Öz
Archaeological complex discovered in 2014, in medieval Shamkir town in the western part of the Republic of Azerbaijan was the remains of one of the town’s major buildings. A 47 m2 room in the south of the complex is likely to have been remains of pharmacy. On the eastern side of it were revealed the remains of a brick building with 6 furnaces. Archaeological exploration of the complex revealed the equipment typical for the pharmacy - various pottery, glassware items, stone tools and herbal remnants. One of the items used for the distillation process in the chemist’s was almost entirely intact. Sphere-cones, albarello type dishes, pottery containers with small holes for ventilation in the throat and the glazed pottery pan sample, divided into two parts by a partition wall, is also typical equipment for the pharmacy. Among the findings are many fragments of glass flask and drug containers used for the preparation and packaging of medicines. Carbonated plant fossils discovered during the exploration of the complex had healing properties and were used as raw materials in medieval medicine. Archaeological evidence suggests the archeological complex, which was discovered, to be a remnant of the pharmacy that operated in the Seljuk period.
Anahtar Kelimeler
Shamkir Islamic medicine pharmacy pharmacy equipment alembic medicinal plants
Kaynakça
- ABU ALİ İBN SİNA, 1956. Kanon vrachebnoy nauki. Kniga II. O prostykh lekarstvakh. Izd-vo AN Uzbekskoy SSR, Tashkent. (in Russian)
- AKYNBEK Y.SH. 2013. Sferokonusy srednevekovogo gorodishsha Aktobe, Istoriya KazNPU, ser. Istoricheskie i sotsial’no-politicheskie nauki, №4 (39), s. 100-103. (in Russian)
- ALEKPERLİ, F., 2008 Tysyacha i odin secret Vostoka. Nurlan, Baku. (in Russian)
- ALIEV, İ., QADIROV, F. 1985 Gabala. Elm, Baku.
- ALBERTUS, M. 1958. Libellus de alchimia. University of Kolifornia Press, Berkeley. AMIZHANOVA, M. 1961. “O nekotorykh steklyannykh sosudakh Maverannakhra”, Istoriya material’noy kultury Uzbekstana. Vyp. 2. Fan, s. 241-254.Tashkent. (in Russian)
- BOL’SHAKOV, O.G., 1984. Sredinevekovye goroda Blizhnego Vostoka (VII – seredina XIII v.). Nauka. (in Russian)
- BULATOV, N.M., 1976. “Klassifikatsiya krasnoglinyanoi polivnoi keramiki zolotoordynskikh gorodov” Srednevekovye goroda Povolzh’ya, Nauka, s.73-107. Moskva. (in Russian)
- CONTADİNİ, A., 2012. A World of Beasts: A Thirteenth-Century Illustrated Arabic Book on Animals (the Kitāb Naʿt al-ʾayawān) in the Ibn Bakhtīshūʿ Tradition. Brill. Leyde – Boston.
- DOSTİYEV, T.M.2001 Şimal-Şərqi Azərbaycan IX-XV əsrlərdə. Bakı universitetinin nəşr., Bakı.
- ETTİNGHAUSEN, R. 1962. Les trésors de l’Asie. Les peintures arabes. Editions d’art Albert Skira. Genève.
- ƏSGƏR ƏHMƏD, 2012. XII-XV əsrlərdə Azərbaycanın mənəvi mədəniyyəti. Elm, Bakı.
- FOMENKO, V.P. 1993. “Alkhimicheskie steklyannye sosudy iz raskopok srednevekovykh gorodov Azerbayzhana”, Azerbaycanın Maddi Mədəniyyəti, cild 11, s. 50-55, Elm, Baku. (in Russian)
- HADIYEVA, S. 2017. “İslamaqədərki dövrdə təbabət”, AMEA Əlyazmalar İnstitutu, Elmi əsərlər №2(5), s.55-59
- HƏKİMOVA, N. 2015. Azərbaycan xalq təbabəti: nəzəriyyə və təcrübə. Elm və təhsil, Bakı.
- Kitabi-Dədə Qorqud, 1988. Yazıçı, Bakı. KUROCHKİNA, S.A. 2012. “Al’barello nizhnevolzhskikh stolits Ulusa Dzhuchi”, Povolzhskaya arkheologiya, №1, с. 78-93. (in Russian)
- LAMM, C.İ. 1935. Glass from İran. Stokholm.
- MIKAYILOVA, Ş.X. 2008. Qədim və orta əsrlərdə Azərbaycanda dərmanşünaslıq. Tarix elmləri namizədi diss. avtoref., 28 s.Bakı.
