Araştırma Makalesi

Antik Kaystros Vadisi'nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi'nden Oturan Kadın Heykelleri

Sayı: 34 28 Haziran 2024
PDF İndir
EN TR

Antik Kaystros Vadisi'nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi'nden Oturan Kadın Heykelleri

Öz

Bu makalenin amacı Tire Müzesi’nde yer alan, Tire’nin Işıklı ve Mehmetler köylerinde tespit edilen iki oturan kadın heykelini incelemektedir. Mermerden yapılan iki heykelin, Roma Dönemi’nde Tire çevresinde yaşamış yerel aristokrat kadınları temsil eden mezar heykelleri oldukları savunulmaktadır. Heykeller stil kritik yönden incelenmiş, benzer örnekler ile karşılaştırılarak tarihleme önerisi getirilmiştir. Yerel aristokrasinin imkanları dahilinde kentlerin ihtiyaç duydukları inşa programına katkı sunmaları yaygın bir durumdur. Hayırsever aristokratlar kamusal yaşama verdikleri cömert bağışlar neticesinde onurlandırılarak, heykelleri dikilmiştir. Bir siyasi kurumun onayı ile dikilen onurlandırma heykellerinin büyük çoğunluğu erkeklere aittir. Roma Dönemi’nde bir diğer yaygın heykel türü, mezar heykelleridir. Mezar heykelleri, bir meclis onayına ihtiyaç duymaksızın, aile bireyleri tarafından sipariş verilerek dikilmiştir. Dolayısıyla onurlandırma heykelleri ile kıyaslandığında toplumdaki kadın temsiliyetini daha adaletli bir şekilde yansıtır. Sayısal olarak çok daha fazla kadın mezar heykeli bulunmaktadır. Bu makalede ele alınan heykellerin, bölgede Roma Dönemi’nde etkin konumdaki kadınlar için dikilen mezar heykelleri oldukları tartışılmaktadır. Heykellerin benimsenen stilleri, bölgede Roma Dönemi’nde yaşayan toplumun soylu kadınları nasıl tasvir ettiklerini anlamaya yardımcı olmaktadır. Heykeller örneğinde aristokrat kadın imajının keşfedilmesi, ilettiği mesajları aktarmak çalışmanın araştırma amacı olarak belirlenmiştir. Kadın heykelleri, soylu olduklarını ima eden taburelerde oturur vaziyettedir. Giyim kuşamları, vücut kıvrımlarının gizlenmesi iffetli kadın imajını yansıtmaktadır. Dolayısıyla bu heykelleri sipariş eden aile bireylerinin ideal kadın imajını, genel olarak ise toplumun çağdaş iffetli kadın imajını yansıtmaktadır. Heykellerin birinin Antakya Tykhesi tipini model alması, soylu kadınların tanrıçaları temsil eden heykel tipleri ile tasvir edildiklerini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tire Müzesi, Roma Heykeltıraşlığı, Kadın Heykelleri, Mezar Heykelleri, Aristokrasi, Kaystros Vadisi

Teşekkür

Tire Müzesi'ndeki heykeltıraşlık eserleri çalışmam için izin veren Tire Müzesi Müdürü Şeyhmus Tekin'e, müze çalışmalarım sırasında yardımları ve konukseverlikleri için Faruk Tekin'e Gaye Demirciler'e, Pınar Tugrul'a teşekkür ediyorum. Ayrıca antik heykeller hakkında çok sayıda soruma sabırla yanıt veren, bilgi ve görüşlerini paylaşan Prof. Jane Fejfer'a teşekkür ediyorum.

Kaynakça

  1. Almasri, E., Alshawabkeh, Y., Balaawı, F., ve Shwater, A. (2017). An enthroned tyche statue from gadara/ umm qais,jordon. Acta Historiae Artium, (58), 5-20.
  2. Altınoluk, S. (2013). Hypaipa a Lydian city during the Roman imperial period. Ege Yayınları.
  3. Auinger, J. ve Aurenhammer, M. (2011). Antik dönem sonunda ephesos heykeltıraşlığı. İçinde F. Daim ve S. Ladstätter (Ed.), Bizans döneminde Ephesos ( S. Gün, F. Öztürk ve B. Yener-Marksteiner, Çev.) (s. 163-195). Ege Yayınları.
  4. Aurenhammer, M. (1990). Die Skulpturen von Ephesos Idealplastik I. Österreichische Akademie der Wissenschaften.
  5. Balty, J. (1981). Antiocheia. Lexicon iconographicum mythologiae classicae 1 (ss. 840-851). Artemis & Winkler Verlag.
  6. Bartman, E. (2017). The ince blundell collection of classical sculpture: Volume 3: The ideal sculpture. Liverpool University Press.
  7. Bieber, M. (1961). The sculpture of the Hellenistic Age. Columbia Umiversity Press.
  8. Boardman, J. (2005). Yunan heykeli klasik dönem. (G. Ergin, Çev.). Homer Kitabevi.
  9. Bodel, J. (1999). Death on display: Looking at roman funerals. İçinde B. Bergmann ve C. Kondoleon (Ed.), The art of ancient spectacle (ss. (259-281). Yale University Press.
  10. Borg, B. E. (2011). What’s in a tomb: Roman death public and private. J. Andreu, D. Espino, ve S. Pastor (coordinadores), Mors omnibus instat. Aspectos arqueologicos, epigraficos y rituales de la muerte en el Occidente Romana (ss. 61-77). Cima Press.

Kaynak Göster

APA
Özkan, A. (2024). Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 34, 133-152. https://doi.org/10.22520/tubaar.1418848
AMA
1.Özkan A. Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri. TÜBA-AR. 2024;(34):133-152. doi:10.22520/tubaar.1418848
Chicago
Özkan, Ali. 2024. “Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 34: 133-52. https://doi.org/10.22520/tubaar.1418848.
EndNote
Özkan A (01 Haziran 2024) Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 34 133–152.
IEEE
[1]A. Özkan, “Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri”, TÜBA-AR, sy 34, ss. 133–152, Haz. 2024, doi: 10.22520/tubaar.1418848.
ISNAD
Özkan, Ali. “Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 34 (01 Haziran 2024): 133-152. https://doi.org/10.22520/tubaar.1418848.
JAMA
1.Özkan A. Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri. TÜBA-AR. 2024;:133–152.
MLA
Özkan, Ali. “Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 34, Haziran 2024, ss. 133-52, doi:10.22520/tubaar.1418848.
Vancouver
1.Ali Özkan. Antik Kaystros Vadisi’nde Yerel Aristokratlar ve Mezar Heykellerine Yansımaları: Tire Müzesi’nden Oturan Kadın Heykelleri. TÜBA-AR. 01 Haziran 2024;(34):133-52. doi:10.22520/tubaar.1418848