FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU

Belgin Aksoy

TR EN

FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU

Öz

Bu çalışmada Hint-Avrupa topluluklarının kökeni hakkında ileri sürülen temel tezlerin değerlendirilmesiamaçlanmıştır. Bu çalışmalar Avrupa kültürel kimliğin tarihsel gelişimine paralel olarak, ideolojik söylemlerekimi zaman gerekçeler getirdiği gibi, kimi zaman da onlar tarafından yönlendirilmiştir. 20. yy’ın ikinci yarısındanitibaren filolojide ve arkeolojideki somut verilerin değerlendirilmesi ile birlikte ideolojik yüklerden arınmış birdüzlemde tartışmalar devam etmektedir. Halen iki temel tez, tartışmaların odağında bulunmaktadır. Bunlardan biriKaradeniz’in kuzeyi ile Volga arasındaki bölgeyi, diğeri ise Anadolu’yu Hint-Avrupa köken bölgesi olarak ileri sürer.Volga ve Karadeniz arasındaki step bölgesinde yaşamış olan göçebelerin Proto-Hint-Avrupalılar olduğu yönündekitez, başlangıçta arkeolojik verilerle gerekçelendirilmiş, daha sonraları ise filolojik veriler ile desteklenmiştir. Bunaek olarak son yıllarda yaygınlaşan genetik araştırmaları da bu tezi destekler nitelikte sonuçlar vermektedir. Bunarağmen Anadolu’yu köken bölgesi olarak tanımlayan diğer tez, önemli eleştirileri ortaya koymaktadır. Bununbir nedeni Hint-Avrupa dillerinin en erken izlerinden birisinin Anadolu’da olması, diğer nedeni ise özelliklepastoral göçebeliğin Ortadoğu’daki geçmişidir. Her iki köken bölgesi tezinin sınanması noktasında KaradenizBölgesi anahtar bir konuma sahiptir, ancak Karadeniz’in Anadolu kıyıları bu tartışmaya veriler sunacak kadar iyiaraştırılmış değildir.

Anahtar Kelimeler

Hint-Avrupa,Avrupa Prehistoryası,Pastoral Göçebelik,Tunç Çağı,Kurgan Kültürü,Tarihsel Dilbilim

AN ETHNIC CONCEPT BETWEEN ARCHAEOLOGY AND PHILOLOGY: INDO-EUROPEAN

Öz

This paper aims to explore various theses about the origins of Indo-European tribes. Paralleling the history of the transition of the European identity, these theses have sometimes caused ideological discourses. In addition, these theses have also been lead by aforementioned ideological discourses. Since the second half of the 20th century, research has continued with regard to philological and archaeological data, less impacted bay the ideological disputes. In recent research, two base theses are at the centre of this issue. One of the theses suggests that the origin of Indo-European tribes belongs to the region between the north of Black Sea and Volga. The other thesis suggests that the region is in Anatolia. The first thesis also suggests that the tribes living between Volga and Black Sea were Proto-Indo-Europeans, which relied on at first archaeological data as well as philological data later. On top of that recent genetic research within the last decades also proves that thesis. However, the Anatolian thesis also creates a foundation for possible critiques. One reason for this is that the first signs for Indo-European languages are in Anatolia; another reason is that pastoral nomadism, that has its roots in the Middle East. While testing both theses, the Black Sea region is a key location, but the Anatolian coast of the Black Sea is not investigated enough to present this argument

Anahtar Kelimeler

Indo-Europeans,European Prehistory,Pastoral Nomadism,Bronze Age,Kurgan Culture,Historical Linguistics

