Din Eğitimi Açısından Doğal Afetlerle Başa Çıkmada Temel Kur’anî Kavramlar

Afetler, tarih boyunca insanlığın öncelikli konularından biri olmuştur. Bu afetler, gerçekleşeceği yer, zaman ve şiddeti belirsiz, can ve mal kaybına neden olan olaylar olarak bilinir. İnsan hayatını derinden etkileyen afetleri anlama, izah etme ve karşılaşılan sorunları aşma gibi bir takım davranışlar, afetlerin ortaya çıkardığı sonuçlardır. Beklenmedik olaylarda ilmi, dini, sosyal, psikolojik açılardan olayların nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili bir takım izahlar yapılmaya çalışılır. Bu anlamlandırma çabası içinde en etkili motivasyon dindir. Bu noktada din eğitimi, dinle ilgili değerlerin ve kavramların sağlıklı anlaşılması ve algılanmasında önemli fonksiyonlar icra etmektedir. Din, bireylerin yaşamları boyunca çeşitli alanlara ilişkin tutum ve davranışlarına yön veren temel değerleri belirler. İnsanlar yaşam mücadelesinde çoğu zaman dini inançlarına yönelmekte, onlardan manevi destek alarak yaşamlarını denetim altında tutabilmektedir. Çünkü dini inançlar, bireylerin bu çabalarına; kader, tevekkül, sabır ve dua gibi başa çıkma değerlerini sunma potansiyeline sahiptirler. İnsanın maruz kaldığı afetler, genellikle takdiri ilahi, kader ve tevekkül algısı üzerinden yanlış yorumlanmakta; sorunun insan sorumluluğu yönü göz ardı edilmektedir. Bu çalışma bireylerin maruz kaldıkları afet ve musibetler karşısında, bir teselli ve savunma refleksi olarak geliştirdiği yanlış algıları dine eğitimi açısından ele alıp, İslam’ın belirlediği değerleri ortaya koymayı hedeflemektedir. Afetler karşısında insan faktörü, insan iradesinin yetkinliği, tedbir, tevekkül, sabır ve duanın gereği vurgulanmış, bilimsel ve teknik ilerlemeler takip edilerek koruyucu önlemlerin alınmasına dikkat çekilmiştir. Çalışma söz konusu dini başa çıkmada etken olan kader, tevekkül, sabır ve dua anlayışını İslam’ın değer bütünlüğü içinde ele alıp betimsel analizlerle ortaya koymaktır.

Disasters have been one of the priorities of humanity throughout history. These disasters are known as events that cause loss of life and property and whose place, time and severity are uncertain. Some behaviours such as understanding and explaining disasters that deeply affect human life and overcoming the problems encountered are the results of disasters. In unexpected events, some explanations are tried to be made about the causes and consequences of the events from scientific, religious, social and psychological perspectives. The most effective motivation in this endeavour is religion. At this point, religious education performs important functions in the healthy understanding and perception of religious values and concepts. Religion determines the basic values that guide the attitudes and behaviours of individuals in various fields throughout their lives. People often turn to their religious beliefs in their struggle for life and they can keep their lives under control by receiving spiritual support from them. Religious beliefs have the potential to offer coping values such as fate, trust, patience and prayer to individuals in these efforts. The disasters that people are exposed to are generally misinterpreted through the perception of providence, fate and tawakkul; the human responsibility aspect of the problem is ignored. This study aims to address the misperceptions that individuals develop as a consolation and defence reflex in the face of disasters and calamities they are exposed to in terms of religious education and to reveal the values determined by Islam. The human factor in the face of disasters, the competence of human will, the necessity of precaution, trust, patience and prayer are emphasised, and attention is drawn to taking protective measures by following scientific and technical advances. The study aims to reveal the understanding of fate, tawakkul, patience and prayer, which are factors in religious coping, within the value integrity of Islam and to reveal them with descriptive analyses.