Tarihi Seyrinde Değişen Aile ve Postmodern Babalık

Öz

Aile, bireyin toplumsal yaşama katılımını sağlayan, kültürel değerlerin aktarılmasına aracılık eden ve toplumsal düzenin temelini oluşturan bir kurum olarak, toplumun yapı taşlarından biri konumundadır. Sanayi Devrimi ile geleneksel aile yapısında önemli değişimler meydana gelmiş ve bu dönüşüm, modern aile yapısını kaçınılmaz hale getirmiştir. Günümüzde ise Türk toplumu başta olmak üzere bazı toplumlar modern aile yapısını sürdürmeye çalışırken, Batı toplumlarında postmodern aile anlayışına yönelik sosyal bir evrim süreci gözlemlenmektedir. Ekonomik zorunluluklar nedeniyle annelerin iş gücüne katılımı ya da mesleklerini sürdürme isteği, çocuk yetiştirme süreçlerinde ve aile içi iletişimde çeşitli sorunları beraberinde getirmektedir. Modernizm sürecinde giderek küçülen aile yapısı, postmodern dönemde varlık-yokluk noktasına kadar gerilemiştir. Boşanma oranlarının artması ve doğum oranlarının düşmesi gibi demografik değişimler karşısında devletler çeşitli destek mekanizmaları geliştirmekte ve çözüm önerileri sunmaktadır. Günümüzde aile yapısında yaşanan sorunların tespiti ve çözümü, acil bir gereklilik hâline gelmiştir. Bu bağlamda, 2025 yılının "Aile Yılı" olarak ilan edilmesi, konunun devlet politikaları çerçevesinde ele alındığını göstermektedir. Tarihsel süreçte annelere kıyasla babalık rolünün daha büyük bir dönüşüm geçirdiği dikkati çekmektedir. Özellikle babaların eğitimi ile postmodern babalık rolünün kazandırılması, mevcut olumsuzluklara yönelik etkili bir çözüm sunabilir. Bu çalışmada, aile yapısında aktif babalığın önemi ve postmodern babalık anlayışının sağlayabileceği olumlu sonuçlar ele alınmıştır. Araştırma, nitel bir yöntem çerçevesinde yürütülmüş olup, belge incelemesi ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Çalışmanın temel amacı, doğum oranlarının düşmesi ve boşanmaların artması gibi günümüz aile yapısında karşılaşılan sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirmektir.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Aile
• Değişen Roller
• Çocuk Eğitimi
• Postmodern Babalık
• Sorumluluk.

The Changing Family in Historical Perspective and Postmodern Fatherhood

Öz

The family is one of the fundamental building blocks of society. Significant changes have occurred in the traditional family structure with the Industrial Revolution. While some societies, particularly Turkish society, strive to maintain the modern family structure, a process of social evolution toward a postmodern family concept is observed in Western societies. Economic necessities, such as mothers' participation in the workforce or their desire to continue their careers, bring various challenges in child-rearing processes and family communication. The family structure, which has been gradually shrinking in the modern era, has regressed to the point of near extinction in the postmodern period. In response to demographic changes such as rising divorce rates and declining birth rates, governments have developed various support mechanisms and proposed solutions. In this context, the designation of 2025 as the "Year of the Family" indicates that the issue is being addressed within the framework of state policies. Historically, it is noteworthy that the role of fatherhood has undergone a more significant transformation compared to motherhood. In particular, educating fathers and instilling the concept of postmodern fatherhood could offer an effective solution to current challenges. This study examines the importance of active fatherhood in the family structure and the potential positive outcomes of the postmodern fatherhood approach. The research was conducted using a qualitative method, incorporating document analysis and descriptive analysis techniques. The primary objective of the study is to develop solutions to contemporary family issues, such as declining birth rates and increasing divorce rates.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Family
• Changing Roles
• Child Education
• Postmodern Fatherhood
• Responsibility.