Kaynakça

ANTHONY, D.W. 2007. The Horse, the Wheel and the Language: How the Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World. Princeton.
ANTHONY, D.W. 2010. “The Rise and Fall of Old Europe,” The Lost World of Old Europe: The Danube Valley 5000-3500 BC. (Eds. D.W. Anthony / J. Y. Chi). Princeton: 28-57.
ARNHOLD, B. 1990. “The Past as Propaganda: Totalitarian Archaeology in Nazi Germany,” Antiquity 64, 464-478.
BERNBECK, R. 1995. “Dörfliche Kulturen des keramischen Neolithikums in Nord- und Mittelmesopotamien: Vielfalt der Kooperationsformen,” Zwischen Euphrat und Indus. Aktuelle Forschungsprobleme in der Vorderasiatischen Archäologie (Eds. K. Bartl / R. Bernbeck / M. Heinz). New York: 28-43.
BÖRKER-KLÄHN, J. 1988. “Die archäologische Problematik der Hurriter-Frage und eine mögliche Lösung,” Hurriter und Hurritisch. (Ed. V. Haas). Konstanz: 211-247.
CHILDE, G.V. 1925. The Aryans. A Study of Indo-European Origins. London. DE BARROS DAMGAARD P. / MARTINIANO R. / KAMM J. / MORENO-MAYAR J.V. / KROONEN G / PEYROT M. / BARJAMOVIC, G. / RASMUSSEN, S./ ZACHO, C / BAIMUKHANOV, N. / ZAIBERT, Z. / MERZ, V. / BIDDANDA, A. / MERZ, I. / LOMAN, V. / EVDOKIMOV, V. / USMANOVA, E. / HEMPHILL, B. / SEGUIN-ORLANDO, A./ YEDIAY, F.E. / ULLAH, I./ SJÖGREN, K.G./ HØJHOLT IVERSEN, K./ CHOIN, J. / DE LA FUENTE, C. / ILARDO, M. / SCHROEDER, H. / MOISEYEV, V. / GROMOV, A. / POLYAKOV, A ./ OMURA, S. / ŞENYURT, S.Y. / AHMAD, H./ MCKENZIE, C. / MARGARYAN, A./ HAMEED, A./ SAMAD, A. / GUL, N./ KHOKHAR, M.H./ GORIUNOVA, O. I. / BAZALIISKII, V.I. / NOVEMBRE, J. / WEBER, A.W. / LUDOVIC, O./ ALLENTOFT, M.E. / NIELSEN, R. / KRISTIANSEN, K. / SIKORA, M. / OUTRAM, A.K. / DURBIN, R. / WILLERSLEV, E. 2018. “The First Horse Herders and the Impact of Early Bronze Age Steppe Expansions into Asia,” Science 10.1126: 1-21.
EDZARD, D.O. / KAMMENHUBER, A. 1972-1975. “Hurriter, Hurritisch,” Reallexikon der Assyrologie und vorderasiatische Archäologie IV. Bd. (Ed. D.O. Edzard). Berlin: 514-507.
EHRENREICH, E. 2007. The Nazi Ancestral Proof: Genealogy, Racial Science, and the Final Solution. Blumington.
GIMBUTAS, M. 1977. “The First Wave of Eurasian Steppe Pastoralists into Copper Age Europe,” Journal of Indo-European Studies 5: 277-338.
GIMBUTAS, M. 1979. “The Three Waves of the Kurgan People into Old Europe, 4500–2500 BC.”, Archives Suisses d’anthropologie générale 43:113–137.

