Aralıklı Açlığın İnsülin Direnci Göstergesi HOMA-IR Düzeyi Yüksek Fazla Kilolu ve Obeziteli Yetişkinlerde Antropometrik Göstergeler ve Biyokimyasal Parametrelere Etkisinin Değerlendirilmesi
Yıl 2025,
Cilt: 9 Sayı: 3, 262 - 276, 31.12.2025
Özge Erol
,
Gizem Ağır
,
Deran Dalbudak
,
Erkan Deniz Dinçer
,
Müzeyyen Eryılmaz
Öz
Amaç: Hafif kilolu ya da obeziteli yetişkinlerde diyabetin habercisi olarak görülen insülin direncinin tedavisinde tıbbi beslenme tedavisi
oldukça önemlidir. Tüm sağlık otoriteleri tarafından kabul görmüş enerji kısıtlı Akdeniz tipi beslenme tedavisine alternatif olarak aralıklı
açlık modeli son yıllarda tartışılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; geleneksel Akdeniz tipi diyet ile aralıklı açlık tipi diyetin etkinliklerini ve
birbirlerine olan üstünlüklerini incelemektir. Gereç ve Yöntemler: Çalışma 18-65 yaş arası, beden kütle indeksi ≥25 kg/m² , HOMA-IR >2.5 olan 34 yetişkin ile gerçekleştirildi.
Randomize şekilde 17 yetişkin kontrol grubu (geleneksel Akdeniz tipi diyet) ve 17 yetişkin müdahale grubu (aralıklı açlık) olmak üzere
iki grup oluşturuldu. Kontrol grubuna dört hafta süre ile geleneksel Akdeniz tipi diyet, müdahale grubuna aralıklı açlık (16:8) uygulandı.
Yetişkinlerin çalışma başında ve sonunda antropometrik ölçümleri, biyokimyasal kan bulguları, besin tüketim kayıtları, fiziksel aktivite
düzeyleri değerlendirilerek gruplar arası karşılaştırma yapıldı.
Bulgular: Her iki grupta da (müdahale-kontrol) yetişkinlerin beden kütle indeksi değerlerindeki azalma anlamlı bulundu (p<0.001).
Her iki grupta da yetişkinlerin insülin (p<0.001, p=0.002), HOMA-IR (p<0.001, p=0.002) ve kolesterol (p=0.033, p=0.034) düzeyleri
anlamlı derecede azaldı. Yetişkinlerin çalışma gruplarına göre bu biyokimyasal parametreler fark değerleri arasında anlamlı fark
olmadığı bulundu (p=0.845, p=0.933, p=0.986). Yetişkinlerin çalışma gruplarına göre enerji ve protein değerleri arasında anlamlı fark
olmadığı bulundu (p=0.249, p=0.696). Yetişkinlerin çalışma gruplarına göre fiziksel aktivite düzeyleri (IPAQ puanları) arasında anlamlı
fark olmadığı bulundu (p=0.796).
Sonuç: Her iki beslenme yaklaşımının yetişkinlerin antropometrik ölçümleri ve biyokimyasal kan parametreleri üzerine etkisi benzer
olarak bulundu. Çalışma süresinin ve örneklem sayısının sınırlılığı, uzun dönem çalışmaların yapılması gerekliliğini öne çıkartmaktadır.
Etik Beyan
Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.
Kaynakça
-
1. Özüpek G, Arslan M. Popüler Diyet Uygulama, Beslenme
Okuryazarlığı ve Beden Kütle İndeksi İlişkisinin Değerlendirilmesi:
Beslenme ve Diyetetik Öğrencileri Üzerine Bir
Çalışma. Turk J Diab Obes. 2021;5(3):340-350. https://doi.
org/10.25048/tudod.966511
-
2. Köktürk SN, Yardımcı H. Aralıklı açlığın ağırlık kaybı ve
kardiyometabolik sağlık üzerine etkileri. Turkiye Klinikleri J
Health Sci. 2021;6(4):949-57. https://doi.org/10.5336/healthsci.
2020-80090
-
3. Bekar C, Gerboğa R. Aralıklı Açlığın Aralık Kaybı ve Kardiyometabolik
Sağlık Üzerine Etkileri. Curr Perspect Health Sci.
2023;4(1):1-9.
-
4. Devran BS, Saka M. Aralıklı Açlık. Başkent Üniversitesi Sağlık
Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2023;8(1):62-72.
-
5. Kaçar Mutlutürk Ü, Caferoğlu Z, Hatipoğlu N. Erken Yaşamda
Yetersiz Beslenmenin Tip 2 Diyabetes Mellitus Gelişim Riskine
Etkisi. Turk J Diab Obes. 2021;5(3):368-374. https://doi.
org/10.25048/tudod.929258
-
6. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Obezite Tanı
ve Tedavi Kılavuzu. 2024;11:1-80.
-
7. Türkiye Diyabet Vakfı. TÜRKDİAB Diyabet Tanı ve Tedavi
Rehberi. 2025;14:14-122.
-
8. Savaş HB, Gültekin F. İnsülin Direnci ve Klinik Önemi. SDÜ
Tıp Fakültesi Dergisi. 2017;24(3):116-125.
-
9. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Diabetes
Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu.
2024;16:15-99.
-
10. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Tıbbi Beslenme
ve Egzersiz Metabolizması Kılavuzu. 2023;2:11-67.
-
11. Barbaros B, Kabaran S. Akdeniz Diyeti ve Sağlığı Koruyucu
Etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2014;42(2):140-147.