Kaynakça

1. Adamsons, K., & Johnson, S. K. (2013). An updated and expanded meta-analysis of nonresident fathering and child well-being. Journal of Family Psychology, 27(4), 589-599. https://doi.org/10.1037/a0033786
2. Akbaş, Ö. Z. (2013). Günümüzde erkeklerin gözünden babalık ve aile. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 3(2), Article 2.
3. Akdoğan, A. (2002). Geleneksel toplumdan modern topluma geçişte dini hayat. Rağbet Yayınları.
4. Alp, A. (2024). Toplumsal değişim sürecinde aile. Bitig Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4(7), Article 7. https://doi.org/10.69787/bitigefd.1443004
5. Amato, P. R., & Rivera, F. (1999). Paternal ınvolvement and children’s behavior problems. Journal of Marriage and the Family, 61(2), 375. https://doi.org/10.2307/353755
6. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-066x.55.5.469
7. Arslanoğlu, İ. (2015). Genel sosyoloji: Ders notları. Gazi Kitabevi.
8. Aydın, M. (2009). Moderniteye dışarıdan bakmak. Açılımkitap Yayıncılık.

9. Bandura, A., Freeman, W. H., & Lightsey, R. (1999). Self-Efficacy: The exercise of control. Journal of Cognitive Psychotherapy, 13(2), 158-166. https://doi.org/10.1891/0889-8391.13.2.158
10. Belli̇, M., Akcay, N., & Bal Yilmaz, H. (2021). Geçmişten günümüze değişen babalık rolü ve çocuk gelişimine katkıları. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 366-371. https://doi.org/10.34087/cbusbed.806798
11. Benson, P., & Spilka, B. (1973). God ımage as a function of self-esteem and locus of control. Journal for the Scientific Study of Religion, 12(3), 297. https://doi.org/10.2307/1384430
12. Bernard, J. (1981). The good-provider role: Its rise and fall. American Psychologist, 36(1), 1-12. https://doi.org/10.1037/0003-066X.36.1.1
13. Cabrera, N. J., Volling, B. L., & Barr, R. (2018). Fathers are parents, too! Widening the lens on parenting for children’s development. Child Development Perspectives, 12(3), 152-157. https://doi.org/10.1111/cdep.12275
14. Canatan, K., & Yıldırım, E. (2016). Aile sosyolojisi. Açılım Kitap.
15. Carr, A. (1998). [No title found]. Contemporary Family Therapy, 20(3), 371-383. https://doi.org/10.1023/A:1022425231125
16. Cebeci, D. (1993). Tanzimat ve Türk ailesi. Ötüken Yayınları.
17. Cengil, M., & Koç, A. (2024). Ailede eşler arasında algılanan manevi doyum ile yaşam doyumu arasındaki ilişki. Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, 8(3), 433-466. https://doi.org/10.52115/apjir.1587185
18. Coltrane, S. (1988). Father-child relationships and the status of women: A cross-cultural study. American Journal of Sociology, 93(5), 1060-1095. https://doi.org/10.1086/228864
19. Craig, L. (2006). Does father care mean fathers share?: A comparison of how mothers and fathers in ıntact families spend time with children. Gender & Society, 20(2), 259-281. https://doi.org/10.1177/0891243205285212
20. Craig, L., & Mullan, K. (2011). How mothers and fathers share childcare: A cross-national time-use comparison. American Sociological Review, 76(6), 834-861. https://doi.org/10.1177/0003122411427673
21. Çelik, C. (2002). Şehirleşme ve din. Çizgi Kitabevi.
22. Demircioğlu, A. (2020). Challenges encountered in religious education in Turkey. Journal of Education Culture and Society, 11(2), 474-489. https://doi.org/10.15503/jecs2020.2.474.489
23. Dermott, E. (2014). Intimate fatherhood (0 bs). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203927069
24. Dermott, E., & Miller, T. (2015). More than the sum of its parts? Contemporary fatherhood policy, practice and discourse. Families, Relationships and Societies, 4(2), 183-195. https://doi.org/10.1332/204674315X14212269138324
25. Dollahite, D., & Marks, L. (2009). A Conceptual model of family and religious processes in highly religious families. Review of Religious Research, 50, 373-391.
26. Ekşi, A. (1990). Çocuk Genç Ana Babalar. Bilgi Yayınevi.
27. Fagan, J., Bernd, E., & Whiteman, V. (2007). Adolescent fathers’ parenting stress, social support, and ınvolvement with ınfants. Journal of Research on Adolescence, 17(1), 1-22. https://doi.org/10.1111/j.1532-7795.2007.00510.x