GIMBUTAS, M. 1993. “The Indo-Europeanization of Europe: the Intrusion of Steppe Pastoralists from South Russia and the Transformation of Old Europe,” World, 44/2: 205-222.
GIMBUTAS, M. 1997. The Kurgan Culture and the Indo-Europeanization of Europe. Selected Articles from 1952 to 1993. (Eds. M. R. Dexter / K. Jones-Bley). Washington DC.
GOBINEAU, J.A. 1853-1855. Essai sur l’in égalité des races humaines. Paris.
GRAY, R.D. / ATKINSON Q.D. 2003. “Language-Tree Divergence Times Support the Anatolian Theory of Indo-European Origin,” Nature 426: 435–439.
GÜVENÇ, B. 1979. İnsan ve Kültür. İstanbul.
HAAK, W. / LAZARIDIS, I. / PATTERSON, N. / ROHLAND, N. / MALLICK, S. / LLAMAS, B. / BRANDT, G. / NORDENFELT, S. / HARNEY, E. / STEWARDSON, K. / FU, Q. / MITTNIK, A. / BA´NFFY, E. / ECONOMOU, C. / FRANCKEN, F. / FRIEDERICH, / S. GARRIDO PENA, R. / HALLGREN, F. / KHARTANOVICH, V. / KHOKHLOV, A. / KUNST, M. / KUZNETSOV, P. / MELLER, H. / MOCHALOV, O. / MOISEYEV, V. / NICKLISCH , N. / PICHLER, S.L. / RISCH, R. / ROJO GUERRA, M.A. / ROTH, C. / SZÉCSÉNYI-NAGY, A. / WAHL, J. / MEYER, M. / KRAUSE, J. / BROWN, D. / ANTHONY, D. / COOPER, A. / ALT, K.W. / REICH, D. 2015. “Massive migration from the steppe was a source for Indo-European languages in Europe,” Nature 522: 207- 222.
HARDING, A.F. 2000. European Societies in the Bronze Age. Cambridge.
JONES SIR W. 1786. “Third Anniversary Discourse: ‘On the Hindus’ ” Reprinted in The Collected Works of Sir William Jones III, 1807: 23-46. London.
KHAZANOV, A.M. 1994. Nomads and the Outside World. Madison.
KHAZANOV, A.M. 2009. “Specific Characteristics of Chalcolithic and Bronze age Pastoralism in the Near East,” Nomads, Tribes, and the State in Ancient Near East. (Ed. J. Szuchman). Chicago: 119-127.
KOHL, P.L. 2007. The Making of Bronze Age in Eurasia. Cambridge.
KOSSINA, G. 1911. Die Herkunft der Germanen. Zur Methode der Siedlungsarchäologie. Würzburg.
LEVINE, M.A. 1999. “Botai and the Origins of the Horse Domestication,” Journal of Anthropological Archaeology 18: 29-78.
MALLORY, J.P. / ADAMS, D.Q. 2006. The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World. Oxford.
MALLORY, J.P. 1991. In the Search of the Indo-Europeans. New York.
MÜLLER, M. 1888. Biographies of Words and the Home of Aryas. London.
ÖZBAL, H. / TÜRKEKUL, A. / DOĞAN, T. / THISSEN, L. / GERRITSEN, / F. ÖZBAL R. 2010. “MÖ 7. Binyılda Barcın Höyük’te Süt Tüketimi Üzerine Yeni Araştırmalar,” XXVII. Arkeometri Sonuçları Toplantısı. Ankara: 15-31.
ÖZDOĞAN, M. 1999. “Northwestern Turkey: Neolithic Cultures between the Balkans and Anatolia”. Neolithic in Turkey. (Ed. M. Özdoğan). İstanbul: 203-236.
ÖZDOĞAN, M. 1996. “Pre-Bronze Age Sequence of Central Anatolia,” vom Halys zum Euphrat. Thomas Behran zu ehren (Eds. U. Magen / M. Rashad). Münster: 185-202.
PARSONS, J. 1767. The Remains of Japhet, Being Historical Enquiries into the Affinity and Origins of the European Languages. London.
PARZINGER, H. 2006. Die frühen Völker Eurasiens vom Neolithikum bis zum Mittelalter. München.
PARZINGER, H. 2010. Die Skythen. München.
PEKER, H. 2009. “Dilbilim, Filoloji ve Hititoloji,” Hititolojiye Giriş (Ed. M. Alparslan). İstanbul: 37-49.
PERELTSVAIG, A./ LEWIS, M.W. 2015. The Indo-European Controversy, Fact and Fallacies in Historical Linguistics. Cambridge.
POGREBOVA, M. 2003. “The Emergence of Chariots and Riding in South Caucasus.” Oxford Journal of Archaeology 22/4: 397-409.
PUHVEL, J. 2004-2017. Hittite Etymological Dictionary 1-10. New York.
RENFREW, C. 1989. Archaeology and Language. The Puzzle of IndoEuropean Origins. London.
SCHLEICHER, A. 1863. Die Darwinsche Theorie und die Sprachwissenschaft. Weimar.
SHERRATT, A. 1981. “Plough and Pastoralism: Aspects of the Secondary Products Revolution,” Pattern of the Past: Studies in Honour of David Clarke (Eds. I Hodder / G. Isaac / N. Hammond). Cambridge: 261–305.
STEADMAN, S.R. 1995. “Prehistoric Interregional Interaction in Anatolia and the Balkans: An Overview,” Bulletin of the American Schools of Oriental Research 299/300: 13-32.
SWADESH, M. 1955. “Towards Greater Accuracy in Lexicostatistic Dating,” International Journal of American Linguistics 21: 121– 37.
SWADESH, M. 1952. “Lexico- Statistic Dating of Prehistoric Ethnic Contacts,” Proceedings of the American Philosophical Society 96: 452–463.
TISCHLER, J. 1977. Hethitisches Etymologisches Glossar. Innsbruck.
TODOROVA, H. 2003. “Prehistory of Bulgaria,” Recent Research in the Prehistory of the Balkans. (Ed. D.V. Gramenos). Thesaloniki: 257-328.
TRIGGER, B. 2014. Arkeolojik Düşünce Tarihi. A history of archaeological thought. (Çev: F. Aydın). Ankara.
WILHELM, G. 1982. Grundzüge der Geschichte und Kultur der Hurriter. Darmstadt.
VIDEIKO, M. 2010. Ukraine from Tripillia to Rus. Kiev.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