-
12. World Health Organization. News-Room Fact-Sheets Detail
Obesity and Overweight. Online, https://www.who.int/newsroom/
fact-sheets/detail/obesity-andoverweight. 2020
-
13. Matthews D, Hosker J, Rudenski A, Naylor B, Treacher D,
Turner R. Homeostasis model assessment: insulin resistance
and-beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin
concentrations in man. Diabetologia. 1985;28:412-419.
-
14. Lopez-Minguez J, Gomez-Abellan P, Garaulet M. Timing of
Breakfast, Lunch and Dinner Effects on Obesity and Metabolic
Risk. Nutrients. 2019;1(11):2624.
-
15. O’Keefe JH, Torres-Acosta N, O’Keefe EL, Saeed IM, Lavie CJ,
Smith SE, Ros E. A pesco-mediterranean diet with intermittent
fasting: JACC review topic of the week. J Am Coll Cardiol.
2020;76(12):1484-1493.
-
16. Türkiye Beslenme Rehberi, TÜBER, T.C. Sağlık Bakanlığı,
2022. Yayın No: 1031, Ankara. Web Uygulamalarımız (saglik.
gov.tr) Erişim Tarihi: 24.02.2024
-
17. Arslan P. Antropometrik Ölçmelerin Beslenme Durumunun
Değerlendirilmesindeki Yeri. Çeşitli Toplumlarda Kullanılan
Standartlar. Beslenme ve Diyet Dergisi. 1972;1(2):95-104.
-
18. Er L-K, Wu S, Chou H-H, Hsu L-A, Teng M-S, Sun Y-C, Ko
Y-L. Triglyceride Glucose-Body Mass Index Is a Simple and
Clinically Useful Surrogate Marker for Insulin Resistance in
Nondiabetic Individuals. PLOS One. 2016;11(3):e0149731.
-
19. IPAQ Resource Committee Guidelines for Data Proccessig
and Analysis of International Physical Activity Questionnaire
(online), 5 Şubat 2024. http://www.ipaq.ki.se. 10.03.2004.
-
20. Aslan Çin NN, Açık M, Yardımcı H, Özfer Özçelik A. Yetişkin
Bireylerde “Fast Food” Tüketiminin Diyet Kalitesi ve
Obezite ile İlişkisi: Kesitsel Bir Çalışma. Turk J Diab Obes.
2023;7(2):159-167. https://doi.org/10.25048/tudod.1307530
-
21. Süt N. Sample Size Determination and Power Analysis in Clinical
Trials. Ulusal Romatoloji Dergisi. 2011;3(2):29.
-
22. Dinu M, Pagliai G, Angelino D, Rosi A, Dall’Asta M, Bresciani
L, Ferraris C, Guglielmetti M, Godos J, Del Bo’ C, Nucci
D, Meroni E, Landini L, Martini D, Sofi F. Effects of Popular
Diets on Anthropometric and Cardiometabolic Parameters:
An Umbrella Review of Meta-Analyses of Randomized
Controlled Trials. Advances in nutrition (Bethesda,
Md.). 2020;11(4):815-833. https://doi.org/10.1093/advances/
nmaa006
-
23. Akeren Z, Kaya O. Üniversite Öğrencilerinde Günlük Alınan
Besin Öğeleri Dağılımının ve Metabolik Sendrom Riskinin
Belirlenmesi: Bayburt Üniversitesi Örneği. Turk J Diab Obes.
2023;7(3):231-239. https://doi.org/10.25048/tudod.1356915
-
24. Awasthı A, Bigoniya P, Gupta B. Impact of Dietary Factors
on Obesity Management and Its Correlation with Hypothyroidism,
Dyslipidaemia and Hormonal Imbalance. Turk J Diab
Obes 2022;2:177-186. https://doi.org/10.25048/tudod.1027767
-
25. Kaner G, Pamuk BÖ, Pamuk G, Ongan D, Bellikci Koy E, Çalık
G, Öksüz S. Tip 2 Diyabetli Bireylerin Beslenme Durumlarının
Saptanması ve Diyabete Yönelik Davranışlarının Belirlenmesi.
Turk J Diab Obes 2021;5(2):146- 157. https://doi.
org/10.25048/tudod.895040
-
26. Şeşen F, Yılmaz Çoban A, Tekin S. Tip 2 Diyabetli Bireylerde
Diyet Kalitesi ve Beslenme Durumları Arasındaki İlişkinin
Belirlenmesi. Turk J Diab Obes 2023;7(1):17–29. https://doi.
org/10.25048/tudod.1245465
-
27. Kul Y, Çarıkçı F, Aktaş E, Aykanat Girgin B. Üniversite Öğrencilerinde
Beslenme Alışkanlıkları ve Psikopatolojik Semptomların
Tip 2 Diyabet Riski ile İlişkisİ. Turk J Diab Obes
2023;7(3):240-248. https://doi.org/10.25048/tudod.1382669
-
28. Dinçer S, Kolcu M. Covid-19 Pandemisinde Toplumun Beslenme
Alışkanlıkların İncelenmesi: İstanbul Örneği. Turk J
Diab Obes 2021;5(2):193-201. https://doi.org/10.25048/tudod.
928003
-
29. Özer CM, Aktaş Ö, Atalar K, Yılmazer Kayatekin AZ. 18-27
Yaş Arası Bireylerde Vücut Kütle İndeksine Göre Beslenme
Alışkanlıklarının, Fiziksel Aktivitelerinin ve Vücut Kompozisyonlarının
Değerlendirilmesi. Turk J Diab Obes 2019;3(1):15-
21.
-
30. Ahıskalıoğlu K, Kenger EB. Determining The Relationship
Between Diet Inflammatory Index Score, Depression and Chronotype
In Individuals with Metabolic Syndrome: An Example
of a Training and Research Hospital. Turk J Diab Obes
2024;8(2):171-179. https://doi.org/10.25048/tudod.1522778
-
31. Emir SN, Emir S. Association of Insulin Resistance and Ectopic
Fat Accumulation with HOMA Indices: A Single-Centre
Observational Study. Turk J Diab Obes 2024;8(2):97-106. https://
doi.org/10.25048/tudod.1461623
-
32. Açıkgöz B, Zorlu I, Ekemen A, Bayraktaroğlu T, Ayoğlu FN.
Tip 2 Diyabetlilerde Metabolik Kontrol ve Komplikasyonlarla
Segmental Vücut Yağ Dağılımı Arasındaki İlişki. Turk J Diab
Obes 2019;3(1):23-30.
-
33. Okur Ü, Özaydın T. Determination of Factors Associated with
Glycemic Control in Women with Type 2 Diabetes: Nutrition
and Physical Activity Level. Turk J Diab Obes. 2024;8(3):203-
214.
-
34. Çetinkaya Altuntaş S. Medical Treatment in Obesity. Turk J
Diab Obes. 2023;7(3):263-272. https://doi.org/10.25048/tudod.
1386433
-
35. Çetinkaya Özdemir S, Semerci Çakmak V, Sert H, Demirci T.
Effect of Perceived Food Literacy on Eating Behavior Pattern,
Glycemic Parameters, and Lipid Profile in Patients with Type
2 Diabetes: Structural Equation Modeling. Turk J Diab Obes.
2025;9(1):70-80. https://doi.org/10.25048/tudod.1639291
-
36. Kırlangıç MM, Arici Halici BN. Evaluation of First Trimester
Fasting Blood Glucose, HOMA-IR and HbA1c in Prediction
of Gestational Diabetes Mellitus in Non-Obese Pregnant Women:
A Retrospective Stud. Turk J Diab Obes. 2022;6 (3):267-
273. https://doi.org/10.25048/tudod.1198697
-
37. Gönülalan G, Saçkan F. The Importance of New Anthropometric
Measurements in Detecting Cardio Metabolic Risk and
Insulin Resistance in Patients with Polycystic Ovary Syndrome:
Single Center Experience. Turk J Diab Obes. 2021;5(1):25-
32. https://doi.org/10.25048/tudod.881000
-
38. Cengiz Pala G, Dumlu Bilgin G. Is Your Diet to Blame? Unveiling
the Role of Dietary Inflammatory Index in Lipid Accumulation
Product Index and Visceral Adiposity Index in Polycystic
Ovary Syndrome. Turk J Diab Obes. 2025;9(2):224-228.
https://doi.org/10.25048/tudod.1682642
-
39. Önal S, Uçar A, Şıklar Z, Berberoğlu M. Evaluation of the Nutritional
Status and Eating Behaviors of Young Children with
Type 1 Diabetes and Healthy Peers: A Controlled Cross Sectional
Study. Turk J Diab Obes. 2024;8(1):51-58. https://doi.
org/10.25048/tudod.1455685
-
40. Özer Y, Kaya DG. Biyoelektrik İmpedans Analiz ile Vücut
Yağı Yüzdesi Analizi Yapılan Çocuk ve Adölesanlarda Geleneksel
ve Yeni Antropometrik İndekslerin Karşılaştırılması.
Turk J Diab Obes. 2024;8(1):79-87. https://doi.org/10.25048/
tudod.1419220
-
41. Ekici E, Yıldız A. Adölesanların Kilo Yönetiminde 5210
Beslenme Yönetimi Programının Etkisi. Turk J Diab Obes.
2018;2(2):72–84.
-
42. Eryiğit R, Dinç F, Etiğ M, Kılıç M, Özer SN. Evaluation of the
Effectiveness of Healthy Nutrition and Obesity Awareness
Education for Middle School Students Using Drama-Based
Learning Activities. Turk J Diab Obes. 2024;8(2):135–143. https://
doi.org/10.25048/tudod.1440579
-
43. Li C, Sadraie B, Steckhan N, Kessler C, Stange R, Jeitler M, Michalsen
A. Effects of a One-week Fasting Therapy in Patients
with Type-2 Diabetes Mellitus and Metabolic Syndrome–A
Randomized Controlled Explorative Study. Experimental and
Clinical Endocrinology & Diabetes. 2017;125(09):618-24.
-
44. Schroder JD, Falqueto H, Mânica A, Zanini D, de Oliveira T,
de Sá CA, Cardoso AM, Manfredi LH. Effects of Time-restricted
Feeding in Weight Loss, Metabolic Syndrome and Cardiovascular
Risk in Obese Women. Journal of Translational
Medicine. 2021;19(1):3.
-
45. Sundfør TM, Svendsen M, Tonstad S. Effect of Intermittent
Versus Continuous Energy Restriction on Weight Loss, Maintenance
and Cardiometabolic Risk: A Randomized 1-year Trial.
Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 2018;
28(7):698-706
-
46. Sarıakçalı B. Düzenli Yürüyüş Yapma ve Aralıklı Orucun
İnsülin Direnci ve Kan Lipid Profili Üzerindeki Etkisi:
Klinik Bir Çalışma. Spor ve Performans Araştırmaları
Dergisi. 2024;15(3):405-415. https://doi.org/10.17155/
omuspd.1526013
-
47. Headland ML, Clifton PM, Keogh JB. Effect of Intermittent
Compared to Continuous Energy Restriction on Weight
Loss and Weight Maintenance After 12 Months in Healthy
Overweight or Obese Adults. International journal of Obesity.
2019;43(10):2028-36.
-
48. Andriessen C, Fealy CE, Veelen A, van Beek SMM, Roumans
KHM, Connell NJ, Mevenkamp J, Moonen-Kornips E, Havekes
B, Schrauwen-Hinderling VB, Hoeks J, Schrauwen P. Three
Weeks of Time-restricted Eating Improves Glucose Homeostasis
in Adults with Type 2 Diabetes but Doesn’t Improve Insulin
Sensitivity: A Randomised Crossover Trial. Diabetologia
[Internet]. 2022 Oct 1;65(10):1710–20. Available from:https://
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35871650/ pmid:35871650)
-
49. Che T, Yan C, Tian D, Zhang X, Liu X, Wu Z. Time-restricted
Feeding Improves Blood Glucose and Insulin Sensitivity
in Overweight Patients with Type 2 Diabetes: A Randomised
Controlled Trial. Nutr Metab (Lond) [Internet]. 2021
Dec 1;18(1). Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.
gov/34620199/ pmid:34620199)
-
50. Parr EB, Devlin BL, Lim KHC, Moresi LNZ, Geils C, Brennan
L, Hawley JA. Time-Restricted Eating as a Nutrition Strategy
for Individuals with Type 2 Diabetes: A Feasibility Study. Nutrients.
2020;12(11):1–22. Available from: https://pubmed.ncbi.
nlm.nih.gov/33105701/ pmid:33105701
-
51. Ashtekar S, Deshmukh PP, Ghaisas N, Ashtekar C, Upasani
S, Kirloskar M, Kumthekar A, Kelkar MB, Ashtekar R, Misar
P, Ratnaparakhe V, Dhamangaonkar M, Kiwalkar R, Gandhi
S, Powar J. Effect of Two-Only-Meal Frequency and Exercise
on HbA1C Outcomes, Weight, and Anti-Diabetic Medication
in Type 2 Diabetes in a Popular Lifestyle Change Campaign
in Maharashtra, Compared to Conventional Clinical
Management: A Quasi-Experimental Multicenter Study in
Maharashtra. Indian J Community Med [Internet]. 2023 Jan
1;48(1):91. Available from: /pmc/articles/PMC10112759/
pmid:37082386)
-
52. Silverii GA, Cresci B, Benvenuti F, Santagiuliana F, Rotella F,
Mannucci E. Effectiveness of Intermittent Fasting for Weight
Loss in Individuals With Obesity: A meta-analysis of randomized
controlled trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular
Diseases. 2023;33(8):1481-1489.
-
53. Kaçar Mutlutürk Ü, Çiçek B, Bayram F, Doğruel F. Effect of
Low Fat and Low Cholesterol Diet Intervention on LDL Subgroups
in Dyslipidemic Patients: Epidemiological Observational
Study. Turk J Diab Obes. 2023;7(2):145-151. https://doi.
org/10.25048/tudod.1182426
-
54. Antoni R, Johnston KL, Collins AL, Robertson MD. Intermittent
v. Continuous Energy Restriction: Differential Effects on
Postprandial Glucose and Lipid Metabolism Following Matched
Weight Loss in Overweight/obese Participants. British
Journal of Nutrition. 2018 Mar;119(5):507-16.
-
55. Ryu H-E, Hee Lee J, Park B, Heo S-J, Kwon Y-J. Lifestyle
and Behavioral Interventions. Diabetes Metab J (Seoul).
2025;49(2):311-320. Published online: 13 November 2024
DOI: https://doi.org/10.4093/dmj.2024.0407
-
56. Baheti B, Liu X, Wang M, Zhang C, Dong X, Kang N, Li L, Li
X, Yu S, Hou J, Mao X and Wang C. Association Between Meal
Frequency and Type 2 Diabetes Mellitus in Rural Adults: A
Large-Scale Cross-Sectional Study. Nutrients. 2023;15(6):1348.
https://doi.org/10.3390/nu15061348
-
57. Abdollahi S, Kazemi A, J. de Souza R, Clark CT. C, Soltani S.
The Effect of Meal Frequency on Biochemical Cardiometabolic
Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized
Controlled Trials. Clinical Nutrition. 2021;40(5):3170-
3181.
-
58. Bunker T, Horne BD, Baldwin MD, Sorrells R, Turner S, Laube
L, Solomon A, Horne LA, Novack J. Intermittent fasting and a
no-sugar diet for Long COVID symptoms: a randomized crossover
trial. Sci Rep. 2025;15:27563. https://doi.org/10.1038/
s41598-025-07461-0
-
59. Catenacci VA, Ostendorf DM, Pan Z, Kaizer LK, Creasy SA,
Zaman A, Caldwell AE, Dahle J, Swanson B, Breit MJ, Bing
K, Wayland LT, Panter SL, Scorsone JJ, Bessesen DH, Mac-
Lean P, Melanson EL. The Effect of 4:3 Intermittent Fasting
on Weight Loss at 12 Months: A Randomized Clinical Trial.
Ann Intern Med. 2025;178:634-644. https://doi.org/10.7326/
ANNALS-24-01631
-
60. Bonham MP, Leung GKW, Rogers M, Davis R, Clark AB, Davis
C, Phoi YY, Ware RS, El-Heneidy A, Kellow N, Dorrian J,
Banks S, Sletten TL, Huggins CE, Coates AM. Intermittent fasting
for weight loss in night shift workers: a three-arm, superiority
randomised clinical trial. EBioMedicine. 2025;Volume
117:105803. https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2025.105803.
-
61. Ye Y, Lin Z, Chen Y, Tang L, Tung T-H, Chen C, Zhang M.
Effects of intermittent fasting and calorie-restricted diet combined
with moderate exercise in adults with overweight and
obesity. Nutrition. 2025;Volume 140:112904 https://doi.org/
10.1016/j.nut.2025.112904.
