Kemiklerine İşlemiş: Tarihte Hayvan Emeğini ve Refahını Zooarkeoloji Yoluyla Hissetmek

Öz

Bu makale, hayvan emeği ve refahı tartışmalarına tarihsel derinlik kazandırmak amacıyla zooarkeolojik verilerin hayvan tarihi perspektifiyle yeniden yorumlanmasını önermektedir. Zooarkeoloji, arkeolojik hayvan kalıntıları üzerinden insan–hayvan ilişkilerini inceleyen bir disiplin olarak, genellikle insan-merkezli, ekolojik ve ekonomik analizlere odaklanmaktadır. Bu çalışma ise kemiklerde fiziki stres sonucu oluşmuş deformasyonları (paleopatolojik izleri), hayvan emeğinin ve bedensel deneyimlerinin bağımsız, bireysel ve maddi kayıtları olarak ele alır. Makalede, Çatalhöyük ve Gordion’daki zooarkeolojik kemik örnekler üzerinden saban ve kağnı çeken sığırların, yalnızca ekonomik kaynaklar değil; emek harcayan, acı çeken ve tarihsel özneler olarak görülebileceği gösterilmektedir. Makale, bu örnekle, zooarkeolojinin hayvan tarihine katkı sunarak insan-merkezci anlatıları aşabilecek güçlü bir yöntemsel zemin sunduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Zooarkeolojí
• kağnı
• saban
• iş gücü olarak öküzler
• hayvan emeği
• hayvan çalışmaları

Feeling It in the Bones: Understanding Animal Labor and Well-Being through Zooarchaeology

Öz

This article proposes a reinterpretation of zooarchaeological data through the lens of animal history in order to add a deeper historical perspective to debates on animal labour and welfare. Zooarchaeology, as a discipline that investigates human–animal relationships through archaeological faunal remains, usually focuses on human-centred ecological and economic analyses. In contrast, this study approaches bone deformations caused by physical stress (palaeopathological traces) as independent, individual, and tangible records of animal labour and embodied experience. Drawing on zooarchaeological evidence from Çatalhöyük and Gordion, the article demonstrates that cattle used for ploughing and cart-pulling can be understood not merely as economic resources, but as historically situated, working subjects who felt chronic pain caused by heavy labour. Using the case of archaeological draft cattle, the study argues that zooarchaeology offers a powerful methodological framework for contributing to animal history and for moving beyond anthropocentric narratives.

Anahtar Kelimeler

• Zooarchaeology
• oxencart
• plough
• oxen labor
• working animals
• animal studies

Kaynakça

1. Kısa makalelerde kaynakça girişi yoktur. / No bibliography for short articles!