Pandemik Hastalıklar Tarihine Kaynaklık Açısından Mezar Taşlarının Önemi ve Veba Yönünden Tavşancıl Mezarlığı Örneği
Öz
Mezar taşları sahip oldukları biçimsel özellikleri, süslemeleri veya kitabeleri ile farklı araştırmalara konu olabilmektedir. Araştırmanın içeriği ve yaklaşım tarzına göre mezar taşları çeşitli okumalara olanak sağlamaktadır. Metfun bulunan kişilerin zaman zaman ölüm nedenleri de belirtilebilmektedir. Bu yönüyle ise mezar taşları özellikle pandemik hastalıkların ne zaman ve nerelerde yaşandığı hakkında bizlere kaynaklık teşkil etmektedirler. Çalışmamızda Kocaeli’nin Dilovası İlçesine bağlı Tavşancıl Mahallesi’nin Merkez Mezarlığı’nda bulunan Osmanlı dönemi mezar taşları bu yönüyle incelenmiştir. Mezarlıkta Osmanlı dönemine ait tespit edilen 80 tane mezar taşı incelenerek belgelendirilmiştir. Ayrıca bunların 19. yüzyıl Osmanlısında yaşanan veba salgınları ile irtibatı araştırılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- A. Mithat Efendi. (1309/1893). Sayyadane bir cevelan. İstanbul: Kırk Ambar Matbaası.
- A. Mithat Efendi. (2017). Sayyadane bir cevelan-İzmit Körfezi’nde bir mesire-i saydiyeyi hakîdir. İsmail Alper Kumsar (haz.). İstanbul: Dergâh.
- Akpınar, Aslıhan vd. (2019). On dokuzuncu yüzyıl başında İzmit Sancağı’nda koruyucu sağlık hizmetleri. Haluk Selvi vd. (Ed.). Uluslararası Orhan Gazi ve Kocaeli Tarihi-Kültürü Sempozyumu Bildirileri, (C. 2, ss. 933-941).
- Atar, Zafer. (2016). İzmit ve çevresinde kolera salgını (1894). Haluk Selvi vd. (Ed.). Uluslararası Kara Mürsel Alp ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu, (C. 2, ss. 839-847).
- Ayar, M. & Kılıç, Y. (2017). Osmanlı’da vebanın sona erişine dair bir değerlendirme. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. 17(2), 163-181.
- Ayverdi, İ. (2011). Tavşancıl. Misalli büyük Türkçe sözlük. (C.3, s. 3096), İstanbul: Kubbealtı.
- Berber, F. (2017). Temettüat kaydına göre Tavşancıl karyesinin 1844 yılında sosyo-ekonomik durumu. Haluk Selvi vd. (Ed.). Uluslararası Gazi Süleyman Paşa ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu-III, (C. 3, ss. 1727-1745).
- Çağbayır, Y. (2007). Tavşancıl. Ötüken Türkçe Sözlük. (C.5, s. 4647), İstanbul: Ötüken.
- Çelik, G. (2015). Kocaeli yarımadasında nüfus ve yerleşim (15-19. Yüzyıllar). Haluk Selvi vd. (Ed.). Uluslararası Gazi Akça Koca ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu Bildirileri, (C. 1, ss. 447-463)
- Daş, E. (2008). İzmir mezar taşlarında hastalık ve sağlık. Sanat Tarihi Dergisi. XVII(I), 5-22.