-

Yazarlar

Belgin Aksoy Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2018

Gönderilme Tarihi

-

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 23

IZ

https://izlik.org/JA57ZN58YM

APA

Aksoy, B. (2018). FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 23, 121-136. https://izlik.org/JA57ZN58YM

AMA

1.Aksoy B. FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU. TÜBA-AR. 2018;(23):121-136. https://izlik.org/JA57ZN58YM

Chicago

Aksoy, Belgin. 2018. “FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 23: 121-36. https://izlik.org/JA57ZN58YM.

EndNote

Aksoy B (01 Temmuz 2018) FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 23 121–136.

IEEE

[1]B. Aksoy, “FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU”, TÜBA-AR, sy 23, ss. 121–136, Tem. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57ZN58YM

ISNAD

Aksoy, Belgin. “FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 23 (01 Temmuz 2018): 121-136. https://izlik.org/JA57ZN58YM.

JAMA

1.Aksoy B. FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU. TÜBA-AR. 2018;:121–136.

MLA

Aksoy, Belgin. “FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 23, Temmuz 2018, ss. 121-36, https://izlik.org/JA57ZN58YM.

Vancouver

1.Belgin Aksoy. FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU. TÜBA-AR [Internet]. 01 Temmuz 2018;(23):121-36. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57ZN58YM

Yayıncı

34406
https://tuba.gov.tr/tr/

Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA

tuba-ar@tuba.gov.tr
(+90) (212) 219 16 60

34410

^{TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR), dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşleri resmî olarak benimsememekte ve derginin basılı ya da çevrim içi sürümlerinde yer alan herhangi bir ürün veya hizmet reklamı konusunda garanti vermemektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.}

^{Makalelerle birlikte gönderilen resim, şekil, tablo vb. materyaller özgün olmalı ya da daha önce yayımlanmışlarsa, hem basılı hem de çevrim içi sürümlerde yayımlanmak üzere eser sahibinden alınmış yazılı izinle birlikte sunulmalıdır. Yazar(lar), dergide yayımlanan çalışmalarının telif hakkını saklı tutar. Makale dergide yayımlandığında, mali haklar ve umuma iletim hakları, işleme, çoğaltma, temsil, basım, yayın ve dağıtım hakları TÜBA’ya devredilecektir. Yayımlanan tüm içeriklerin (metin ve görsel materyaller) telif hakları dergiye aittir. Dergide yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için telif hakkı ya da başka bir ad altında ödeme yapılmaz ve yazar(lar)dan makale işlem ücreti alınmaz; ancak yeniden baskı (reprint) talepleri yazarın sorumluluğundadır.}

^{Bilimsel bilgi ve araştırmalara küresel açık erişimi teşvik etmek amacıyla TÜBA, çevrim içi olarak yayımlanan tüm içeriklerin (aksi belirtilmedikçe) okuyucular, araştırmacılar ve kurumlar tarafından serbestçe kullanılmasına izin vermektedir. Bu kullanım, eserin kaynağının belirtilmesi koşuluyla ve ticari amaç dışında, herhangi bir değişiklik yapılmaksızın}^{Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Uluslararası Lisansı}^{kapsamında mümkündür. Ticari kullanım veya lisans istisnaları ile ilgili izinler için lütfen dergi ile iletişime geçiniz.}

FİLOLOJİ VE ARKEOLOJİ ARASINDA ETNİK BİR KAVRAM OLARAK HIİNT-AVRUPA OLGUSU

Öz

Anahtar Kelimeler

AN ETHNIC CONCEPT BETWEEN ARCHAEOLOGY AND PHILOLOGY: INDO-EUROPEAN

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster