Öz
Kaynakça
- Atılgan, Y. (2017). Anayurt oteli. Can Yayınları.
- Ecevit, Y. (2001). Türk romanında postmodernist açılımlar. İletişim Yayınları.
- Gürbilek, N. (2011). Kör ayna, kayıp şark. Metis Yayınları.
- Lewis, H. B. (1971). Shame and guilt in neurosis. International Universities Press.
- Moran, B. (1994). Türk romanına eleştirel bir bakış 1. İletişim Yayınları.
- Moran, B. (2016). Türk romanına eleştirel bir bakış 1-2. İletişim Yayınları.
- Okay, M. O. (1990). Peyami Safa. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Parla, J. (1990). Babalar ve oğullar: Tanzimat romanının epistemolojik temelleri. İletişim Yayınları.
- Safa, P. (2018). Dokuzuncu hariciye koğuşu. Ötüken Neşriyat.
- Scheff, T. J. (1990). Microsociology: Discourse, emotion, and social structure. University of Chicago Press.
- Scheff, T. J. (2000). Shame and the social bond: A sociological theory. Sociological Theory, 18(1), 84–99.
- Tangney, J. P. ve Dearing, R. L. (2002). Shame and guilt. Guilford Press.
Shame and Recognition in Anayurt Oteli and Dokuzuncu Hariciye Koğuşu: In Light of the Scheffian Perspective
Öz
This study examines the relationship between the feeling of shame and the subject's demand for recognition in the modern Turkish novel through a comparative analysis. Within the scope of the study, Peyami Safa’s The Ninth External Ward and Yusuf Atılgan’s Motherland Hotel are analyzed within a theoretical framework focusing on the social dimension of emotions. In the texts, shame is conceptualised not so much as an individual and internal psychological state, but rather as an experience that arises within the context of the subject’s capacity to form social bonds and the possibility of being recognised by the "other." As a result of the qualitative comparative text analysis, it is observed that the experience of humiliation produces destructive effects on the characters in both novels; however, this process operates on different structural levels. While shame in The Ninth External Ward appears as a rupture triggered within specific encounters and remains partially compensable through the object of love, the state of non-recognition in Motherland Hotel gains continuity and transforms into a structural deficiency that threatens the character's existence. These findings point to the evolving forms of representation of shame in the modern Turkish novel, moving from an individual pang to a systemic alienation.
Anahtar Kelimeler
Shame Recognition Modern Turkish Novel The Ninth External Ward Motherland Hotel.
Kaynakça
- Atılgan, Y. (2017). Anayurt oteli. Can Yayınları.
- Ecevit, Y. (2001). Türk romanında postmodernist açılımlar. İletişim Yayınları.
- Gürbilek, N. (2011). Kör ayna, kayıp şark. Metis Yayınları.
- Lewis, H. B. (1971). Shame and guilt in neurosis. International Universities Press.
- Moran, B. (1994). Türk romanına eleştirel bir bakış 1. İletişim Yayınları.
- Moran, B. (2016). Türk romanına eleştirel bir bakış 1-2. İletişim Yayınları.
- Okay, M. O. (1990). Peyami Safa. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Parla, J. (1990). Babalar ve oğullar: Tanzimat romanının epistemolojik temelleri. İletişim Yayınları.
- Safa, P. (2018). Dokuzuncu hariciye koğuşu. Ötüken Neşriyat.
- Scheff, T. J. (1990). Microsociology: Discourse, emotion, and social structure. University of Chicago Press.
- Scheff, T. J. (2000). Shame and the social bond: A sociological theory. Sociological Theory, 18(1), 84–99.
- Tangney, J. P. ve Dearing, R. L. (2002). Shame and guilt. Guilford Press.
Öz
Bu çalışma, modern Türk romanında utanç duygusunun öznenin tanınma talebiyle ilişkisini karşılaştırmalı bir analizle incelemektedir. Çalışma kapsamında Peyami Safa’nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu (1930) ile Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli (1973) romanları, duyguların toplumsal boyutunu merkeze alan kuramsal bir çerçeve içinde ele alınmıştır. Metinlerde utanç; bireysel ve içsel bir psikolojik durumdan ziyade, öznenin toplumsal bağ kurma kapasitesi ve öteki tarafından tanınma imkânı bağlamında ortaya çıkan bir deneyim olarak kavramsallaştırılmaktadır. Nitel karşılaştırmalı metin analizi yöntemiyle yürütülen çalışma sonucunda, her iki romanda da aşağılanma deneyiminin karakterler üzerinde yıkıcı etkiler ürettiği, ancak bu sürecin farklı yapısal düzlemlerde işlediği tespit edilmiştir. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nda utanç, belirli karşılaşmalar içinde tetiklenen ve sevgi nesnesi aracılığıyla kısmen telafi edilebilir bir kırılma olarak belirirken; Anayurt Oteli’nde tanınmama hâli süreklilik kazanarak karakterin varoluşunu tehdit eden yapısal bir eksikliğe dönüşmektedir. Elde edilen bulgular, modern Türk romanında utancın bireysel bir sancıdan sistemik bir yabancılaşmaya doğru dönüşen temsil biçimlerine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Utanç Tanınma Modern Türk Romanı Dokuzuncu Hariciye Koğuşu Anayurt Oteli.
Kaynakça
- Atılgan, Y. (2017). Anayurt oteli. Can Yayınları.
- Ecevit, Y. (2001). Türk romanında postmodernist açılımlar. İletişim Yayınları.
- Gürbilek, N. (2011). Kör ayna, kayıp şark. Metis Yayınları.
- Lewis, H. B. (1971). Shame and guilt in neurosis. International Universities Press.
- Moran, B. (1994). Türk romanına eleştirel bir bakış 1. İletişim Yayınları.
- Moran, B. (2016). Türk romanına eleştirel bir bakış 1-2. İletişim Yayınları.
- Okay, M. O. (1990). Peyami Safa. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Parla, J. (1990). Babalar ve oğullar: Tanzimat romanının epistemolojik temelleri. İletişim Yayınları.
- Safa, P. (2018). Dokuzuncu hariciye koğuşu. Ötüken Neşriyat.
- Scheff, T. J. (1990). Microsociology: Discourse, emotion, and social structure. University of Chicago Press.
- Scheff, T. J. (2000). Shame and the social bond: A sociological theory. Sociological Theory, 18(1), 84–99.
- Tangney, J. P. ve Dearing, R. L. (2002). Shame and guilt. Guilford Press.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 18 Ocak 2026 |
| Kabul Tarihi | 4 Nisan 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.59182/tudad.1866283 |
| IZ | https://izlik.org/JA32AK33LZ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2 |