-
62. Sukkriang N, Buranapin S. Effect of intermittent fasting 16:8
and 14:10 compared with control-group on weight reduction
and metabolic outcomes in obesity with type 2 diabetes
patients: A randomized controlled trial. J Diabetes Investig.
2024;15:1297-1305. https://doi.org/10.1111/jdi.14186
Evaluation of the Effects of Intermittent Fasting on Anthropometric Measurements and Biochemical Parameters in Overweight and Obese Individuals Diagnosed with Insulin Resistance
Yıl 2025,
Cilt: 9 Sayı: 3, 262 - 276, 31.12.2025
Özge Erol
,
Gizem Ağır
,
Deran Dalbudak
,
Erkan Deniz Dinçer
,
Müzeyyen Eryılmaz
Öz
Aim: Medical nutrition therapy plays a critical role in the treatment of insulin resistance, which is considered an early indicator of
diabetes in overweight or obese adults. While energy-restricted Mediterranean diets are widely accepted by all major health authorities,
the intermittent fasting model has recently emerged as a debated alternative. The aim of this study is to compare the effectiveness and
potential advantages of the traditional Mediterranean diet and the intermittent fasting approach Material and Methods: The study was conducted with 34 adults aged between 18 and 65 years, with a body mass index ≥25 kg/m² and
HOMA-IR >2.5. Participants were randomly assigned into two groups: 17 adults in the control group (traditional Mediterranean diet)
and 17 adults in the intervention group (intermittent fasting). The control group followed a traditional Mediterranean diet for four
weeks, while the intervention group practiced intermittent fasting (16:8). Anthropometric measurements, biochemical blood parameters,
dietary intake records, and physical activity levels were assessed at the beginning and end of the study. A comparison between the two
groups was conducted based on these parameters.
Results: A significant decrease in body mass index values was observed in both groups (intervention, control) (p<0.001). Insulin
(p<0.001, p=0.002), HOMA-IR (p<0.001, p=0.002), and cholesterol (p=0.033, p=0.034) levels also significantly decreased in both groups.
However, no significant differences were found between the groups in terms of changes in biochemical parameters (p=0.845, p=0.933,
p=0.986). Similarly, no significant differences were observed between the groups regarding energy intake and protein consumption
(p=0.249, p=0.696). Physical activity levels (IPAQ scores), did not differ significantly between the groups (p=0.796).
Conclusion: The effects of both nutritional treatment approaches on participants’ anthropometric measurements and biochemical
blood parameters were found to be similar. The limited duration of the study and the small sample size highlight the need for long-term
studies with larger cohorts.
Kaynakça
-
1. Özüpek G, Arslan M. Popüler Diyet Uygulama, Beslenme
Okuryazarlığı ve Beden Kütle İndeksi İlişkisinin Değerlendirilmesi:
Beslenme ve Diyetetik Öğrencileri Üzerine Bir
Çalışma. Turk J Diab Obes. 2021;5(3):340-350. https://doi.
org/10.25048/tudod.966511
-
2. Köktürk SN, Yardımcı H. Aralıklı açlığın ağırlık kaybı ve
kardiyometabolik sağlık üzerine etkileri. Turkiye Klinikleri J
Health Sci. 2021;6(4):949-57. https://doi.org/10.5336/healthsci.
2020-80090
-
3. Bekar C, Gerboğa R. Aralıklı Açlığın Aralık Kaybı ve Kardiyometabolik
Sağlık Üzerine Etkileri. Curr Perspect Health Sci.
2023;4(1):1-9.
-
4. Devran BS, Saka M. Aralıklı Açlık. Başkent Üniversitesi Sağlık
Bilimleri Fakültesi Dergisi. 2023;8(1):62-72.
-
5. Kaçar Mutlutürk Ü, Caferoğlu Z, Hatipoğlu N. Erken Yaşamda
Yetersiz Beslenmenin Tip 2 Diyabetes Mellitus Gelişim Riskine
Etkisi. Turk J Diab Obes. 2021;5(3):368-374. https://doi.
org/10.25048/tudod.929258
-
6. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Obezite Tanı
ve Tedavi Kılavuzu. 2024;11:1-80.
-
7. Türkiye Diyabet Vakfı. TÜRKDİAB Diyabet Tanı ve Tedavi
Rehberi. 2025;14:14-122.
-
8. Savaş HB, Gültekin F. İnsülin Direnci ve Klinik Önemi. SDÜ
Tıp Fakültesi Dergisi. 2017;24(3):116-125.
-
9. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Diabetes
Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu.
2024;16:15-99.
-
10. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği. Tıbbi Beslenme
ve Egzersiz Metabolizması Kılavuzu. 2023;2:11-67.
-
11. Barbaros B, Kabaran S. Akdeniz Diyeti ve Sağlığı Koruyucu
Etkileri. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2014;42(2):140-147.
-
12. World Health Organization. News-Room Fact-Sheets Detail
Obesity and Overweight. Online, https://www.who.int/newsroom/
fact-sheets/detail/obesity-andoverweight. 2020
-
13. Matthews D, Hosker J, Rudenski A, Naylor B, Treacher D,
Turner R. Homeostasis model assessment: insulin resistance
and-beta-cell function from fasting plasma glucose and insulin
concentrations in man. Diabetologia. 1985;28:412-419.
-
14. Lopez-Minguez J, Gomez-Abellan P, Garaulet M. Timing of
Breakfast, Lunch and Dinner Effects on Obesity and Metabolic
Risk. Nutrients. 2019;1(11):2624.
