PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI

Yıl 2019, Sayı 25, 27 - 45, 01.03.2019

Öz

İç Anadolu Platosu’nun güneydoğusunda bulunan Tepecik-Çiftlik Höyük, bölgedeki çok dönemli yerlerden biri olduğu için çok önemlidir. Devam eden kazılar bize höyükte yerleşimlerin Erken Neolitik ile Geç Roma/Bizans dönemleri arasında olduğunugöstermektedir. Bu çalışma, 16K derin açmasından ve VII. ile V. Tabakalar arasından çıkarılmış MÖ. 7000-6350 erken Neolitikdönemlere tarihlenen hayvan kemiklerinin arkeozoolojik araştırmalarının sonuçlarını tanıtmakta ve yorumlamaktadır. VII. ile VI./V. Tabakalar arasındaki hayvan kemiklerinin analizleri bize Tepecik-Çiftlik Höyük’te hayvana dayalı ekonominin keskin değişimlerin ilk kanıtını sunar; bu da artık evcil sığırların Tepecik-Çiftlik beslenmesidir.

Kaynakça

  • ARBUCKLE, B.S/MAKAREWICZ, C.A. 2009. “The early management of cattle (Bos taurus) in Neolithic central Anatolia.”, Antiquity 83: 669–686.
  • ARBUCKLE, B.S/KANSA, S.W/KANSA, E/ORTON, D/CAKIRLAR, C/GOURICHON, L/et al. 2014. “Data Sharing Reveals Complexity in the Westward Spread of Domestic Animals across Neolithic Turkey.”, PLoS ONE 9(6): e99845. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0099845
  • BENECKE, N. 1994. Archäologische Studien zur Entwicklung der Haustierhaltung in Mitteleuropa und Südskandinavien von den Anfängen bis zum ausgehenden Mittelalter, Schriften zur Ur- u. Frühgeschichte Bd. 46, Berlin.
  • BIÇAKÇI, E./FAYDALI, E. 2001 “Tepecik-Çiftlik 2000 Yılı Çalışmaları”, 23. Kazı Sonuçları Toplantısı-II. Ankara: 29-38.
  • BICAKCI, E/GODON, M/CAKAN, Y.G. 2012. “Tepecik-Ciftlik”, The Neolithic in Turkey 3 (Eds. M. Ozdoğan/ N. Başgelen/P. Kuniholm). Archaeology and Art Publications, Istanbul: 89–134.
  • ÇAKAN Y.G. 2013. Tepecik - Çiftlik Son Neolitik Dönem Mimarisi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Istanbul.
  • DEGERBØL, M/FREDSKILD, B. 1970. The urus (Bos primigenius Bojanus) Neolithic domesticated cattle (Bos taurus domesticus Linne´) in Denmark.Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab Biologiske Skrifter 17[1], Munksgaard, Copenhagen.
  • DEMİRSOY, A. 1996. Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası. Ankara, Meteksan.
  • DUCOS, P. 1988. “Arch´eozoologie quantitative: Les valeurs num´eriques imm´ediates a Çatalhüyük.”, Cahiers du Quaternaire 12, Paris.
  • FISHER J. W. 1995. “Bone Surface Moditifications in Zooarchaeology”, Journal of Archaeological Method and Theory 2/1: 7-68.
  • FOCK, J. 1966. Metrische Untersuchungen an Metapodien einiger europäischer Rinderrassen. Dissertation LMU, Münchnen.
  • GÜNDEM, C. Y. 2010. Animal Based Economy in Troia and the Troas during The Maritime Troia Culture (c. 3000-2200 BC.) and a General Summary for West Anatolia. Dissertation, Tübingen.
  • GÜNDEM, C. Y. 2015. “Arkeozooloji Biliminin Arkeoloji Dünyasındaki Önemi - Bölüm I”, Batman Üniversitesi, Batman Yaşam Bilimleri Dergisi, Cilt 5, Sayı 1: 125-138.
  • HABERMEHL, K.H. 1975. Die Alterbestimmung bei Haus- und Labortieren. Hamburg-Berlin.
  • HILLSON, S. 1986. Teeth. Cambridge University Press, Cambridge.
  • HILLSON, S. 1992. Mammal Bones and Teeth: an Introductory Guide to Methods of Identification. Institute of Archaeology, University College London, London.
  • KLEIN R.G/CRUZ-URIBE K. 1984. The Analysis of Animal Bones from Archaeologieal Sites, Prehistoric Archaeology and Ecology Series, The University of Chicago Press, Chicago and London.
  • MEADOW, R.H. 1999. “The Use of Size Index Scaling Techniques for Research on Archaeozoological Collections from the Middle East” Historia Animalium ex Ossibus: Beiträge aur Paläoanatomie, Archäologie, Ägyptologie, Ethnologie und Geschichte der Tiermedizin. (Eds. Becker C./ H. Manhart/J. Peters/J. Schibler). Verlag Marie Leidorf. Rahden/Westf.: 285-300.
  • O’CONNOR, T.P. 2000. The archaeology of animal bones, Sutton Publishing.
  • PAYNE, S. 1973. “Kill-off Patterns in Sheep and Goats: The Mandibles from Aşvan Kale”, Anatolian Studies 23: 281-303.
  • PERES, T.M. 2010. “Methodological issues in zooarchaeology.”, Integrating zooarchaeology and paleoethnobotany: A consideration of issues, methods, and cases (Eds. Van Derwarker/T.M. Peres), New York: Springer: 15–36.
  • REITZ, E/WING E. 2008. Zooarchaeology, Cambridge Manuals in Archaeology.
  • SCHMID, E. 1972. Atlas of Animal Bones. Elsevier Publishing Company, Amsterdam.
  • STEPPAN, K., 2001. “Ur oder Hausrind? Die Variabilitaet der Wildtieranteile in lineabandkermischen Tierknochenkomplexen“, Rolle und Bedeutung der Jagd waehrend des Frühneolithikums Mitteleuropas (Linearbandkeramik 5500-4900 v. Chr.) (Eds. Arbogast, R.M./ C. Jeunesse/J. Schibler). Rahden Marie Leidorf: 171 - 186
  • STINER, M.C/BUITENHUIS, H/DURU, G/KUHN, S.L/MENTZER, S.M/ MUNRO, N.D/PÖLLATH, N/ QUADE, J/TSARTSIDOU, G/ÖZBAŞARAN M. 2014. “A forager-herder trade off, from broad-spectrum hunting to sheep management at Aşıklı Höyük, Turkey”, Proceedings of the National Academy of Sciences 111(23): 8404-8409.
  • UERPMANN, H.P. 1971. Die Tierknochenfunde aus der Talayot- Siedlung von S‘Illot (San Lorenzo/Mallorca). Studien über frühe Tierknochenfunde von der Iberischen Halbinsel, Dissertation München.
  • UERPMANN, H.P. 1973. “Animal Bone Finds and Economic Archaeology: A Critical Study of ‘Osteo-Archaeological’ Method”, World Archaeology (4)3: 307-322.
  • UERPMANN, H.P. 1979. Probleme der Neolithisierung des Mittelmeerraums. Tübinger Atlas des Vorderen Orients, Reihe B, Nr. 28. Wiesbaden. Dr. Ludwig Reichert Verlag.
  • VON DEN DRIESCH, A.E. 1976. A guide to the measurement of animal bones from archaeological sites: as developed by the Institut für Palaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin of the University of Munich. Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, Harvard University.
  • ZEDER M.A. 2006. “Reconciling rates of long bone fusion and tooth eruption and wear in sheep (Ovis) and goat (Capra)”, Recent Advances in Ageing and Sexing Animal Bones (Ed. Ruscillo D.). Oxford, Oxbow: 87-118.

