Derleme

DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ

Sayı: 36 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ

Öz

Vücudun tüm etkenlere karşı en dayanıklı parçaları olan dişler, uzun yıllar bozulmadan korunabilmektedir; dolayısıyla da birçok dental antropolojik çalışmada önemli veri kaynakları olarak dişlerden yararlanılmaktadır. Canlıların dişleri, onların sağlık yapıları konusunda bilgiler barındırdığı gibi, bu dişlerin detaylı analizleriyle beslenme rejimleri, çevresel ilişkileri ve kültürel yapılarıyla ilgili veriler de elde edilmektedir. Son zamanlarda, dişlerin mine tabakasında gözle görülebilen yıpranmalar şeklinde tanımlanan makro aşınmaların yanı sıra çiğneme yüzeyi üzerinde oluşan mikro aşınma izleri de titizlikle değerlendirilmektedir. Dişlerdeki mikro aşınma izleri; ağza alınan besinlerin içerikleri, sertlikleri, boyutları ve çiğneme kuvveti gibi konulara ilişkin veriler sunmaktadır. Taramalı Elektron Mikroskobu kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmalarda, dişlerin çiğneme yüzeylerini oluşturan fasetler üzerinde farklı değişkenler kullanılarak ayrıntılı bir değerlendirme yapılmaktadır. Elde edilen bulgulardan, ilgili toplumu oluşturan bireylerin yaşamlarını sürdürdükleri dönemdeki besinleri, besinlerin içerikleri, besinleri hazırlama teknikleri ve tüketme şekilleri hakkında bilgiler edinilmektedir. Ayrıca gerçekleştirilen bu çalışmalarla; yaş, cinsiyet, makro aşınma izleri gibi faktörlerin mikro aşınma izlerine etkileri de araştırılmaktadır. Ancak bu alanda yapılan çalışmaların az sayıda olması gelecekte bu alanda daha fazla araştırmaya yapılmasını gerekli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mikro Aşınma, Makro Aşınma, Faset, Yaş, Cinsiyet

Kaynakça

  1. Aladağ, B. (2020). Kibyra Antik kentinden 2013-2018 yılları arasında çıkarılan insan i̇skeletlerinin paleoantropolojik analizi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
  2. Boz, B. (2006). Dişlerde mikro aşınma tekniğinin beslenme alışkanlıklarını belirlemedeki yeri: Eski Anadolu toplumlarından örnekler [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  3. Carnieri, E. & Mallegni, F. (2003). A new specimen and dental microwear in oreopithecus bambolii. Homo, Vol. 54(1), 29-35. https://doi.org/10.1078/0018-442X-00056
  4. Cordain, L., Eaton, S. B., Sebastian A., Man N., Lindeberg S., Watkins B. A., O’Keefe J. H. & Brand-Miller J. (2005). Origins and evolution of the western diet: Health implications for the 21st century. American Journal of Clinical Nutrition, 81, 341-354. https://doi.org/10.1093/ajcn.81.2.341
  5. El-Zaatari, S., Grine, F. E., Teaford, M. F. & Smith, H. F. (2005). Molar microwear and dietary reconstruction of fossil cercopithecoidea from the plio-pleistocene deposits of South Africa. Journal of Human Evolution, 51, 297-319. https://doi.org/10.1016/j.jhevol.2005.03.005
  6. El-Zaatari, S. (2010). Occlusal microwear texture analysis and the diets of historical/prehistoric hunter-gatherers. International Journal of Osteoarchaeology, 20(1), 67-87. https://doi.org/10.1002/oa.1027
  7. El Zaatari, S. & Hublin, J. J. (2014). Diet of Upper Paleolithic Modern Humans: Evidence from Microwear Texture Analysis. American Journal of Physical Anthropology, 153(4), 570-581. https://doi.org/10.1002/ajpa.22457
  8. Estebaranz, F., Martinez, L. M., Galbany, J., Turbon, D. & Pérez-Pérez, A. (2009). Testing hypotheses of dietary reconstruction from buccal dental microwear in Australopithecus Afarensis. Journal of Human Evolution, 57, 739-50. https://doi.org/10.1016/j.jhevol.2009.07.007
  9. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Merkezi Araştırma Laboratuvarı Uygulama ve Araştırma Merkezi. Elektron Mikroskobu Hizmet Birimi. https://arum.ogu.edu.tr/Sayfa/Index/65/taramali-elektron-mikroskobu-sem adresinden 12.09.2024 tarihinden alınmıştır.
  10. Galbany, J., Martinez, L. M. & Pérez-Pérez, A. (2004). Tooth replication Techniques, SEM imaging and microwear analysis in primates: Methodological obstacles. Anthropologie, 42, 5-12.

Kaynak Göster

APA
Özdemir Özbey, S. (2025). DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 36, 123-134. https://doi.org/10.22520/tubaar.1639365
AMA
1.Özdemir Özbey S. DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR. 2025;(36):123-134. doi:10.22520/tubaar.1639365
Chicago
Özdemir Özbey, Serpil. 2025. “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 36: 123-34. https://doi.org/10.22520/tubaar.1639365.
EndNote
Özdemir Özbey S (01 Haziran 2025) DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 36 123–134.
IEEE
[1]S. Özdemir Özbey, “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”, TÜBA-AR, sy 36, ss. 123–134, Haz. 2025, doi: 10.22520/tubaar.1639365.
ISNAD
Özdemir Özbey, Serpil. “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 36 (01 Haziran 2025): 123-134. https://doi.org/10.22520/tubaar.1639365.
JAMA
1.Özdemir Özbey S. DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR. 2025;:123–134.
MLA
Özdemir Özbey, Serpil. “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 36, Haziran 2025, ss. 123-34, doi:10.22520/tubaar.1639365.
Vancouver
1.Serpil Özdemir Özbey. DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR. 01 Haziran 2025;(36):123-34. doi:10.22520/tubaar.1639365