28. Feinberg, M. E., & Kan, M. L. (2008). Establishing family foundations: Intervention effects on coparenting, parent/infant well-being, and parent-child relations. Journal of Family Psychology, 22(2), 253-263. https://doi.org/10.1037/0893-3200.22.2.253
29. Fletcher, R. J., May, C., Stgeorge, J., Stoke, L., & Oshan, M. (2014). Engaging fathers evidence review. ARACY. https://doi.org/10.13140/RG.2.1.1764.5608
30. Gender equality and economic growth: Past progress and future potential (OECD Social, Employment and Migration Working Papers 304; OECD Social, Employment and Migration Working Papers, C. 304). (2024). https://doi.org/10.1787/fb0a0a93-en
31. Golombok, S., & Tasker, F. (1996). Do parents influence the sexual orientation of their children? Findings from a longitudinal study of lesbian families. Developmental Psychology, 32(1), 3-11. https://doi.org/10.1037/0012- 1649.32.1.3
32. Gözübüyük, A., & Özbey, S. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarının motivasyon düzeyleri ile baba-çocuk ilişkisi arasındaki ilişkinin incelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, 23-37. https://doi.org/10.21733/ibad.763103
33. Güngör, E. (2011). Değerler psikolojisi ve din. Nobel Yayınları.
34. Hatipler, M. (2023). Modernizmden postmodernizme aile (family from modernism to postmodernism). Turk Turizm Arastirmalari Dergisi, 6. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1219
35. Hochschild, A. R., & Machung, A. (1989). The second shift: Working parents and the revolution at home (1. publ). Viking.
36. Kessler, R. C., & McRae, J. A. (1982). The effect of wives’ employment on the mental health of married men and women. American Sociological Review, 47(2), 216. https://doi.org/10.2307/2094964
37. King, V. (2003). The ınfluence of religion on fathers’ relationships with their children. Journal of Marriage and Family, 65(2), 382-395. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2003.00382.x
38. Kocatepe, B., & Bilgi, S. (2018). Toplumsal bir inşa olarak babalık: annelerin yaşam öykülerinde baba imgesi. Fe Dergi, 10(2), Article 2. https://doi.org/10.46655/federgi.676600
39. Koç, A., & Cengil, M. (2023). Ailede çocuklarda ve ergenlerde algılanan manevi doyum ölçeği (AÇAMDÖ). Amasya İlahiyat Dergisi, 21, Article 21. https://doi.org/10.18498/amailad.1336900
40. Koçak, A. A. (2004). Baba destek programı değenlendirme raporu. Anne Çocuk Eğitim Vakfı.
41. Köylü, M. (2006). Çocukluk dönemi din eğitiminde ailenin rolü. Marife Dergisi, 6, 49-66.
42. Krampe, E. M., & Fairweather, P. D. (1993). Father Presence and Family Formation: A Theoretical Reformulation. Journal of Family Issues, 14(4), 572-591. https://doi.org/10.1177/019251393014004006
43. Kuzucu, Y. (2011). The changing role of fathers and its ımpact on child development. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 4(35), Article 35. https://doi.org/10.17066/pdrd.93674
44. Lamb, M. (1981). The role of the father in child development / M. R. Lamb.
45. Lamb, M. E. (Ed.). (2010). The role of the father in child development (5th ed). Wiley.
46. Maurer, T. W., & Pleck, J. H. (2006). Fathers’ caregiving and breadwinning: A gender congruence analysis. Psychology of Men & Masculinity, 7(2), 101-112. https://doi.org/10.1037/1524-9220.7.2.101
47. McBride, B. A., & McBride, R. J. (1993). Parent education and support programs for fathers. Childhood Education, 70(1), 4-9. https://doi.org/10.1080/00094056.1993.10520973
48. Monteiro, L., Veríssimo, M., Vaughn, B. E., Santos, A. J., Torres, N., & Fernandes, M. (2010). The organization of children’s secure base behaviour in two-parent Portuguese families and father’s participation in child-related activities. European Journal of Developmental Psychology, 7(5), 545-560. https://doi.org/10.1080/17405620902823855
49. Özbek, Ç., & Köşk, U. C. (2018). Geleneksel-çağdaş ikiliğinde alternatif aile modelleri: Toplumsal bir zorunluluk mu? Özgürlüklerin ve mahremin alanı mı? Aileyi Anlamak: Disiplinler Arası Yaklaşım içinde. Nobel Yayıncılık.