THE DEVELOPMENT OF ANIMAL ECONOMY IN TEPECİK- ÇİFTLİK HÖYÜK DURING THE 7TH MILLENNIUM BC. AND THE EMERGENCE OF DOMESTIC CATTLE ON THE CENTRAL ANATOLIA PLATEAU

Yıl 2019, Sayı 25, 27 - 45, 01.03.2019

Öz

Tepecik-Çiftlik Höyük, on the southeast central Anatolian plateau, is a very important site since it is one of the few multi-period sites in the region. The on-going excavations indicate that the occupation at the site span between the Early Neolithic to the Late Roman/ Byzantine periods. This paper describes the results of archaeozoological research from the Early Neolithic layers undertaken from the deep trench 16K; between the VIIth -Vth Layers 70006350 BC. . Analysis of animal bones from the Layer VII as well as Level VI/V contexts provides the first evidence for clear changes in the animal economy at Tepecik-Çiftlik Höyük; to be exact the emergence of domestic cattle to the pastures of Tepecik-Çiftlik Höyük

Kaynakça

  • ARBUCKLE, B.S/MAKAREWICZ, C.A. 2009. “The early management of cattle (Bos taurus) in Neolithic central Anatolia.”, Antiquity 83: 669–686.
  • ARBUCKLE, B.S/KANSA, S.W/KANSA, E/ORTON, D/CAKIRLAR, C/GOURICHON, L/et al. 2014. “Data Sharing Reveals Complexity in the Westward Spread of Domestic Animals across Neolithic Turkey.”, PLoS ONE 9(6): e99845. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0099845
  • BENECKE, N. 1994. Archäologische Studien zur Entwicklung der Haustierhaltung in Mitteleuropa und Südskandinavien von den Anfängen bis zum ausgehenden Mittelalter, Schriften zur Ur- u. Frühgeschichte Bd. 46, Berlin.
  • BIÇAKÇI, E./FAYDALI, E. 2001 “Tepecik-Çiftlik 2000 Yılı Çalışmaları”, 23. Kazı Sonuçları Toplantısı-II. Ankara: 29-38.
  • BICAKCI, E/GODON, M/CAKAN, Y.G. 2012. “Tepecik-Ciftlik”, The Neolithic in Turkey 3 (Eds. M. Ozdoğan/ N. Başgelen/P. Kuniholm). Archaeology and Art Publications, Istanbul: 89–134.
  • ÇAKAN Y.G. 2013. Tepecik - Çiftlik Son Neolitik Dönem Mimarisi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Istanbul.
  • DEGERBØL, M/FREDSKILD, B. 1970. The urus (Bos primigenius Bojanus) Neolithic domesticated cattle (Bos taurus domesticus Linne´) in Denmark.Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab Biologiske Skrifter 17[1], Munksgaard, Copenhagen.
  • DEMİRSOY, A. 1996. Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası. Ankara, Meteksan.
  • DUCOS, P. 1988. “Arch´eozoologie quantitative: Les valeurs num´eriques imm´ediates a Çatalhüyük.”, Cahiers du Quaternaire 12, Paris.
  • FISHER J. W. 1995. “Bone Surface Moditifications in Zooarchaeology”, Journal of Archaeological Method and Theory 2/1: 7-68.
  • FOCK, J. 1966. Metrische Untersuchungen an Metapodien einiger europäischer Rinderrassen. Dissertation LMU, Münchnen.
  • GÜNDEM, C. Y. 2010. Animal Based Economy in Troia and the Troas during The Maritime Troia Culture (c. 3000-2200 BC.) and a General Summary for West Anatolia. Dissertation, Tübingen.
  • GÜNDEM, C. Y. 2015. “Arkeozooloji Biliminin Arkeoloji Dünyasındaki Önemi - Bölüm I”, Batman Üniversitesi, Batman Yaşam Bilimleri Dergisi, Cilt 5, Sayı 1: 125-138.
