Çivi Yazılı Metinler Işığında Antik Mezopotamya Şifa Tanrıçası Gula Üzerine Bazı Yorumlar

Bu makale, antik Mezopotamya insanının tıp ve iyileşmeye bakış açısını dua ve ilahi metinlerden anlamaya yönelik nitel bir araştırma makalesidir. Buna göre Çivi yazılı arkeolojik materyaller incelenerek tanrıça ile ilgili bölümler üzerine yorumlar yapılmıştır. ilahi metinler ve dualar incelendiğinde tanrıçanın Gula, Nintinugga, Ninisina, Bau/Baba ve Ninkarrak adlı isimleri vardır. Dönemin insanına göre fayda veren şey kutsaldır. Buna göre kadının doğurganlık ve göğüslerinden süt akması regl dönemi gibi nedenlerden dolayı dönemin insanı kadına kutsallık atfederek bir de şifa tanrıçası yaratmıştır. Dönemin tıbbi uygulamaları, dini ritüeller ile iç içe geçmiştir. Hasta olan kişi, güzel kıyafetler ve güzel yemeklerle tanrıçaya dualar ederek iyileşme talep etmiştir. Çivi yazılı metinler incelendiğinde tıbbi uygulamaları asû veya āsipû denilen hekimlerin üstlendiği görülmüştür. Bir hekimin nasıl göründüğü veya yanında neler taşıdığı da metinlerden anlaşılmıştır. Buna göre hekim deri bir çanta, neşter ve bisturi gibi tıbbi aletleri yanında taşımaktadır. İnsanların dış hastalıklarının yanında psikolojik rahatsızlıklarına, gördükleri kötü görüntülere ve kötü rüyalara da bakan hekimler, bir şeytan kovucu olarak bazı dini ritüeller ile bu rahatsızlıkları ortadan kaldırdıkları görülmüştür. Bunların yanında tanrıçanın köpek ile ilişkilendirildiği ve tapınaklarında köpek beslendiği görülmüştür. Bunun muhtemel sebebi de köpeğin salyasının yaraları iyileştirmeye yardımcı olduğuna inanıldığı için olabilir. Ayrıca köpek ısırılması sonucu kuduz tehlikesine karşı yine tanrıçadan yardım talep edildiği görülmüştür.

This article is a qualitative research study aimed at understanding the ancient Mesopotamian people’s perspective on medicine and healing through prayers and religious texts. Accordingly, comments have been made on the sections pertaining to the goddess based on an examination of cuneiform archaeological materials. An examination of the sacred texts and prayers reveals that the goddess is known by the names Gula, Nintinugga, Ninisina, Bau/Baba, and Ninkarrak. What is beneficial to the people of that era is sacred. Accordingly, because of reasons such as a woman’s fertility, the flow of milk from her breasts, and her menstrual cycle, the people of that era attributed sacredness to women and created a goddess of healing. Medical practices of the time were intertwined with religious rituals. The sick person would pray to the goddess, offering fine clothing and delicious food, in hopes of recovery. An examination of cuneiform texts reveals that medical practices were carried out by physicians known as asû or āsipû. The texts also provide insight into what a physician looked like and what items he carried with him. Accordingly, the doctor carries medical instruments such as a leather bag, a scalpel, and a surgical knife (lancet) with him. Physicians who treated not only physical ailments but also psychological disorders, as well as the distressing visions and nightmares people experienced, were known to perform certain religious rituals to exorcise demons and alleviate these conditions. In addition, it has been observed that the goddess was associated with dogs and that dogs were kept in her temples. A likely reason for this may be the belief that dog saliva helps heal wounds. It has also been observed that people sought the goddess’s help to ward off the danger of rabies following a dog bite.