Aihl Kelam Ders Kitabında “Dinin Anlaşılmasında Farklı Yorumlar” Ünitesinin Eleştirel Düşünme Açısından İncelenmesi

Critical thinking is a disciplined process that allows the person to control his own thinking process, to put forward reasonable thoughts, to perform high-level activities such as analysis, synthesis and evaluation, and to develop the person in the affective and cognitive dimension. Critical thinking, which is mentioned as a skill that a person should have in the national education curriculum, has also an undeniable position in religious education. The aim of this study is to determine what the Kalam textbook, which is taught as a vocational course in Anatolian imam hatip high schools, contains for critical thinking. For this purpose, the unit “Different Interpretations in the Understanding of Religion” was examined by using the document analysis method, one of the qualitative research methods, and the data were obtained from the activities and questions in the unit. 35 critical thinking strategies created by Paul, Jensen, Binken, and Kreklau were used in the analysis of the data. The data were analyzed by descriptive analysis technique. As a result of the research, it was seen that the unit outcomes, the texts in the unit and the assessment and evaluation questions were insufficient in terms of critical thinking strategies. In the unit, it was seen that the activities and questions were capable of realizing 13 of the critical thinking strategies. The educational process can be made helpful for critical thinking by creating a classroom environment where the answers will be shared and discussed, and questions that will lead to higher-order thinking. In order to develop critical thinking, activities that encourage methods such as discussion, Socratic questioning, and brainstorming can be included in the textbooks.

Eleştirel düşünme, kişinin kendi düşünme süreci üzerinde kontrol sağlamasına, makul düşünceler ortaya koyabilmesine, analiz, sentez ve değerlendirme gibi üst düzey faaliyetleri gerçekleştirebilmesine imkân tanıyan ve kişiyi duyuşsal ve bilişsel boyutta geliştirmeyi hedefleyen disiplinli bir süreçtir. Öğretim programlarında kişinin sahip olması gereken bir beceri olarak bahsedilen eleştirel düşünme din eğitiminde de yadsınamaz bir konuma sahiptir. Bu çalışmanın amacı Anadolu imam hatip liselerinde meslek dersi olarak okutulan Kelam ders kitabının eleştirel düşünmeye yönelik neler içerdiğini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılarak Anadolu İmam Hatip Lisesi Kelam ders kitabının “Dinin Anlaşılmasında Farklı Yorumlar” ünitesi incelemeye alınmış ve veriler ünitedeki hazırlık ve değerlendirme soruları ile etkinliklerden elde edilmiştir. Verilerin analizinde Paul, Jensen, Binken ve Kreklau tarafından oluşturulan 35 eleştirel düşünme stratejisi kullanılmıştır. Veriler betimsel analiz tekniği ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda ünite kazanımlarının, ünitedeki metinlerin ve ölçme ve değerlendirme sorularının eleştirel düşünme stratejileri açısından yetersiz olduğu görülmüştür. Ünitede eleştirel düşünme stratejilerinin 13’ünü gerçekleştirebilecek nitelikte etkinlik ve sorulara rastlanmıştır. Eğitim süreci, üst düzey düşünmeye yönlendirecek sorularla desteklenerek ve cevapların paylaşılıp tartışılacağı bir sınıf ortamı oluşturularak eleştirel düşünmeye yardımcı hale getirilebilir. Eleştirel düşünmeyi geliştirmek için ders kitaplarına tartışma, Sokratik sorgulama, beyin fırtınası gibi yöntemleri teşvik edici etkinlikler koyulabilir.