  • HABERMEHL, K.H. 1975. Die Alterbestimmung bei Haus- und Labortieren. Hamburg-Berlin.
  • HILLSON, S. 1986. Teeth. Cambridge University Press, Cambridge.
  • HILLSON, S. 1992. Mammal Bones and Teeth: an Introductory Guide to Methods of Identification. Institute of Archaeology, University College London, London.
  • KLEIN R.G/CRUZ-URIBE K. 1984. The Analysis of Animal Bones from Archaeologieal Sites, Prehistoric Archaeology and Ecology Series, The University of Chicago Press, Chicago and London.
  • MEADOW, R.H. 1999. “The Use of Size Index Scaling Techniques for Research on Archaeozoological Collections from the Middle East” Historia Animalium ex Ossibus: Beiträge aur Paläoanatomie, Archäologie, Ägyptologie, Ethnologie und Geschichte der Tiermedizin. (Eds. Becker C./ H. Manhart/J. Peters/J. Schibler). Verlag Marie Leidorf. Rahden/Westf.: 285-300.
  • O’CONNOR, T.P. 2000. The archaeology of animal bones, Sutton Publishing.
  • PAYNE, S. 1973. “Kill-off Patterns in Sheep and Goats: The Mandibles from Aşvan Kale”, Anatolian Studies 23: 281-303.
  • PERES, T.M. 2010. “Methodological issues in zooarchaeology.”, Integrating zooarchaeology and paleoethnobotany: A consideration of issues, methods, and cases (Eds. Van Derwarker/T.M. Peres), New York: Springer: 15–36.
  • REITZ, E/WING E. 2008. Zooarchaeology, Cambridge Manuals in Archaeology.
  • SCHMID, E. 1972. Atlas of Animal Bones. Elsevier Publishing Company, Amsterdam.
  • STEPPAN, K., 2001. “Ur oder Hausrind? Die Variabilitaet der Wildtieranteile in lineabandkermischen Tierknochenkomplexen“, Rolle und Bedeutung der Jagd waehrend des Frühneolithikums Mitteleuropas (Linearbandkeramik 5500-4900 v. Chr.) (Eds. Arbogast, R.M./ C. Jeunesse/J. Schibler). Rahden Marie Leidorf: 171 - 186
  • STINER, M.C/BUITENHUIS, H/DURU, G/KUHN, S.L/MENTZER, S.M/ MUNRO, N.D/PÖLLATH, N/ QUADE, J/TSARTSIDOU, G/ÖZBAŞARAN M. 2014. “A forager-herder trade off, from broad-spectrum hunting to sheep management at Aşıklı Höyük, Turkey”, Proceedings of the National Academy of Sciences 111(23): 8404-8409.
  • UERPMANN, H.P. 1971. Die Tierknochenfunde aus der Talayot- Siedlung von S‘Illot (San Lorenzo/Mallorca). Studien über frühe Tierknochenfunde von der Iberischen Halbinsel, Dissertation München.
  • UERPMANN, H.P. 1973. “Animal Bone Finds and Economic Archaeology: A Critical Study of ‘Osteo-Archaeological’ Method”, World Archaeology (4)3: 307-322.
  • UERPMANN, H.P. 1979. Probleme der Neolithisierung des Mittelmeerraums. Tübinger Atlas des Vorderen Orients, Reihe B, Nr. 28. Wiesbaden. Dr. Ludwig Reichert Verlag.
  • VON DEN DRIESCH, A.E. 1976. A guide to the measurement of animal bones from archaeological sites: as developed by the Institut für Palaeoanatomie, Domestikationsforschung und Geschichte der Tiermedizin of the University of Munich. Peabody Museum of Archaeology and Ethnology, Harvard University.
  • ZEDER M.A. 2006. “Reconciling rates of long bone fusion and tooth eruption and wear in sheep (Ovis) and goat (Capra)”, Recent Advances in Ageing and Sexing Animal Bones (Ed. Ruscillo D.). Oxford, Oxbow: 87-118.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Research Article
Yazarlar

