Hiperglisemi, Oksidatif Stres ve Tip 2 Diyabette Oksidatif Stres Belirteçlerinin Tanımlanması
Öz
Oksidatif stres, hem Tip 2 diyabet oluşumu hem de diyabet komplikasyonlarının gelişiminde rol oynayabilen önemli bir aktördür. Temel olarak oksidatif stres, reaktif oksijen türevlerinin (ROS) yapımı ve bozunumu arasındaki dengenin bozulması sonucunda oluşan fizyolojik durumu tanımlamada kullanılır. Klinik çalışmalar sonucu elde edilen veriler, sistemik oksidatif stresin metabolik sendrom ve komponentleriyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Kronik hiperglisemi ve hiperlipidemi, ROS oluşumu için önemli risk faktörleridir. Hipergliseminin, ROS birikimine katkısı farklı metabolik yolaklar üzerinden gerçekleşebilmektedir. Temel olarak hiperglisemik koşullarda glikolitik yolağın aktivitesinin artması ve mitokondriyal elektron taşıma sistemi üzerinde oluşan elektron basıncı, ROS oluşumuna katkı sağlar. Reaktif oksijen türevlerinin oluşumu ve birikimi daha sonra glikolizde görevli kilit enzimlerden gliseraldehit 3-P dehidrogenaz (GAPDH) enzim aktivitesini baskılayarak hücreyi, glikozu alternatif yolaklarla metabolize etmeye zorlar. Glikoliz ve krebs döngüsünün etkinliği azalır; polyol yolağı, hekzozamin yolağı ve protein kinaz C (PCK) aktivitesi artar. Tüm bu alternatif metabolik yolaklar hücrede ROS oluşumunu daha da artırır. ROS birikimi, insülinin gen ekspresyonunu ve beta hücrelerden insülin salınımını posttranslasyonel faktörler aracılığıyla azaltarak, insülin direnci patogenezine katkı sağlayabilir. Hiperglisemi kaynaklı ROS birikimi, diyabet komplikasyonlarının oluşumunda da önemli role sahiptir. Klinik çalışmaların sonuçları, diyabet ve komplikasyonlarının, hücrenin protein, lipit ve nükleik asit komponentlerinde yarattığı oksidatif hasarı belirlemede pek çok belirtecin kullanılabileceğini ve bu belirteçlerin oksidan harabiyetin düzeyi hakkında fikir verebileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Robertson RP. Chronic oxidative stress as a central mechanism for glucose toxicity in pancreatic islet beta cells in diabetes. J Biol Chem. 2004;279(41):42351–4.
- 2. Wright E, Scism-Bacon JL, Glass LC, Glass L. Oxidative stress in type 2 diabetes: the role of fasting and postprandial glycaemia. Int J Clin Pract. 2006;60(3):308–14.
- 3. Yan L-J. Pathogenesis of chronic hyperglycemia: from reductive stress to oxidative stress. J Diabetes Res. 2014;2014:137919.
- 4. Lorenzi M. The polyol pathway as a mechanism for diabetic retinopathy: attractive, elusive, and resilient. Exp Diabetes Res. 2007;2007:61038.
- 5. Tang WH, Martin KA, Hwa J. Aldose Reductase, Oxidative Stress, and Diabetic Mellitus. Front Pharmacol. 2012;3:87.
- 6. Lee AY, Chung SS. Contributions of polyol pathway to oxidative stress in diabetic cataract. FASEB J. 1999;13(1):23–30.
- 7. Drel VR, Pacher P, Ali TK, Shin J, Julius U, El-Remessy AB, et al. Aldose reductase inhibitor fidarestat counteracts diabetes-associated cataract formation, retinal oxidative-nitrosative stress, glial activation, and apoptosis. Int J Mol Med. 2008;21(6):667–76.
- 8. Giacco F, Brownlee M. Oxidative stress and diabetic complications. Circ Res. 2010;107(9):1058–70.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Özlem Çetiner
0000-0001-9872-416X
Türkiye
Neslişah Rakıcıoğlu
*
Bu kişi benim
0000-0001-8763-7407
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
23 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
27 Ekim 2019
Kabul Tarihi
22 Nisan 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 4 Sayı: 1
Cited By
YÜKSEK YAĞLI DİYET / STREPTOZOTOSİN İLE İNDÜKLENEN DİYABETİK FARELERDE METFORMİNİN HEPATORENAL HASARA KARŞI KORUYUCU ETKİLERİ
Kocatepe Tıp Dergisi
https://doi.org/10.18229/kocatepetip.840797Does Short-Term and Low-Dose N-Acetylcysteine Affect Oxidative Stress and Inflammation in The Liver Tissues of Diabetic Rats?
Biological Research For Nursing
https://doi.org/10.1177/10998004211003668HİPERGLİSEMİNİN EPİGENETİK MEKANİZMALAR İLE İLİŞKİSİ
SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17343/sdutfd.1273169Advanced glycation end products: understanding their health risks and effective prevention strategies
Nutrire
https://doi.org/10.1186/s41110-024-00298-zThe impact of carbohydrate quality index on menopausal symptoms and quality of life in postmenopausal women
BMC Women's Health
https://doi.org/10.1186/s12905-025-03822-z