50. Palkovitz, R. J. (2002). Involved fathering and men’s adult development: Provisional balances. Lawrence Erlbaum Associates.
51. Paquette, D. (2004). Theorizing the Father-Child Relationship: Mechanisms and Developmental Outcomes. Human Development, 47(4), 193-219. https://doi.org/10.1159/000078723
52. Paquette, D., & Dumont, C. (2013). Is father–child rough-and-tumble play associated with attachment or activation relationships? Early Child Development and Care, 183(6), 760-773. https://doi.org/10.1080/03004430.2012.723440
53. Parsons, T. (1943). The kinship system of the contemporary United States. American Anthropologist, 45(1), 22-38. https://doi.org/10.1525/aa.1943.45.1.02a00030
54. Phares, V., Fields, S., & Binitie, I. (2006). Getting fathers ınvolved in child-related therapy. Cognitive and Behavioral Practice, 13(1), 42-52. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2005.06.002
55. Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children. (M. Cook, Çev.). W W Norton & Co. https://doi.org/10.1037/11494-000
56. Pontes, C. M., Osório, M. M., & Alexandrino, A. C. (2009). Building a place for the father as an ally for breast feeding. Midwifery, 25(2), 195-202. https://doi.org/10.1016/j.midw.2006.09.004
57. Raley, S., Bianchi, S. M., & Wang, W. (2012). When do fathers care? Mothers’ economic contribution and fathers’ ınvolvement in child care. American Journal of Sociology, 117(5), 1422-1459. https://doi.org/10.1086/663354
58. Rossi, A. S. (1984). Gender and parenthood. American Sociological Review, 49(1), 1. https://doi.org/10.2307/2095554
59. Russell, G. (1982). Maternal employment status and fathers’ ınvolvement in child care. The Australian and New Zealand Journal of Sociology, 18(2), 172-179. https://doi.org/10.1177/144078338201800204
60. Sayın, Ö. (2020). Aile sosyolojisi. Doğu Batı Yayıncılık.
61. Smith, C., Ritz, B., & Rotolo, M. (2020). Religious parenting: Transmitting faith and values in contemporary America. Princeton University Press.
62. Sürmeli, A. (1991). Aile ve eğitim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 1.
63. Şahin, F. T., Coşgun, A. A., & Kılıç, Z. N. A. (2017). Babaların çocuklarıyla vakit geçirme durumlarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1), Article 1.
64. Şahin, F. T., & Özbey, S. (2007). Aile eğitim programlarına baba katılımının önemi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 18(1), Article 1.
65. Tamis‐LeMonda, C. S., Shannon, J. D., Cabrera, N. J., & Lamb, M. E. (2004). Fathers and mothers at play with their 2‐ and 3‐year‐olds: Contributions to language and cognitive development. Child Development, 75(6), 1806-1820. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2004.00818.x
66. Taplamacıoğlu, M. (1975). Din sosyolojisi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.
67. Taşkın, N. (2011). Çocukların gelişiminde katkıları unutulanlar: Babalar. Eğitime Bakış Dergisi, 7(20).
68. Uyanık, Ö., Kaya, Ü. Ü., Kızıltepe, G. İ., & Yaşar, M. C. (2016). An investigation of the relationship between fathers and their children at preschool level. Journal of Theoretical Educational Science, 9(4), Article 4.
69. Uzun, H., & Baran, G. (2019). Babaların okul öncesi dönemdeki çocuklarıyla ilişkisinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), Article 1. https://doi.org/10.17860/mersinefd.518207
70. Uzun, H., & Baran, G. (2022). Do Fathers effects the social skills of preschool children: An experimental study. Participatory Educational Research, 9(5), Article 5. https://doi.org/10.17275/per.22.112.9.5
71. Wach, J. (1990). Din sosyolojisi (G. Ünver, Çev.). Erciyes Üniversitesi Yayınları.
72. Wang, J., & Schoppe‐Sullivan, S. J. (2021). The roles of mothers’ perceptions of grandmothers’ gatekeeping and fathers’ parenting competence in maternal gatekeeping. Family Relations, 70(5), 1435-1448. https://doi.org/10.1111/fare.12569
73. Yapıcı, A. (2018). Modernleşme, din ve aile. Çizgi Kitabevi.
74. Yavuz, K. (2015). Çocukta dinî duygu ve düşüncenin gelişimi. Dem Yayınları.