Can Yümni GÜNDEM Bu kişi benim
Batman Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Öncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı Başkanı.

Yayımlanma Tarihi 1 Mart 2019
Gönderilme Tarihi
Kabul Tarihi
Yayınlandığı Sayı Yıl 2019, Cilt , Sayı 25

Kaynak Göster

Bibtex @ { tubaar925543, journal = {TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi}, issn = {1301-8566}, eissn = {2667-5005}, address = {TÜBA - TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ Piyade Sokak No: 27 Çankaya 06690 ANKARA}, publisher = {Türkiye Bilimler Akademisi}, year = {2019}, number = {25}, pages = {27 - 45}, title = {MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI}, key = {cite}, author = {Gündem, Can Yümni} }
APA Gündem, C. Y. (2019). MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI . TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi , (25) , 27-45 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubaar/issue/61846/925543
MLA Gündem, C. Y. "MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI" . TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (2019 ): 27-45 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubaar/issue/61846/925543>
Chicago Gündem, C. Y. "MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI". TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi (2019 ): 27-45
RIS TY - JOUR T1 - MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI AU - Can YümniGündem Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 27 EP - 45 VL - IS - 25 SN - 1301-8566-2667-5005 M3 - UR - Y2 - 2023 ER -
EndNote %0 TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI %A Can Yümni Gündem %T MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI %D 2019 %J TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi %P 1301-8566-2667-5005 %V %N 25 %R %U
ISNAD Gündem, Can Yümni . "MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI". TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / 25 (Mart 2019): 27-45 .
AMA Gündem C. Y. MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI. TÜBA-AR. 2019; (25): 27-45.
Vancouver Gündem C. Y. MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 2019; (25): 27-45.
IEEE C. Y. Gündem , "MÖ 7. BİNYILDA TEPECİK-ÇİFTLİK HÖYÜK’TE HAYVAN EKONOMİSİ’NİN GELİŞİMİ VE EVCİL SIĞIRIN İÇ ANADOLU PLATOSU’NDA ORTAYA ÇIKIŞI", TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sayı. 25, ss. 27-45, Mar. 2019

Bu sistemin içeriği ve TÜBA-AR'da yayınlanan tüm makaleler "Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0" altında lisanslanmıştır.

by-nc-nd.png