Araştırma Makalesi

DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI

Sayı: 27 31 Aralık 2020
TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi Kapak
TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi
PDF İndir

DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI

Öz

Kadınlar, içgüdüsel olarak hamilelik, doğum ve sonrasında tarih boyunca koruyucu bir rol oynamışlardır. Bu bağlamda kadınlar, hamilelikte ve doğumdan sonra bebeklerini kötü ruhlardan koruduğuna inandıkları ilahi varlıklara apotropaik yaklaşımlar sergilemişlerdir. Bu çalışma, fibulaların kadınlarla, batıl inançlarla ve doğumla ilişkisini açıklamayı amaçlamaktadır. İlk uygulamalar, fibula gibi işlev gören iğnelerin kadınlar ve tanrıçalar tarafından benzer inançlar bağlamında kullanıldığı bilinen Yakın Doğu toplumlarında ortaya çıkmaktadır. Muhtemelen fibulaların ve iğnelerin koruyucu yönleri hakkındaki inanç, kültürleşme veya göç gibi faktörlerin bir sonucu olarak, özellikle MÖ 1. binyılda Batı toplumlarının dini geleneklerine de yansımaya başlamıştır. Burada da nesnelerin özellikle doğumla ilgili olarak tanrıçaların kutsal alanlarına sunulduğu görülmektedir. Yazıtlardan ve tasvirlerden de anlaşılacağı üzere fibulalar ve iğneler çoğunlukla tanrıçaların kimlikleriyle ilişkilendirilmiştir. Çalışmamız kapsamında Yakın Doğu’da Lamaštu-Pazuzu ve Batı Anadolu’dan İtalya’ya doğurganlığı temsil eden tanrıçalar ile fibula ve iğnelerin ilişkileri incelenmiştir. Bu bağlamda, günümüzde devam eden fibulaların ve iğnelerin kötü ruhlara karşı koruyucu bir nesne olduğu inancı açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arslan, N/Dennert, M/ Böhlendorf-Arslan/B. 2009. “Assos 2007 Yılı Kazı Çalışmaları”, KST XXX. 3. Ankara: 105-122.
  2. Arthur, M. 1977. “Politics And Pomegranates: An Interpretation of the Homeric Hymn to Demeter”, Arethusa/10.1: 7-47.
  3. Bammer, A/Muss, U. 1996. Das Artemision von Ephesos: das Weltwunder Ioniens in archaischer und klassischer Zeit. Mainz.
  4. Baykan, D. 2012. “Nif (Olympos) Dağı Kazısı Metal Buluntularının Tipolojik ve Analojik Değerlendirilmesi”, Arkeometri Sonuçları Toplantısı XXVII: 231-236.
  5. Baykan, D. 2017. “Metal Buluntular ve Arkeometalurji Verileri”, Nif Dağı Ballıcaoluk (2008-2016) Prof. Dr. Elif Tül Tulunay Onuruna, (Eds. M. Peker/C. Baykan/D. Baykan). İstanbul: 119-160.
  6. Birmingham, J.M. 1961. "The Overland Route across Anatolia in the Eighth and Seventh Centuries B.C.", AnSt/11: 185-195.
  7. Boehlau, J/Schefold, K. 1942. Larisa am Hermos: die Ergebnisse der Ausgrabungen,1902- 1934, 3. Die Kleinfunde. Berlin.
  8. Brøns, C. 2014. "Representation and realities: Fibulas and pins in Greek and Near Eastern iconography", Greek and Roman Textiles and Dress, An Interdisciplinary Anthology, (Eds. M. Harlow/ M.L. Nosch). Barnsley: 60-94.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Emre Erdan * Bu kişi benim
Türkiye