- MİRZAAKHMEDOV, D. 2011. Uzbekistan, The Artistic Culture of Central Asia and Azerbaijan in the 9-th - 15-th cc. Vol. II. Glass. IICAS, pp.96-146, Samarkand-Tashkent. (in Russian)
- NURETDİNOVA, A.R. 2011. “Sferokonicheskie sosudy: problema atributsii”, Uchenye zapiski Kazanskogo Universiteta, Gumanitarnye nauki, t.153, kn.3, s.51-62. (in Russian)
- SƏFƏROVA, A.Ş. 2021. Müxtəlif ekoloji şəraitdə yayılan alhagi maurorum medik bitkisinin mikobiotası və fungisid xüsusiyyətləri. Biologiya üzrə fəl.dok. diss. 141 s. Bakı. SHADDOUD, I. 2017. “Vaisselier de santé dans le monde arabe (VIIIe—XVe siècles): une restitution possible des usages grâce au croissement des sources”, Glazed Pottery of the Mediterranean and the Black Sea Region, 10th–18th Centuries. Stratum Plus: Universitet «Vysshaya antropologicheskaya shkola», pp. 189-206, Kazan-Kishinyev.
- SKLYAROVA, E.K., ZHAROV, L.V., DERGOUSOVA,T.G. 2015. Istoriya farmatsii. Feniks, Rostov-na-Donu. (in Russian)
- TIBI, S. 2006. Al-Razi and Islamic medicine in the 9th century, Journal of the Royal Society of Medicine, vol. 99, pp.206-207
- VALİULİNA, S.I. 2005. Steklo Volzhskoi Bulgarii (po materialam Bilyarskogo gorodishcha). Kazanskii gosudarstvennyi universitet. Kazan. (in Russian)
Öz
Archaeological complex discovered in 2014, in medieval Shamkir town in the western part of the Republic of Azerbaijan was the remains of one of the town’s major buildings. A 47 m2 room in the south of the complex is likely to have been remains of pharmacy. On the eastern side of it were revealed the remains of a brick building with 6 furnaces. Archaeological exploration of the complex revealed the equipment typical for the pharmacy - various pottery, glassware items, stone tools and herbal remnants. One of the items used for the distillation process in the chemist’s was almost entirely intact. Sphere-cones, albarello type dishes, pottery containers with small holes for ventilation in the throat and the glazed pottery pan sample, divided into two parts by a partition wall, is also typical equipment for the pharmacy. Among the findings are many fragments of glass flask and drug containers used for the preparation and packaging of medicines. Carbonated plant fossils discovered during the exploration of the complex had healing properties and were used as raw materials in medieval medicine. Archaeological evidence suggests the archeological complex, which was discovered, to be a remnant of the pharmacy that operated in the Seljuk period.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABU ALİ İBN SİNA, 1956. Kanon vrachebnoy nauki. Kniga II. O prostykh lekarstvakh. Izd-vo AN Uzbekskoy SSR, Tashkent. (in Russian)
- AKYNBEK Y.SH. 2013. Sferokonusy srednevekovogo gorodishsha Aktobe, Istoriya KazNPU, ser. Istoricheskie i sotsial’no-politicheskie nauki, №4 (39), s. 100-103. (in Russian)
- ALEKPERLİ, F., 2008 Tysyacha i odin secret Vostoka. Nurlan, Baku. (in Russian)
- ALIEV, İ., QADIROV, F. 1985 Gabala. Elm, Baku.
- ALBERTUS, M. 1958. Libellus de alchimia. University of Kolifornia Press, Berkeley. AMIZHANOVA, M. 1961. “O nekotorykh steklyannykh sosudakh Maverannakhra”, Istoriya material’noy kultury Uzbekstana. Vyp. 2. Fan, s. 241-254.Tashkent. (in Russian)
- BOL’SHAKOV, O.G., 1984. Sredinevekovye goroda Blizhnego Vostoka (VII – seredina XIII v.). Nauka. (in Russian)
- BULATOV, N.M., 1976. “Klassifikatsiya krasnoglinyanoi polivnoi keramiki zolotoordynskikh gorodov” Srednevekovye goroda Povolzh’ya, Nauka, s.73-107. Moskva. (in Russian)
- CONTADİNİ, A., 2012. A World of Beasts: A Thirteenth-Century Illustrated Arabic Book on Animals (the Kitāb Naʿt al-ʾayawān) in the Ibn Bakhtīshūʿ Tradition. Brill. Leyde – Boston.
- DOSTİYEV, T.M.2001 Şimal-Şərqi Azərbaycan IX-XV əsrlərdə. Bakı universitetinin nəşr., Bakı.
- ETTİNGHAUSEN, R. 1962. Les trésors de l’Asie. Les peintures arabes. Editions d’art Albert Skira. Genève.
- ƏSGƏR ƏHMƏD, 2012. XII-XV əsrlərdə Azərbaycanın mənəvi mədəniyyəti. Elm, Bakı.
