ORTAÖĞRETİM DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETİM PROGRAMI DERS KİTABI UYUMU
Öz
İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı, yöntem olarak
nitel araştırmalardan doküman inceleme ve içerik analizine başvurulduğu
çalışmada; 2005 ODKAB Dersi Öğretim Programı öğeleri amaçlar, içerik, öğrenme-öğretme
durumları ve değerlendirmenin ODKAB ders kitaplarının öğeleri fiziksel tasarım,
görsel tasarım, dil ve anlatım, eğitsel tasarıma ne ölçüde yansıtıldığına dair
değerlendirmeler yapılmıştır. Ulaşılan sonuçlar, ODKAB ders kitaplarının
benimsenen felsefi anlayış ve öğeleri açısından öğretim programına uyumunda
önemli sorunların bulunduğunu ve bunlar arasında ders kitaplarını hedefe
götüren en önemli öğe eğitsel tasarımın, en fazla yetersiz kalınan husus olarak
dikkat çektiğini ortaya koymuştur. Dolayısıyla yapılandırmacı öğrenme
anlayışındaki felsefe ve vizyonun tam olarak yansıtılamamasının da etkisiyle
ODKAB ders kitapları, öğretim programın öngördüğü bir yapıda hazırlanmamış,
yaşanan değişime ayak uydurma ve eğitime bu doğrultuda yön vermede kendisinden
beklenen etkiyi gösterememiştir. Bilgi toplumunun ihtiyaçları ve global yarışta söz sahibi olma gibi
değişimi zorunlu kılan farklı unsurların etkisiyle Türk eğitim sisteminde iki
binli yılların başından itibaren yeni arayışlara girilmiş ve yapılandırmacılık
başta olmak üzere öğrenci temelli yaklaşımlar yönlendirici olmaya başlamıştır.
2004-2005 eğitim-öğretim yılından itibaren somut sonuçlarını öğretim
programlarından başlayarak tüm eğitim unsurlarında açıkça gördüğümüz bu
yenileşmeden diğer alanlar gibi din kültürü ahlak bilgisi öğretimi de
etkilenmiş ve yeni bir oluşum içine girmiştir. Yaşanan bu değişimi, niteliği
ölçüsünde ortaya koymayı hedefleyen bu çalışmada, yeni öğretim programı ve ders
kitapları anlayışı, bunun Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (ODKAB)
Dersi Öğretim Programı ve ders kitaplarına yansıması ana hatlarıyla ele
alındıktan sonra ODKAB dersi öğretim programı-ders kitabı uyumluluk düzeyi
üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Öğretim programı, ders kitabı, yapılandırmacılık, din öğretimi, din kültürü ve ahlak bilgisi dersi, öğretim programı-ders kitabı uyumu
Kaynakça
- 2005 yılında geliştirilerek uygulamaya konulan 9, 10 ve 11. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi dersi öğretim programı ve ders kitaplarının değerlendirilmesi çalışması raporu.(2008). Ankara.
- Aksu, M. (1994). Matematik ders kitaplarının değerlendirilmesi. İlköğretim Okullarında Matematik Öğretimi ve Sorunları içinde (41-44). Ankara: Türk Eğitim.
- Alkan, C. (1979). Eğitim ortamları. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları:85.
- Alkan, C. (1995). Eğitim teknolojisi. Ankara: Atilla.
- Altıok, R. (1994). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretiminin Ortaöğretim Öğrenci Davranışları Üzerindeki Etkileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
- Asri, S.(2011). Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretiminde Öğretim Programı-Ders Kitabı Uyumu. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Aybar, F. B. (2008). İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitaplarında Kullanılan İçerik ve Etkinliklerin İnanç Öğrenme Alanı Kazanımlarının Gerçekleşmesine Katkısı (Ders Kitaplarına Dayalı İçerik Analizi). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Aydın, M. Z. (1998). Program geliştirme açısından lise din kültürü ve ahlak bilgisi programı. Orta Dereceli Okullarda Yürütülen Din Eğitim-Öğretiminin Problemleri içinde (ss.189-204). Kayseri: İBAV.
- Ayhan, A., Hökelekli, H, Öcal, M, Mehmetoğlu, Y. ve Ekşi, H. (2002). Din kültürü ve ahlak bilgisi dersleri üzerine çok yönlü bir alan araştırması. İstanbul: SEDAR.
- Aykaç, N. (2006). Eğitim programı ve program geliştirme. N. Aykaç ve H. Aydın (ed.). Öğrenme-Öğretme Sürecinde Planlama ve Uygulama içinde (ss.29-76). Ankara: Naturel.