Araştırma Makalesi

Searching for Animals in Ottoman Sources

Sayı: 8 2 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Searching for Animals in Ottoman Sources

Öz

This article explores the evolving field of animal history within the Ottoman context, emphasizing that early modern society and statecraft were fundamentally dependent on non-human labor and resources. Historically neglected due to sparse documentation and the "invisibility" of omnipresent working animals, recent scholarship has begun to reconstruct human-animal relationships through a synthesis of archival records, travelogues like Evliya Çelebi’s Seyahatname, and environmental studies. The study surveys the logistical roles of horses, camels, and oxen in military mobilization, postal communication, and agriculture. It further examines animals as markers of elite prestige through hunting and imperial stables, as well as their role as a primary food source. By addressing regional specificities in Anatolia, the Balkans, and Egypt, the article highlights the complex interplay between animal welfare, animal killing, state-building, and environmental constraints.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akın, Yiğit. When the War Came Home: The Ottomans’ Great War and the Devastation of an Empire. Stanford: Stanford University Press, 2018.
  2. Allsen, Thomas T. The Royal Hunt in Eurasian History. Philadelphia: The University of Pennsylvania, 2011.
  3. Altıntaş, Mustafa. Osmanlı İstanbul’unda Ta’âm Bişirüb Satanlar: Aşçılar, Başçılar, Büryancılar, Börekçiler, Tatlıcılar (1500-1800). Istanbul: Kitap Yayınevi, 2020.
  4. Artan, Tülay. “Feasting in Adversity: Enhancing the Ordinary”, Starting with Food: Culinary Approaches to Ottoman History. Edited by Amy Singer, 93-138. Princeton NJ: Markus Wiener Publications, 2011.
  5. Ayalon, Yaron. Natural Disasters in the Ottoman Empire: Plague, Famine and Other Misfortunes. New York: Cambridge University Press, 2015.
  6. Bilgin, Arif. Osmanlı Saray Mutfağı (1453-1650). Istanbul: Kitabevi, 2004.
  7. Borromeo, Elisabetta. “The Ottomans and Hunting according to Julien Bordier’s travelogue (1604-1612)”, Animals and People in the Ottoman Empire. Edited by Suraiya Faroqhi, 219-34. Istanbul: Eren, 2010.
  8. Bulliet, Richard W. The Camel and the Wheel. Cambridge MA: Harvard University Press, 1975.

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Çevre Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

2 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

10 Ocak 2026

Kabul Tarihi

5 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 8

Kaynak Göster

APA
Faroqhi, S. F. (2026). Searching for Animals in Ottoman Sources. Toplumsal Tarih Akademi, 8, 1-20. https://izlik.org/JA64PG77UF
AMA
1.Faroqhi SF. Searching for Animals in Ottoman Sources. TT Akademi. 2026;(8):1-20. https://izlik.org/JA64PG77UF
Chicago
Faroqhi, Suraiya Faroqhi. 2026. “Searching for Animals in Ottoman Sources”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 8: 1-20. https://izlik.org/JA64PG77UF.
EndNote
Faroqhi SF (01 Haziran 2026) Searching for Animals in Ottoman Sources. Toplumsal Tarih Akademi 8 1–20.
IEEE
[1]S. F. Faroqhi, “Searching for Animals in Ottoman Sources”, TT Akademi, sy 8, ss. 1–20, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64PG77UF
ISNAD
Faroqhi, Suraiya Faroqhi. “Searching for Animals in Ottoman Sources”. Toplumsal Tarih Akademi. 8 (01 Haziran 2026): 1-20. https://izlik.org/JA64PG77UF.
JAMA
1.Faroqhi SF. Searching for Animals in Ottoman Sources. TT Akademi. 2026;:1–20.
MLA
Faroqhi, Suraiya Faroqhi. “Searching for Animals in Ottoman Sources”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 8, Haziran 2026, ss. 1-20, https://izlik.org/JA64PG77UF.
Vancouver
1.Suraiya Faroqhi Faroqhi. Searching for Animals in Ottoman Sources. TT Akademi [Internet]. 01 Haziran 2026;(8):1-20. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64PG77UF

Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Araştırmaları Dergisi'nin 8. Sayısı “Hayvan Tarihi” dosyasıyla yayınlandı. “Hayvan Tarihi” sayısının editörleri Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek-Sever ve İbrahim Can Usta'nın editoryal makalesinin bir kısmını aşağıda paylaşıyoruz. Yazının tam hali ilgili sayıda. 

