Derleme

DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ

Sayı: 36 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ

Öz

Vücudun tüm etkenlere karşı en dayanıklı parçaları olan dişler, uzun yıllar bozulmadan korunabilmektedir; dolayısıyla da birçok dental antropolojik çalışmada önemli veri kaynakları olarak dişlerden yararlanılmaktadır. Canlıların dişleri, onların sağlık yapıları konusunda bilgiler barındırdığı gibi, bu dişlerin detaylı analizleriyle beslenme rejimleri, çevresel ilişkileri ve kültürel yapılarıyla ilgili veriler de elde edilmektedir. Son zamanlarda, dişlerin mine tabakasında gözle görülebilen yıpranmalar şeklinde tanımlanan makro aşınmaların yanı sıra çiğneme yüzeyi üzerinde oluşan mikro aşınma izleri de titizlikle değerlendirilmektedir. Dişlerdeki mikro aşınma izleri; ağza alınan besinlerin içerikleri, sertlikleri, boyutları ve çiğneme kuvveti gibi konulara ilişkin veriler sunmaktadır. Taramalı Elektron Mikroskobu kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmalarda, dişlerin çiğneme yüzeylerini oluşturan fasetler üzerinde farklı değişkenler kullanılarak ayrıntılı bir değerlendirme yapılmaktadır. Elde edilen bulgulardan, ilgili toplumu oluşturan bireylerin yaşamlarını sürdürdükleri dönemdeki besinleri, besinlerin içerikleri, besinleri hazırlama teknikleri ve tüketme şekilleri hakkında bilgiler edinilmektedir. Ayrıca gerçekleştirilen bu çalışmalarla; yaş, cinsiyet, makro aşınma izleri gibi faktörlerin mikro aşınma izlerine etkileri de araştırılmaktadır. Ancak bu alanda yapılan çalışmaların az sayıda olması gelecekte bu alanda daha fazla araştırmaya yapılmasını gerekli kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aladağ, B. (2020). Kibyra Antik kentinden 2013-2018 yılları arasında çıkarılan insan i̇skeletlerinin paleoantropolojik analizi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
  2. Boz, B. (2006). Dişlerde mikro aşınma tekniğinin beslenme alışkanlıklarını belirlemedeki yeri: Eski Anadolu toplumlarından örnekler [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  3. Carnieri, E. & Mallegni, F. (2003). A new specimen and dental microwear in oreopithecus bambolii. Homo, Vol. 54(1), 29-35. https://doi.org/10.1078/0018-442X-00056
  4. Cordain, L., Eaton, S. B., Sebastian A., Man N., Lindeberg S., Watkins B. A., O’Keefe J. H. & Brand-Miller J. (2005). Origins and evolution of the western diet: Health implications for the 21st century. American Journal of Clinical Nutrition, 81, 341-354. https://doi.org/10.1093/ajcn.81.2.341
  5. El-Zaatari, S., Grine, F. E., Teaford, M. F. & Smith, H. F. (2005). Molar microwear and dietary reconstruction of fossil cercopithecoidea from the plio-pleistocene deposits of South Africa. Journal of Human Evolution, 51, 297-319. https://doi.org/10.1016/j.jhevol.2005.03.005
  6. El-Zaatari, S. (2010). Occlusal microwear texture analysis and the diets of historical/prehistoric hunter-gatherers. International Journal of Osteoarchaeology, 20(1), 67-87. https://doi.org/10.1002/oa.1027
  7. El Zaatari, S. & Hublin, J. J. (2014). Diet of Upper Paleolithic Modern Humans: Evidence from Microwear Texture Analysis. American Journal of Physical Anthropology, 153(4), 570-581. https://doi.org/10.1002/ajpa.22457
  8. Estebaranz, F., Martinez, L. M., Galbany, J., Turbon, D. & Pérez-Pérez, A. (2009). Testing hypotheses of dietary reconstruction from buccal dental microwear in Australopithecus Afarensis. Journal of Human Evolution, 57, 739-50. https://doi.org/10.1016/j.jhevol.2009.07.007

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji Bilimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

13 Şubat 2025

Kabul Tarihi

17 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 36

Kaynak Göster

APA
Özdemir Özbey, S. (2025). DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 36, 123-134. https://doi.org/10.22520/tubaar.1639365
AMA
1.Özdemir Özbey S. DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR. 2025;(36):123-134. doi:10.22520/tubaar.1639365
Chicago
Özdemir Özbey, Serpil. 2025. “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 36: 123-34. https://doi.org/10.22520/tubaar.1639365.
EndNote
Özdemir Özbey S (01 Haziran 2025) DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 36 123–134.
IEEE
[1]S. Özdemir Özbey, “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”, TÜBA-AR, sy 36, ss. 123–134, Haz. 2025, doi: 10.22520/tubaar.1639365.
ISNAD
Özdemir Özbey, Serpil. “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 36 (01 Haziran 2025): 123-134. https://doi.org/10.22520/tubaar.1639365.
JAMA
1.Özdemir Özbey S. DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR. 2025;:123–134.
MLA
Özdemir Özbey, Serpil. “DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 36, Haziran 2025, ss. 123-34, doi:10.22520/tubaar.1639365.
Vancouver
1.Serpil Özdemir Özbey. DENTAL ANTROPOLOJİK ÇALIŞMALARDA MİKRO AŞINMA ANALİZLERİYLE BESLENME ALIŞKANLIKLARININ BELİRLENMESİ. TÜBA-AR. 01 Haziran 2025;(36):123-34. doi:10.22520/tubaar.1639365

Yayıncı

34406
https://tuba.gov.tr/tr/  

Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA

tuba-ar@tuba.gov.tr
(+90) (212) 219 16 60
 

34047  34057    34410   34061

 

TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR), dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşleri resmî olarak benimsememekte ve derginin basılı ya da çevrim içi sürümlerinde yer alan herhangi bir ürün veya hizmet reklamı konusunda garanti vermemektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.

Makalelerle birlikte gönderilen resim, şekil, tablo vb. materyaller özgün olmalı ya da daha önce yayımlanmışlarsa, hem basılı hem de çevrim içi sürümlerde yayımlanmak üzere eser sahibinden alınmış yazılı izinle birlikte sunulmalıdır. Yazar(lar), dergide yayımlanan çalışmalarının telif hakkını saklı tutar. Makale dergide yayımlandığında, mali haklar ve umuma iletim hakları, işleme, çoğaltma, temsil, basım, yayın ve dağıtım hakları TÜBA’ya devredilecektir. Yayımlanan tüm içeriklerin (metin ve görsel materyaller) telif hakları dergiye aittir. Dergide yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için telif hakkı ya da başka bir ad altında ödeme yapılmaz ve yazar(lar)dan makale işlem ücreti alınmaz; ancak yeniden baskı (reprint) talepleri yazarın sorumluluğundadır.

Bilimsel bilgi ve araştırmalara küresel açık erişimi teşvik etmek amacıyla TÜBA, çevrim içi olarak yayımlanan tüm içeriklerin (aksi belirtilmedikçe) okuyucular, araştırmacılar ve kurumlar tarafından serbestçe kullanılmasına izin vermektedir. Bu kullanım, eserin kaynağının belirtilmesi koşuluyla ve ticari amaç dışında, herhangi bir değişiklik yapılmaksızın Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Uluslararası Lisansı kapsamında mümkündür. Ticari kullanım veya lisans istisnaları ile ilgili izinler için lütfen dergi ile iletişime geçiniz.