-
15. O’Keefe JH, Torres-Acosta N, O’Keefe EL, Saeed IM, Lavie CJ,
Smith SE, Ros E. A pesco-mediterranean diet with intermittent
fasting: JACC review topic of the week. J Am Coll Cardiol.
2020;76(12):1484-1493.
-
16. Türkiye Beslenme Rehberi, TÜBER, T.C. Sağlık Bakanlığı,
2022. Yayın No: 1031, Ankara. Web Uygulamalarımız (saglik.
gov.tr) Erişim Tarihi: 24.02.2024
-
17. Arslan P. Antropometrik Ölçmelerin Beslenme Durumunun
Değerlendirilmesindeki Yeri. Çeşitli Toplumlarda Kullanılan
Standartlar. Beslenme ve Diyet Dergisi. 1972;1(2):95-104.
-
18. Er L-K, Wu S, Chou H-H, Hsu L-A, Teng M-S, Sun Y-C, Ko
Y-L. Triglyceride Glucose-Body Mass Index Is a Simple and
Clinically Useful Surrogate Marker for Insulin Resistance in
Nondiabetic Individuals. PLOS One. 2016;11(3):e0149731.
-
19. IPAQ Resource Committee Guidelines for Data Proccessig
and Analysis of International Physical Activity Questionnaire
(online), 5 Şubat 2024. http://www.ipaq.ki.se. 10.03.2004.
-
20. Aslan Çin NN, Açık M, Yardımcı H, Özfer Özçelik A. Yetişkin
Bireylerde “Fast Food” Tüketiminin Diyet Kalitesi ve
Obezite ile İlişkisi: Kesitsel Bir Çalışma. Turk J Diab Obes.
2023;7(2):159-167. https://doi.org/10.25048/tudod.1307530
-
21. Süt N. Sample Size Determination and Power Analysis in Clinical
Trials. Ulusal Romatoloji Dergisi. 2011;3(2):29.
-
22. Dinu M, Pagliai G, Angelino D, Rosi A, Dall’Asta M, Bresciani
L, Ferraris C, Guglielmetti M, Godos J, Del Bo’ C, Nucci
D, Meroni E, Landini L, Martini D, Sofi F. Effects of Popular
Diets on Anthropometric and Cardiometabolic Parameters:
An Umbrella Review of Meta-Analyses of Randomized
Controlled Trials. Advances in nutrition (Bethesda,
Md.). 2020;11(4):815-833. https://doi.org/10.1093/advances/
nmaa006
-
23. Akeren Z, Kaya O. Üniversite Öğrencilerinde Günlük Alınan
Besin Öğeleri Dağılımının ve Metabolik Sendrom Riskinin
Belirlenmesi: Bayburt Üniversitesi Örneği. Turk J Diab Obes.
2023;7(3):231-239. https://doi.org/10.25048/tudod.1356915
-
24. Awasthı A, Bigoniya P, Gupta B. Impact of Dietary Factors
on Obesity Management and Its Correlation with Hypothyroidism,
Dyslipidaemia and Hormonal Imbalance. Turk J Diab
Obes 2022;2:177-186. https://doi.org/10.25048/tudod.1027767
-
25. Kaner G, Pamuk BÖ, Pamuk G, Ongan D, Bellikci Koy E, Çalık
G, Öksüz S. Tip 2 Diyabetli Bireylerin Beslenme Durumlarının
Saptanması ve Diyabete Yönelik Davranışlarının Belirlenmesi.
Turk J Diab Obes 2021;5(2):146- 157. https://doi.
org/10.25048/tudod.895040
-
26. Şeşen F, Yılmaz Çoban A, Tekin S. Tip 2 Diyabetli Bireylerde
Diyet Kalitesi ve Beslenme Durumları Arasındaki İlişkinin
Belirlenmesi. Turk J Diab Obes 2023;7(1):17–29. https://doi.
org/10.25048/tudod.1245465
-
27. Kul Y, Çarıkçı F, Aktaş E, Aykanat Girgin B. Üniversite Öğrencilerinde
Beslenme Alışkanlıkları ve Psikopatolojik Semptomların
Tip 2 Diyabet Riski ile İlişkisİ. Turk J Diab Obes
2023;7(3):240-248. https://doi.org/10.25048/tudod.1382669
-
28. Dinçer S, Kolcu M. Covid-19 Pandemisinde Toplumun Beslenme
Alışkanlıkların İncelenmesi: İstanbul Örneği. Turk J
Diab Obes 2021;5(2):193-201. https://doi.org/10.25048/tudod.
928003
-
29. Özer CM, Aktaş Ö, Atalar K, Yılmazer Kayatekin AZ. 18-27
Yaş Arası Bireylerde Vücut Kütle İndeksine Göre Beslenme
Alışkanlıklarının, Fiziksel Aktivitelerinin ve Vücut Kompozisyonlarının
Değerlendirilmesi. Turk J Diab Obes 2019;3(1):15-
21.
-
30. Ahıskalıoğlu K, Kenger EB. Determining The Relationship
Between Diet Inflammatory Index Score, Depression and Chronotype
In Individuals with Metabolic Syndrome: An Example
of a Training and Research Hospital. Turk J Diab Obes
2024;8(2):171-179. https://doi.org/10.25048/tudod.1522778
-
31. Emir SN, Emir S. Association of Insulin Resistance and Ectopic
Fat Accumulation with HOMA Indices: A Single-Centre
Observational Study. Turk J Diab Obes 2024;8(2):97-106. https://
doi.org/10.25048/tudod.1461623
-
32. Açıkgöz B, Zorlu I, Ekemen A, Bayraktaroğlu T, Ayoğlu FN.
Tip 2 Diyabetlilerde Metabolik Kontrol ve Komplikasyonlarla
Segmental Vücut Yağ Dağılımı Arasındaki İlişki. Turk J Diab
Obes 2019;3(1):23-30.