Elif Sıdal Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2020

Kabul Tarihi

1 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 27

DOI

https://doi.org/10.22520/tubaar2020.27.008

IZ

https://izlik.org/JA43ST84ZC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Erdan, E., Toprak, G. T., & Sıdal, E. (2020). DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 27. https://doi.org/10.22520/tubaar2020.27.008
AMA
1.Erdan E, Toprak GT, Sıdal E. DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI. TÜBA-AR. 2020;(27). doi:10.22520/tubaar2020.27.008
Chicago
Erdan, Emre, Gül Tuğçe Toprak, ve Elif Sıdal. 2020. “DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 27. https://doi.org/10.22520/tubaar2020.27.008.
EndNote
Erdan E, Toprak GT, Sıdal E (01 Aralık 2020) DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 27
IEEE
[1]E. Erdan, G. T. Toprak, ve E. Sıdal, “DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI”, TÜBA-AR, sy 27, Ara. 2020, doi: 10.22520/tubaar2020.27.008.
ISNAD
Erdan, Emre - Toprak, Gül Tuğçe - Sıdal, Elif. “DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 27 (01 Aralık 2020). https://doi.org/10.22520/tubaar2020.27.008.
JAMA
1.Erdan E, Toprak GT, Sıdal E. DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI. TÜBA-AR. 2020. doi:10.22520/tubaar2020.27.008.
MLA
Erdan, Emre, vd. “DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 27, Aralık 2020, doi:10.22520/tubaar2020.27.008.
Vancouver
1.Emre Erdan, Gül Tuğçe Toprak, Elif Sıdal. DOĞUM VE KORUYUCULUK İLE İLİŞKİLİ FİBULA-İĞNE KULLANIMI. TÜBA-AR. 01 Aralık 2020;(27). doi:10.22520/tubaar2020.27.008

Cited By

Kültür Tarihi İçinde İğnenin Anlamları Üzerine Bir İnceleme

Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.61729/uhad.1440818

Çivi Yazılı Belgelere göre Eski Anadolu’da Lohusalık Sendromu ve Lamaštu

Milli Folklor

https://doi.org/10.58242/millifolklor.1396983

A Rhodian Bride in Inland Northwestern Anatolia (?): An Unexpected Type of Fibula from Bahçelievler Settlement

Gephyra

https://doi.org/10.37095/gephyra.1624382

Yayıncı

34406
https://tuba.gov.tr/tr/  

Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA

tuba-ar@tuba.gov.tr
(+90) (212) 219 16 60
 

34047  34057    34410   34061

 

TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR), dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşleri resmî olarak benimsememekte ve derginin basılı ya da çevrim içi sürümlerinde yer alan herhangi bir ürün veya hizmet reklamı konusunda garanti vermemektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.

Makalelerle birlikte gönderilen resim, şekil, tablo vb. materyaller özgün olmalı ya da daha önce yayımlanmışlarsa, hem basılı hem de çevrim içi sürümlerde yayımlanmak üzere eser sahibinden alınmış yazılı izinle birlikte sunulmalıdır. Yazar(lar), dergide yayımlanan çalışmalarının telif hakkını saklı tutar. Makale dergide yayımlandığında, mali haklar ve umuma iletim hakları, işleme, çoğaltma, temsil, basım, yayın ve dağıtım hakları TÜBA’ya devredilecektir. Yayımlanan tüm içeriklerin (metin ve görsel materyaller) telif hakları dergiye aittir. Dergide yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için telif hakkı ya da başka bir ad altında ödeme yapılmaz ve yazar(lar)dan makale işlem ücreti alınmaz; ancak yeniden baskı (reprint) talepleri yazarın sorumluluğundadır.

Bilimsel bilgi ve araştırmalara küresel açık erişimi teşvik etmek amacıyla TÜBA, çevrim içi olarak yayımlanan tüm içeriklerin (aksi belirtilmedikçe) okuyucular, araştırmacılar ve kurumlar tarafından serbestçe kullanılmasına izin vermektedir. Bu kullanım, eserin kaynağının belirtilmesi koşuluyla ve ticari amaç dışında, herhangi bir değişiklik yapılmaksızın Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Uluslararası Lisansı kapsamında mümkündür. Ticari kullanım veya lisans istisnaları ile ilgili izinler için lütfen dergi ile iletişime geçiniz.