları, 2020.
59. Marmara, Rinaldo. Pancaltı, quartier levantin du XIX siecle. İstanbul: Isis Yayınları, 2004.
60. Michel, Frère Ange. St. Joseph’in Öyküsü 1870-1923, Cilt 1. İstanbul: St. Joseph Lisesi Eğitim Vakfı Yayınları, 2002.
61. Missions de I’Assomption en Orient, Kasım 1922, 425-429.
62. Okumuş, Ali. “Ortadoğu’da Petrol: Uluslararasi Rekabet, İmti̇yazlar Ve Antlaşmalar (1890-1928)”. Doktora Tezi, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, 2020.
63. Öner, Erhan. A Journey Through Maps From The Ottoman World To The Republic Of Turkey Between The 15th and The 20th Centuries. The Cartographic Collection of Erhan Öner, Vol. I-II-III-IV, İstanbul, 2016.
64. Özger, Yunus. Sultan II. Abdülhamid Dönemi Sigorta Sektöründe Milli Yapılanma. Osmanlı Sigorta Şirketi, İstanbul: İdeal Yayıncılık, 2017.
65. Pérouse, Jean-François, Lebouteiller, Pascal ve Cantemir, Bekir. “Ch. E. Goad Yangın Sigortası Planları: XX. Yüzyılın Başındaki İstanbul’u Tanımak İçin En Sonunda Ortaya Koyulan Bir Hazine”, Charles Edouard Goad’ın İstanbul Sigorta Haritaları, yay. haz. İrfan Dağdelen. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü, 2007, VIII-XX.
66. Perouse, Jean François. “Jacques/Jacobo Pervititch/Pervitiç Hakkında Değerlendirilmesi Gereken Yeni Bilgi ve Belgeler: J. Pervititch’in Henri Prost ile Yazışmaları ve Bilinmeyen Haritaları”, Jacques Pervititch ve Dönemi: 1930’ların Yitirilen Kent Peyzajlarının İzlerini Sürmek Sempozyumu, Yayınlanmamış Sempozyum Bildirisi, İstanbul: Kadir Has Üniversitesi, İstanbul Çalışmaları Merkezi, 9 Ocak 2019.
67. Rizzo, Alfred. Annuaire Oriental, Oriental Directory, Commerce, Industrie, Administration, Magistrature. Constantinople: Imprimerie de l’Annuaire Oriental, 1921.
68. Rizzo, Alfred. Annuaire Oriental, Oriental Directory, Commerce, Industrie, Administration, Magistrature. Constantinople: Imprimerie de l’Annuaire Oriental, 1922.
69. Sabancıoğlu, Müsemma ve Vekaric, Nenad. “Dubrovnik’ten İstanbul’a Jacques Pervititch ve Ailesi”, Tarih ve Toplum 226, 2002.
70. Sabancıoğlu, Müsemma, “Jacques Pervititch and His Insurance Maps of Istanbul”, Dubrovnik Annals 7, 2003, 89-98.
71. Sabancıoğlu, Müsemma, “Jacques Pervititch ve Haritaları”, Jacques Pervititch Sigorta Haritalarında İstanbul. İstanbul: Axa Oyak ve Tarih Vakfı Yayınları, 2001, 21-24.
72. Schmitt, Oliver Jens. Levantiner. Lebenswelten und Identitäten einer ethnokonfessionellen Gemeinschaft im Osmanischen Reich im “langen 19. Jahrhundert”. Munich: R. Oldenbourg Verlag, 2005.
73. Strauss, Johann. “Zum İstanbuler Buchwesen in der Zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts”, Osmanlı Araştırmaları, XII, 1992, 307-338.
74. Tanrıkulu, Murat. “Sigorta Kartografyasının Batı’da, Osmanlı Devleti’nde Ve Türkiye’de Doğuşu, Gelişimi ve Son Bulması”, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 27 Sayı: 2, Ağustos 2023, 335-358.
75. Tekeli, Güvenç, Sabancıoğlu, Jacques Pervititch Sigorta Haritalarında İstanbul, Axa Oyak ve Tarih Vakfı Yay., İstanbul, 2001.
