ÇALINAN ORIJINAL ALTIN “KANATLI DENİZATI (HIPPOCAMPUS)’NIN TAŞINABİLİR X-IŞINI FLORESANS SPEKTROMETRESİ YÖNTEMİYLE TÜRKİYE’YE İADE EDİLMESİNİN SAĞLANMASI
Öz
ABD’den Türkiye’ye iade edilen (1993 yılı) ve Uşak Müzesi’nde sergilenen Altın Denizatı’nın orijinali (Hippocampus),
2005 yılı sonunda sahtesiyle değiştirilerek çalınmıştır. Eser çalındıktan sonra INTERPOL (Uluslararası Polis
Teşkilatı) ve Türk polisi tarafından aranmaya başlanmıştır. Çalınan orijinal kanatlı denizatı aranırken Türk polisi,
aralıklarla kaçakçılar tarafından pazarlanan sahte Altın Kanatlı Denizatı’nı ele geçirmiştir. Fakat ele geçenlerin
çok basit yapılmış sahte eser olduğu ortaya çıkmıştır. Orijinalliğinden şüphelenilen Altın Denizatı, 2012 yılı Ekim
ayında Almanya’nın Hagen kentinde bulunmuştur. Bu makale, Hagen savcılığında bulunan Denizatı’nın Türkiye’den
çalınan orijinal Denizatı olup olmadığının anlaşılması için Türkiye ve Almanya’da yapılan taşınabilir X-Işınları
Floresans Spektrometresi (Portable-XRF) analizleri ve bunların istatistiksel olarak değerlendirilmesi çalışmalarını
içermektedir. İlk defa denenen bu arkeometrik çalışma sonucunda eserin orijinal olduğu tespit edilmiş ve Türkiye’ye
iadesi sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Karun Hazinesi, Altın Kanatlı Denizatı, Hippocampus, Taşınabilir X-Işını Floresans Sepektrometresi (P-XRF), Orijinallik, Sahtecilik
Kaynakça
- AİTKEN M. J.1985 Radiokarbon Dating An Archaeological Perspective Orlando-Florida.
- ARDİD, M. / FERRERO J. / L. / JUANESAD / LLUCH J.L. / ROLDA C., 2004 “Comparison of Total-Reflection X-Ray Fluorescence, Static and Portable Energy Dispersive X-Ray Fluorescence Spectrometers for Art and Archeometry Studies”, Spectrochimica Acta Part B 59: 1586.
- AYDIN, M., 2013 Authenticity of Roman Imperial Age Silver Coins Using Non-Destructive Archaeometric Techniques.
- AYDIN, M. / MUTLU S., 2013 “Bizans Dönemine ait Altın Sikke Orijinalliğinin Tespitinde Tahribatsız ve Görsel Analiz Yöntemlerinin Kullanılması”, Türkiye’de Arkeometrinin Ulu Çınarları Prof.Dr. Aymelek Özer ve Prof.Dr. Şahinde Demirci’ye Armağan (Eds. A.A. Akyol / Özdemir K.). İstanbul.
- AYDIN, M., 2012 “Protection of Museum Collections with Modern Archaeometric Techniques Aganist Forgery, Stealing and Fraudulency”. Museuni International Conference (Ed. S. Karaoğlu) İstanbul.
- BONIZZONI L. / COLOMBO C. / GARGANO M. / GRECO M. / LUDWIG N. / REALINI M. 2011 “A Critical Analysis of the Application of EDXRF Spectrometry on Complex Stratigraphies” X-Ray Sepctrometry 40: 247-253
- CALLENS J., 2012, “The Typology of the Art Criminal in Museum Sector”, Scientific Techniques and Risk Management in Museums (Eds. M. Aydın / C. Zoroğlu). Ankara: 169-170.
- DEMORTİER G., 2003 “PIXE and PIGE Nondestructive Analysis of Gold, Silver and Bronze Coins”, Numismatic / Technology: Questions and Answers Symposium Proceedings 2003. Vienna: 37-49.
- HİDA M. / MİTSUİ T. / MİNAMİ Y., 1997 “Forensic Investigation of Counterfeit Coins”, Forensic Sci Int 89: 21-26.
- HİDA M. / SATO H. / SUGAWARA H. / MİTSUİ T. 1997 “Classifcation of Counterfeit Coins Using Multivariate Analysis with X-Ray Diffraction and X-ray Fluorescence Methods”, Forensic Sci. Int.: 115-129.