-
33. Okur Ü, Özaydın T. Determination of Factors Associated with
Glycemic Control in Women with Type 2 Diabetes: Nutrition
and Physical Activity Level. Turk J Diab Obes. 2024;8(3):203-
214.
-
34. Çetinkaya Altuntaş S. Medical Treatment in Obesity. Turk J
Diab Obes. 2023;7(3):263-272. https://doi.org/10.25048/tudod.
1386433
-
35. Çetinkaya Özdemir S, Semerci Çakmak V, Sert H, Demirci T.
Effect of Perceived Food Literacy on Eating Behavior Pattern,
Glycemic Parameters, and Lipid Profile in Patients with Type
2 Diabetes: Structural Equation Modeling. Turk J Diab Obes.
2025;9(1):70-80. https://doi.org/10.25048/tudod.1639291
-
36. Kırlangıç MM, Arici Halici BN. Evaluation of First Trimester
Fasting Blood Glucose, HOMA-IR and HbA1c in Prediction
of Gestational Diabetes Mellitus in Non-Obese Pregnant Women:
A Retrospective Stud. Turk J Diab Obes. 2022;6 (3):267-
273. https://doi.org/10.25048/tudod.1198697
-
37. Gönülalan G, Saçkan F. The Importance of New Anthropometric
Measurements in Detecting Cardio Metabolic Risk and
Insulin Resistance in Patients with Polycystic Ovary Syndrome:
Single Center Experience. Turk J Diab Obes. 2021;5(1):25-
32. https://doi.org/10.25048/tudod.881000
-
38. Cengiz Pala G, Dumlu Bilgin G. Is Your Diet to Blame? Unveiling
the Role of Dietary Inflammatory Index in Lipid Accumulation
Product Index and Visceral Adiposity Index in Polycystic
Ovary Syndrome. Turk J Diab Obes. 2025;9(2):224-228.
https://doi.org/10.25048/tudod.1682642
-
39. Önal S, Uçar A, Şıklar Z, Berberoğlu M. Evaluation of the Nutritional
Status and Eating Behaviors of Young Children with
Type 1 Diabetes and Healthy Peers: A Controlled Cross Sectional
Study. Turk J Diab Obes. 2024;8(1):51-58. https://doi.
org/10.25048/tudod.1455685
-
40. Özer Y, Kaya DG. Biyoelektrik İmpedans Analiz ile Vücut
Yağı Yüzdesi Analizi Yapılan Çocuk ve Adölesanlarda Geleneksel
ve Yeni Antropometrik İndekslerin Karşılaştırılması.
Turk J Diab Obes. 2024;8(1):79-87. https://doi.org/10.25048/
tudod.1419220
-
41. Ekici E, Yıldız A. Adölesanların Kilo Yönetiminde 5210
Beslenme Yönetimi Programının Etkisi. Turk J Diab Obes.
2018;2(2):72–84.
-
42. Eryiğit R, Dinç F, Etiğ M, Kılıç M, Özer SN. Evaluation of the
Effectiveness of Healthy Nutrition and Obesity Awareness
Education for Middle School Students Using Drama-Based
Learning Activities. Turk J Diab Obes. 2024;8(2):135–143. https://
doi.org/10.25048/tudod.1440579
-
43. Li C, Sadraie B, Steckhan N, Kessler C, Stange R, Jeitler M, Michalsen
A. Effects of a One-week Fasting Therapy in Patients
with Type-2 Diabetes Mellitus and Metabolic Syndrome–A
Randomized Controlled Explorative Study. Experimental and
Clinical Endocrinology & Diabetes. 2017;125(09):618-24.
-
44. Schroder JD, Falqueto H, Mânica A, Zanini D, de Oliveira T,
de Sá CA, Cardoso AM, Manfredi LH. Effects of Time-restricted
Feeding in Weight Loss, Metabolic Syndrome and Cardiovascular
Risk in Obese Women. Journal of Translational
Medicine. 2021;19(1):3.
-
45. Sundfør TM, Svendsen M, Tonstad S. Effect of Intermittent
Versus Continuous Energy Restriction on Weight Loss, Maintenance
and Cardiometabolic Risk: A Randomized 1-year Trial.
Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases. 2018;
28(7):698-706
-
46. Sarıakçalı B. Düzenli Yürüyüş Yapma ve Aralıklı Orucun
İnsülin Direnci ve Kan Lipid Profili Üzerindeki Etkisi:
Klinik Bir Çalışma. Spor ve Performans Araştırmaları
Dergisi. 2024;15(3):405-415. https://doi.org/10.17155/
omuspd.1526013
-
47. Headland ML, Clifton PM, Keogh JB. Effect of Intermittent
Compared to Continuous Energy Restriction on Weight
Loss and Weight Maintenance After 12 Months in Healthy
Overweight or Obese Adults. International journal of Obesity.
2019;43(10):2028-36.
