Dünyadaki Din Eğitimi Uygulamalarını Konu Edinen Türkçe Bilimsel Yayınlar Üzerine Bir İnceleme

Bu çalışma, Türkçe literatürde dünyadaki din eğitimi uygulamalarını konu edinen araştırmaları sistematik bir biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ulaşılan 127 araştırma, biçimsel ve içerik özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Veri setini oluşturan araştırmalar makale ve lisansüstü tezlerle sınırlandırılmıştır. İnceleme sürecinde yayın türü, yılı, yazar sayısı, yayın niteliği (özgün-çeviri), kullanılan yöntemler, yazarların ülke seçim tercihleri, yazarların bağlı olduğu bilimsel disiplinler, yayın yerleri, coğrafi bölgeler ve karşılaştırmalı yaklaşım kullanımı gibi ölçütler dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular, incelenen çalışmaların çoğunlukla akademik makale niteliğinde olduğunu, yüksek lisans ve özellikle doktora tezlerinin sayıca sınırlı kaldığını göstermiştir. Araştırmaların önemli bir kısmı tek yazarlı olup çok yazarlı yayınlar oldukça azdır. Araştırmaların çoğu özgün niteliktedir; çeviri eserler ise oldukça azdır. Yöntem açısından bakıldığında, literatüre dayalı teorik betimlemelerin ağırlıkta olduğu, çok boyutlu yöntemler, karma desenler ve disiplinler arası yaklaşımların ise sınırlı kaldığı görülmüştür. İncelenen yayınlarda ülke seçiminde en çok tarihsel gelişim, toplumsal yapı ve yenilikçi eğitim uygulamaları öne çıkarılan gerekçeler olmuştur. Araştırmaların büyük kısmı Avrupa ve Asya kıtaları ile bu kıtalarda yer alan; Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, Afganistan, Kırgızistan gibi ülkelerde yer alan din eğitimi uygulamalarını konu edinmiştir. Araştırma kapsamında incelenen yayınların yaklaşık beşte birinin karşılaştırmalı bir perspektif taşıdığı bunun dışında kalan eserlerin genelde betimleyici bir yaklaşım taşıdığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda, şunlar önerilebilir: Farklı ülkelerdeki din eğitimi gerçekliklerini konu edinen araştırmalar, belirli bir araştırma ve bilim politikası çerçevesinde yürütülebilir. Söz konusu çalışmalar, disiplinler arası iş birliğine dayalı, çok yönlü ve karma desenlerle tasarlanabilir. Özellikle konuyla ilgili doktora düzeyindeki araştırmaların akademik, kurumsal ve mali olarak desteklenmesi anlamlı olabilir.

This study aims to systematically review research in Turkish literature that addresses religious education practices around the world. Within this scope, 127 studies were evaluated in terms of their formal and content characteristics. Research in the data set is limited to articles and postgraduate theses. During the review process, criteria such as publication type, year, number of authors, publication quality (original-translation), methods used, authors’ country selection preferences, authors’ scientific disciplines, publication locations, geographical regions, and the use of comparative approaches were taken into consideration. The findings of the study show that most of the studies examined are academic articles, while master’s and especially doctoral theses are limited in number. A significant portion of the studies are single-authored, while multi-authored publications are quite rare. Most of the studies are original in nature; translated works are quite rare. From a methodological perspective, literature reviews are predominant, while multi-dimensional methods, mixed designs, and interdisciplinary approaches are limited. In the examined publications, the most prominent reasons for country selection were historical development, social structure, and innovative educational practices. Most of the studies have focused on religious education practices in Europe and Asia, including countries such as Germany, France, the United Kingdom, Afghanistan, and Kyrgyzstan. It has been observed that approximately one-fifth of the publications examined in the study have a comparative perspective, while the remaining works generally have a descriptive approach. In this context, the following may be recommended: Research examining the realities of religious education in different countries can be conducted within a specific research and science policy framework. Such studies can be designed based on interdisciplinary collaboration, with multifaceted and complex patterns. It may be meaningful to support doctoral-level research on this topic academically, institutionally, and financially.