Deprem Sonrası Ortaya Çıkan Problemlerin Çözümünde Manevi Danışmanlık (Zonguldak Örneği)
Öz
İnsan ve toplum üzerinde maddi ve manevi bakımdan yıkıcı etkileri olan deprem, sosyal hayatın akışının bozulmasına sebep olmakta ve insan hayatı üzerinde ciddi izler bırakmaktadır. Bu nedenle depremden sonra birey, sunulacak maddi destek kadar manevi desteğe de ihtiyaç duymaktadır. İnsan fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutlarının yanısıra manevi boyutu da olan bir varlıktır. İnsan, varlığını sürdürebilmek için tüm bu boyutlardaki ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu kapsamda bireyin, diğer boyutlarda olduğu gibi manevi boyutta da beslenmesi önem arz etmektedir. Özellikle psikoloji alanında yapılan pek çok araştırma insanın manevi boyutunun önemini ortaya koymakta, maneviyat ve ruh sağlığı arasında güçlü bir bağın olduğunu göstermektedir. Ancak afet sonrası problemlerin çözümünde manevi danışmanlık ile ilgili literatürdeki çalışmalar yok denecek kadar azdır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, deprem sonrası bireyin manevi yapısıyla ilgili ortaya çıkabilecek problemlerin çözümünde verilecek manevi destek hizmetinin bireye katkısını açıklamaktır. Çalışmanın örneklemini deprem bölgesinden Zonguldak’a yerleşen 16 depremzede ve Zonguldak’ta görev yapan 4 manevi danışman oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden “durum çalışması deseni” kullanılarak yapılan çalışmada veri toplama aracı olarak “yarı yapılandırılmış görüşme formu” kullanılmıştır. Sonuç olarak çalışmada depremzedeler için manevi desteğin oldukça önemli olduğu, dini sorgulama ve kırılmalar başta olmak üzere pek çok dini problemlerin çözümüne katkılar sağladığı, depremzedelerin afet sonrası verilen manevi danışmanlık hizmetinden çok memnun kaldıkları, moral ve motivasyonlarını arttırdığı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Deprem, Doğal Afetler, Problemlerle Başa Çıkma, Manevi Danışmanlık, Din Hizmetleri, Din Eğitimi.
Kaynakça
- Abanoz, S. (2020). Türkiye’de yapılan ‘Dinî Başa Çıkma’ konulu araştırmalar hakkında bir değerlendirme. Eskiyeni, 40, 406-429.
- Aka, M. (2023). Deprem afeti sonrası psikososyal sorunların iyileştirilmesine yönelik manevi müdahaleler. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10(2), 407-433.
- Aktaş, M. (2000). Kriz döneminde sosyal refah hizmetleri ve hizmet organizasyonlarının değerlendirilmesi. Kriz Dergisi, 8(2), 27-37.
- Alsan, A. (2016). Afet sonrası psiko-sosyal destek sürecinde manevi/dini desteğin kullanımı. Manevi Danışmanlık ve Rehberlik II içinde. Ali Ayten-Mustafa Koç-Nuri Tınaz (Ed.), Dem Yayınları.
- Altaş, N. (1999). Hastanelerde dinî danışmanlık hizmetleri (Türkiye uygulaması üzerine deneysel bir araştırma). AÜİFD, 39, 599-660.
- Aydın, Y. (2023). Afet sonrasında çocuklara yönelik manevi destek”. Dini İlimler Bağlamında Deprem içinde. T. Karasu-M. Ayteke (Ed.), Fecr Yayınları.
- Ayten, A., Göcen, G., Sevinç, K., & Öztürk, E. E. (2012). Dini başa çıkma, şükür ve hayat memnuniyeti ilişkisi: hastalar, hasta yakınları ve hastane çalışanları üzerine bir araştırma. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 12(2), 45-79.
- Ayten, A. (2018). Din ve sağlık. Marmara Akademi Yayınları.
- Başer, S. (2008). Diyanet İşleri Başkanlığının yürüttüğü cami dışı din hizmetleri kapsamında hastanelerde din hizmeti ihtiyacı. I. Din Hizmetleri Sempozyumu 3-4 Kasım 2007, DİB Yayınları.
- Başoğlu, M., Şalcıoğlu, E., Livanou, M., Özeren, M., Aker, T., Kılıç, C., & Mestçioğlu, Ö. (2001). A study of the validity of a screening ınstrument for traumatic stress in earthquake survivors in turkey”. Journal of Traumatic Stress, 14(3), 491-509.