-
48. Andriessen C, Fealy CE, Veelen A, van Beek SMM, Roumans
KHM, Connell NJ, Mevenkamp J, Moonen-Kornips E, Havekes
B, Schrauwen-Hinderling VB, Hoeks J, Schrauwen P. Three
Weeks of Time-restricted Eating Improves Glucose Homeostasis
in Adults with Type 2 Diabetes but Doesn’t Improve Insulin
Sensitivity: A Randomised Crossover Trial. Diabetologia
[Internet]. 2022 Oct 1;65(10):1710–20. Available from:https://
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35871650/ pmid:35871650)
-
49. Che T, Yan C, Tian D, Zhang X, Liu X, Wu Z. Time-restricted
Feeding Improves Blood Glucose and Insulin Sensitivity
in Overweight Patients with Type 2 Diabetes: A Randomised
Controlled Trial. Nutr Metab (Lond) [Internet]. 2021
Dec 1;18(1). Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.
gov/34620199/ pmid:34620199)
-
50. Parr EB, Devlin BL, Lim KHC, Moresi LNZ, Geils C, Brennan
L, Hawley JA. Time-Restricted Eating as a Nutrition Strategy
for Individuals with Type 2 Diabetes: A Feasibility Study. Nutrients.
2020;12(11):1–22. Available from: https://pubmed.ncbi.
nlm.nih.gov/33105701/ pmid:33105701
-
51. Ashtekar S, Deshmukh PP, Ghaisas N, Ashtekar C, Upasani
S, Kirloskar M, Kumthekar A, Kelkar MB, Ashtekar R, Misar
P, Ratnaparakhe V, Dhamangaonkar M, Kiwalkar R, Gandhi
S, Powar J. Effect of Two-Only-Meal Frequency and Exercise
on HbA1C Outcomes, Weight, and Anti-Diabetic Medication
in Type 2 Diabetes in a Popular Lifestyle Change Campaign
in Maharashtra, Compared to Conventional Clinical
Management: A Quasi-Experimental Multicenter Study in
Maharashtra. Indian J Community Med [Internet]. 2023 Jan
1;48(1):91. Available from: /pmc/articles/PMC10112759/
pmid:37082386)
-
52. Silverii GA, Cresci B, Benvenuti F, Santagiuliana F, Rotella F,
Mannucci E. Effectiveness of Intermittent Fasting for Weight
Loss in Individuals With Obesity: A meta-analysis of randomized
controlled trials. Nutrition, Metabolism and Cardiovascular
Diseases. 2023;33(8):1481-1489.
-
53. Kaçar Mutlutürk Ü, Çiçek B, Bayram F, Doğruel F. Effect of
Low Fat and Low Cholesterol Diet Intervention on LDL Subgroups
in Dyslipidemic Patients: Epidemiological Observational
Study. Turk J Diab Obes. 2023;7(2):145-151. https://doi.
org/10.25048/tudod.1182426
-
54. Antoni R, Johnston KL, Collins AL, Robertson MD. Intermittent
v. Continuous Energy Restriction: Differential Effects on
Postprandial Glucose and Lipid Metabolism Following Matched
Weight Loss in Overweight/obese Participants. British
Journal of Nutrition. 2018 Mar;119(5):507-16.
-
55. Ryu H-E, Hee Lee J, Park B, Heo S-J, Kwon Y-J. Lifestyle
and Behavioral Interventions. Diabetes Metab J (Seoul).
2025;49(2):311-320. Published online: 13 November 2024
DOI: https://doi.org/10.4093/dmj.2024.0407
-
56. Baheti B, Liu X, Wang M, Zhang C, Dong X, Kang N, Li L, Li
X, Yu S, Hou J, Mao X and Wang C. Association Between Meal
Frequency and Type 2 Diabetes Mellitus in Rural Adults: A
Large-Scale Cross-Sectional Study. Nutrients. 2023;15(6):1348.
https://doi.org/10.3390/nu15061348
-
57. Abdollahi S, Kazemi A, J. de Souza R, Clark CT. C, Soltani S.
The Effect of Meal Frequency on Biochemical Cardiometabolic
Factors: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized
Controlled Trials. Clinical Nutrition. 2021;40(5):3170-
3181.
-
58. Bunker T, Horne BD, Baldwin MD, Sorrells R, Turner S, Laube
L, Solomon A, Horne LA, Novack J. Intermittent fasting and a
no-sugar diet for Long COVID symptoms: a randomized crossover
trial. Sci Rep. 2025;15:27563. https://doi.org/10.1038/
s41598-025-07461-0
-
59. Catenacci VA, Ostendorf DM, Pan Z, Kaizer LK, Creasy SA,
Zaman A, Caldwell AE, Dahle J, Swanson B, Breit MJ, Bing
K, Wayland LT, Panter SL, Scorsone JJ, Bessesen DH, Mac-
Lean P, Melanson EL. The Effect of 4:3 Intermittent Fasting
on Weight Loss at 12 Months: A Randomized Clinical Trial.
Ann Intern Med. 2025;178:634-644. https://doi.org/10.7326/
ANNALS-24-01631
-
60. Bonham MP, Leung GKW, Rogers M, Davis R, Clark AB, Davis
C, Phoi YY, Ware RS, El-Heneidy A, Kellow N, Dorrian J,
Banks S, Sletten TL, Huggins CE, Coates AM. Intermittent fasting
for weight loss in night shift workers: a three-arm, superiority
randomised clinical trial. EBioMedicine. 2025;Volume
117:105803. https://doi.org/10.1016/j.ebiom.2025.105803.
-
61. Ye Y, Lin Z, Chen Y, Tang L, Tung T-H, Chen C, Zhang M.
Effects of intermittent fasting and calorie-restricted diet combined
with moderate exercise in adults with overweight and
obesity. Nutrition. 2025;Volume 140:112904 https://doi.org/
10.1016/j.nut.2025.112904.
-
62. Sukkriang N, Buranapin S. Effect of intermittent fasting 16:8
and 14:10 compared with control-group on weight reduction
and metabolic outcomes in obesity with type 2 diabetes
patients: A randomized controlled trial. J Diabetes Investig.
2024;15:1297-1305. https://doi.org/10.1111/jdi.14186