- FOMENKO, V.P. 1993. “Alkhimicheskie steklyannye sosudy iz raskopok srednevekovykh gorodov Azerbayzhana”, Azerbaycanın Maddi Mədəniyyəti, cild 11, s. 50-55, Elm, Baku. (in Russian)
- HADIYEVA, S. 2017. “İslamaqədərki dövrdə təbabət”, AMEA Əlyazmalar İnstitutu, Elmi əsərlər №2(5), s.55-59
- HƏKİMOVA, N. 2015. Azərbaycan xalq təbabəti: nəzəriyyə və təcrübə. Elm və təhsil, Bakı.
- Kitabi-Dədə Qorqud, 1988. Yazıçı, Bakı. KUROCHKİNA, S.A. 2012. “Al’barello nizhnevolzhskikh stolits Ulusa Dzhuchi”, Povolzhskaya arkheologiya, №1, с. 78-93. (in Russian)
- LAMM, C.İ. 1935. Glass from İran. Stokholm.
- MIKAYILOVA, Ş.X. 2008. Qədim və orta əsrlərdə Azərbaycanda dərmanşünaslıq. Tarix elmləri namizədi diss. avtoref., 28 s.Bakı.
- MİRZAAKHMEDOV, D. 2011. Uzbekistan, The Artistic Culture of Central Asia and Azerbaijan in the 9-th - 15-th cc. Vol. II. Glass. IICAS, pp.96-146, Samarkand-Tashkent. (in Russian)
- NURETDİNOVA, A.R. 2011. “Sferokonicheskie sosudy: problema atributsii”, Uchenye zapiski Kazanskogo Universiteta, Gumanitarnye nauki, t.153, kn.3, s.51-62. (in Russian)
- SƏFƏROVA, A.Ş. 2021. Müxtəlif ekoloji şəraitdə yayılan alhagi maurorum medik bitkisinin mikobiotası və fungisid xüsusiyyətləri. Biologiya üzrə fəl.dok. diss. 141 s. Bakı. SHADDOUD, I. 2017. “Vaisselier de santé dans le monde arabe (VIIIe—XVe siècles): une restitution possible des usages grâce au croissement des sources”, Glazed Pottery of the Mediterranean and the Black Sea Region, 10th–18th Centuries. Stratum Plus: Universitet «Vysshaya antropologicheskaya shkola», pp. 189-206, Kazan-Kishinyev.
- SKLYAROVA, E.K., ZHAROV, L.V., DERGOUSOVA,T.G. 2015. Istoriya farmatsii. Feniks, Rostov-na-Donu. (in Russian)
- TIBI, S. 2006. Al-Razi and Islamic medicine in the 9th century, Journal of the Royal Society of Medicine, vol. 99, pp.206-207
- VALİULİNA, S.I. 2005. Steklo Volzhskoi Bulgarii (po materialam Bilyarskogo gorodishcha). Kazanskii gosudarstvennyi universitet. Kazan. (in Russian)
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Arkeoloji |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 4 Temmuz 2022 |
| Yayımlanma Tarihi | 15 Ocak 2023 |
| DOI | https://doi.org/10.22520/tubaar2022.31.005 |
| IZ | https://izlik.org/JA56DY53JL |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2022 Sayı: 31 |
Kaynak Göster
Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA
tuba-ar@tuba.gov.tr
(+90) (212) 219 16 60
TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR), dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşleri resmî olarak benimsememekte ve derginin basılı ya da çevrim içi sürümlerinde yer alan herhangi bir ürün veya hizmet reklamı konusunda garanti vermemektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.
Makalelerle birlikte gönderilen resim, şekil, tablo vb. materyaller özgün olmalı ya da daha önce yayımlanmışlarsa, hem basılı hem de çevrim içi sürümlerde yayımlanmak üzere eser sahibinden alınmış yazılı izinle birlikte sunulmalıdır. Yazar(lar), dergide yayımlanan çalışmalarının telif hakkını saklı tutar. Makale dergide yayımlandığında, mali haklar ve umuma iletim hakları, işleme, çoğaltma, temsil, basım, yayın ve dağıtım hakları TÜBA’ya devredilecektir. Yayımlanan tüm içeriklerin (metin ve görsel materyaller) telif hakları dergiye aittir. Dergide yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için telif hakkı ya da başka bir ad altında ödeme yapılmaz ve yazar(lar)dan makale işlem ücreti alınmaz; ancak yeniden baskı (reprint) talepleri yazarın sorumluluğundadır.
Bilimsel bilgi ve araştırmalara küresel açık erişimi teşvik etmek amacıyla TÜBA, çevrim içi olarak yayımlanan tüm içeriklerin (aksi belirtilmedikçe) okuyucular, araştırmacılar ve kurumlar tarafından serbestçe kullanılmasına izin vermektedir. Bu kullanım, eserin kaynağının belirtilmesi koşuluyla ve ticari amaç dışında, herhangi bir değişiklik yapılmaksızın Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Uluslararası Lisansı kapsamında mümkündür. Ticari kullanım veya lisans istisnaları ile ilgili izinler için lütfen dergi ile iletişime geçiniz.