76. The Annuaire Oriental Ltd. Annuaire Oriental, commerce, industrie, administration, magistrature de l’Orient 1914. Constantinople: The Annuaire Oriental Ltd., 1914.
77. The Annuaire Oriental Ltd., Annuaire Oriental Commerce, Industrie, Administration, Magistrature de L’Orient, 35e Année. Constantinople: Imprimerie Autrichienne Ferd. Walla, 1915.
78. Thobie, Jacques. “Le Crédit lyonnais au Levant: Constantinople (Istanbul), Smyrne (Izmir) et Jérusalem”, Le Crédit lyonnais (1863-1986), yay. haz. Bernard Desjardins, (Genève: Librairie Droz, 2003), 549-592.
79. Ülkekul, Cevat. Altın Kapı Çanakkale Boğazı ve Çanakkale (Gelibolu) Savaşı Alanının Haritaları. Ankara: Harita Genel Komutanlığı, 2015.
80. Viriyeviç, Vladan. “Serbian Community In Istanbul In The Period Between The Two World Wars (1918-1941)”, 19. Yüzyıldan Günümüze Türkiye’ye Yapılan Göçler, Göçmenlik Ve Sosyal Uyum, yay. haz. Zehra Aslan. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı Yayınları, 2022.
81. Yaşar, Kübra. “19. Yüzyılda Bir Haliç Yerleşimi Olarak Ayvansaray”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, 2017.
82. Yazıcı, Serkan. Osmanlıdan Günümüze İletişimde Bir Lider: Ericsson Türkiye. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınlar & Ericsson Telekomünikasyon A.Ş., 2014.
83. Zellich, Grégoire. Notice historique sur la lithographie et sur les origines de son introduction en Turquie. Constantinople: Imprimerie A. Zellich, 1895.
84. Başarılı SJ’liler - İstanbul Özel Saint-Joseph Fransız Lisesi, https://sj.k12.tr/rehberlik/basarili-sjliler/ Erişim Tarihi: 15.06.2023
85. Société des Quais, Docks et Entrepôts de Constantinople, https://www.entreprises-coloniales.fr/procheorient/ Quais_de_Constantinople.pdf Erişim Tarihi: 26.04.2024
86. Ankara Müzayede İnternet Müzayedesi, İstanbul Müzayede, https://www.istanbulmuzayede.com/urun/343992/turkiye-genel-bankasi-aguste-pervititch-adinaduzenlenmis- 1918-tarihli-yetki-bel Erişim tarihi: 25.04.2024
87. The Baker family tree as worked out by the beginning of 2006, Levantine Heritage, http://www. levantineheritage.com/bakertree.htm Erişim Tarihi: 25.04.2024
88. Stock Fikri Mülkiyet Hizmetleri A.Ş. websitesinde yer alan tarihçe, https://stock.com.tr/history/ Erişim Tarihi: 26.04.2024
89. Misbah Kamal, The Ottoman Insurance Companies Act 1905, A Preliminary Study, http://misbahkamal. blogspot.com/2011/04/ottoman-insurance-law-1905.html Erişim Tarihi: 26.04.2024
90. “Ephemera. Gilchrist Walker Shipping Company of Constantinople, minutes book 1911-33”, Levantine Heritage Website, http://www.levantineheritage.com/gilchrist-walker.html Erişim Tarihi: 26.04.2024
91. Orient-Express, Britannica Websitesi, https://www.britannica.com/topic/Orient-Express Erişim Tarihi: 26.04.2024
92. Martayan Lan websitesi, https://www.martayanlan.com/pages/books/11142/jacques-pervititch-jakubpervitic/ irak?soldItem=true Erişim Tarihi: 24.03.2023
93. Librairie de Pera, 76. Müzayede online katalogu, https://web.archive.org/web/20190302194757/http://www.librairiedepera.com/muzayede/1216/76-muzayede/sayfa/7 Erişim Tarihi: 26.04.2024
94. “Gizli Kahraman; Jacques Pervititch”, Hürriyet, 30. Aralık 2000. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/gizli-kahraman-jacques-pervititch-39202375 Erişim Tarihi: 15.06.2023
95. Tucker Family Photo Album, Levantine Heritage, https://www.levantineheritage.com/tucker.htm# Erişim Tarihi: 11.10.2024