THE EARLY BRONZE AGE IN CARIA REVISITED

Anadolu’nun güneybatısında yer alan Karia, prehistorik dönem araştırmaları açısından kısmen ihmal edilmiş bir bölgedir. Bununla birlikte, az sayıdaki arkeolojik verinin derlenmesi ile Erken Tunç Çağı hakkında bazı genel değerlendirmeler yapmak mümkündür. Bu makale, tüm bu verileri genel olarak değerlendirip, Erken Tunç Çağı’ndaki değişimini ve Karia’nın çevresindeki bölgelerle etkileşimlerini anlamayı hedeflemektedir. Bölgedeki Erken Tunç Çağı mezarlıklarında, çoğunlukla özellikle mezar kabı olarak üretilmiş pithosların kullanıldığı, çoklu gömmelerin yapıldığı, mezarların yerini işaretleyen mezar belirteçlerinin var olduğu ve mezar başında bazı içki ritüellerinin yapıldığı görülmektedir. Seramikte, Erken Tunç Çağı II’de yeni özellikler ortaya çıkar. ETÇ II sonunda Karia tipi tek kulplu tankardlar ile ilk çift kulplu kadehlerin de repertuvara eklenmesi, Anadolu genelinde yaygınlaşmaya başlayan yeni bir içki kültürünün buraya da ulaşmış ve yerel olarak uyarlanmış olduğu gösterir. Karia topluluklarının çevre kültürlerle Kalkolitik Çağ’da var olan ilişkileri Erken Tunç Çağı’nda giderek yoğunlaşır. Bunun sebebi, Ege, Anadolu ve Yakındoğu arasında Erken Tunç Çağı’nda kurulan geniş bir ilişkiler ağının içerisinde Karia’nın da yerini almasıdır. Bunun en önemli göstergelerinden biri de Karia mezarları içindeki gelişkin zanaatkarlık gösteren metal buluntulardır. Tüm bu veriler, bölgede uzak mesafe ilişkiler kurmayı bilen, hem ürün hem de olasılıkla teknoloji transferini sağlayan elitlerin, en azından Erken Tunç Çağı başından itibaren var olduğunu göstermektedir. Ayrıcalıklı bir sınıfın oluşması ve toplum tarafından kabul edilmesi için geçen adaptasyon süreciyle ilgili Kristiansen ve Larsson (2005) tarafından oluşturulan “intecontextual” arkeolojinin bazı önerileri mevcuttur. Buna göre, özellikle uzak mesafeli seyahatler, bu seyahatlerin mitleştirilmesi, prestij nesneleriyle kuşatılmış yeni bir giyim-kuşam ve içki ritüelleriyle statünün pekiştirilmesi önemlidir. Karia Erken Tunç Çağı mezarlıklarında, mezarlar içerisindeki iğne, hançer ve spirallerin, geniş bir coğrafyada yaygınlaşmaya başlayan kişisel kuşam eşyası olmaları, mezar başındaki içki ritüelleri, Anadolu’da elitler arasında yaygınlaşan içki ritüellerine ait kapların burada da taklit edilmesi, çoklu gömmelerin ve mezar belirteçlerinin yeni oluşan bir “yönetici” soy bağı ile olası ilişkisi gibi unsurları görmek mümkündür. Kalkolitik Çağ’da başlayan uzak mesafe seyahatlerin etkisiyle başlayan bu süreç, Erken Tunç Çağı’nda yukarıda sayılan unsurlarla pekiştirilmiş olmalıdır. Karia, çok geniş bir alana yayılan bir “dünya-sistem” içerisindeki unsurlardan, Yakın Doğulu bir kentleşme sürecinin tüm unsurları yerine, elitler, prestij nesneleri ve üst düzey zanaat bilgisi gerektiren objelerin tüketimi gibi öğeleri ve bunlarla bağlantılı ritüelleri adapte etmiş görünmektedir.

Caria, located in the southwest of Anatolia, is a partly neglected region in terms of prehistoric studies. However, it is possible to make some general evaluations about the Early Bronze Age by compiling the current archaeological data. This article aims to understand the change in the Carian Early Bronze Age and the interactions with the surrounding regions. In the Early Bronze Age cemeteries in the region, specifically produced pithoi as burial vessels were used, multiple burials were made, there are grave markers marking the location of the graves, and some drinking rituals were performed at the graveside. In ceramics, new features appear in the Early Bronze Age II. The appearance of the Carian one-handled tankards and the first two-handled cups at the end of EBA II indicates that a new drinking culture, which began to spread throughout Anatolia, reached here and was adapted locally. The relations of Carian communities with the surrounding cultures in the Chalcolithic period gradually intensified in the Early Bronze Age. Caria took its place in a wide network of relations established between the Aegean, Anatolia and the Near East in the Early Bronze Age. One of the most important indicators of this fact is the metal finds in Carian tombs showing advanced craftsmanship. Elites who knew how to establish long-distance relations and how to provide both product and possibly technology transfer existed in the region at least from the beginning of the Early Bronze Age. There are some suggestions of "intecontextual" archaeology created by Kristiansen and Larsson (2005) regarding the adaptation process for the formation of an elite group and its acceptance by the society. Accordingly, long-distance travels, mythologizing these travels, to reinforce the status with a new dress-up and drinking rituals surrounded by prestige objects are important patterns. Personal items of a new clothing/ornament such as pins, daggers and spirals, the graveside drinking rituals, the imitation of the vessels belonging to the new Anatolian drinking ceremonies, multiple burials and grave markers as a probable marker of a new elite lineage are important element in Carian Early Bronze Age cemeteries. This process, which started with the effect of long distance travels in the Chalcolithic period, must have been reinforced by the above-mentioned elements in the Early Bronze Age. Caria seems to have adapted elements such as elites, prestige objects and the consumption of objects requiring high level of craftsmanship, and associated rituals, instead of the whole package of a Near Eastern urbanization process, within a very wide-ranging "world-system".