Hayvan Tarihi: Geçmişi İnsanın Ötesinde Düşünmek ve Yazmak 

Ana akım tarih anlatıları çok uzun süre insanmerkezci bir perspektifle şekillendi ve geçmiş temelde insan ilişkilerinin hikâyesi olarak kurgulandı. Hayvanlar da bu çerçevede mülk, kaynak, sembol ya da insan faaliyetlerinin pasif tamamlayıcıları olarak değerlendirildi. Hayvan tarihi işte bu anlayışı sorgular. Hayvanların deneyimlerini, bedenlerini, davranışlarını, insanlarla karşılaşmalarını ve bu karşılaşmaların yarattığı karşılıklı dönüşümleri araştırma konusu hâline getirerek tarihin yalnızca insanlara ait bir alan olmadığını ileri sürer. 

Hayvan tarihi, insan olmayan hayvanların tarihsel varlıklarını merkeze alan, onların iktisadi, toplumsal, siyasal ve kültürel süreçlerdeki rollerini, insanlarla ve çevreyle kurdukları çok katmanlı ilişkileri inceleyen önemli bir tarihyazımı alanıdır. Bu yaklaşım hayvanları yalnızca toplumların arka planında yer alan unsurlar olarak değil, tarihsel süreçlere etki eden canlı varlıklar olarak ele alır. Böylece emek, savaş, ulaşım, beslenme, kentleşme, sağlık, hukuk, duygulanım ve gündelik yaşam gibi alanlarda hayvanların belirleyici varlığı görünür hâle gelir. 

Hayvan tarihi bu yönüyle diğer tarih yazım biçimlerinden hem epistemolojik hem de ontolojik olarak ayrılır. Epistemolojik açıdan geçmişe dair bilgi üretiminde yalnızca insan belgelerine ve insan bakış açısına dayanmanın sınırlarını gösterir. Arşiv belgeleri, görsel malzemeler, maddi kültür unsurları, veteriner kayıtları, seyahatnameler, edebî metinler ve bilimsel veriler gibi farklı kaynak türlerini birlikte kullanır. Ontolojik açıdan ise insanı tek ve mutlak tarihsel özne olarak kabul eden anlayışı tartışmaya açar. İnsan olmayan varlıkların da tepkileri, uyum stratejileri, direnişleri ve ilişkisel etkileriyle tarihsel süreçlerin parçası olduğunu ortaya koyar. 

Dolayısıyla hayvan tarihi yalnızca geçmişte hayvanların nasıl kullanıldığını anlatan bir alan değildir; aynı zamanda insanlarla diğer canlılar arasındaki güç ilişkilerini, karşılıklı bağımlılık biçimlerini ve birlikte yaşama rejimlerini inceleyen eleştirel bir tarihyazımı yaklaşımıdır. Bu nedenle çevre tarihi, emek tarihi, bilim tarihi, hukuk tarihi, kent tarihi, imparatorluk çalışmaları ve posthümanist düşünceyle yakın ilişki içindedir. Fransız tarihçi Éric Baratay’ın da belirttiği gibi tarihin insanmerkezci tanımı terk edilmeli ve tarih, tüm canlı varlıkları kapsayan bir bilgi alanı olarak yeniden düşünülmelidir. Hayvan tarihi bu çerçevede geçmişi insanın ötesinde yeniden düşünmeye ve yazmaya çağıran dönüştürücü bir araştırma alanı sunar.