ANADOLUCU TARİH TASAVVURU: YENİ VATAN, YENİ TARİH, YENİ MİLLET
Öz
Anadoluculuk, Türk tarihinde Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı ile başlayıp Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla biten sürecin yarattığı bir sonuçtur. Sürecin sonunda Osmanlı İmparatorluğu dağılmış, Anadolu üzerinde Türk millî devleti kurulmuştur. Bu süreç içerisinde Türk aydınlarının dikkati Anadolu’ya yönelmiştir. Türk aydınları bir yandan uzun savaş yıllarında harap olan, ekonomik ve toplumsal olarak geri kalan Anadolu’nun kalkınmasına öncelik vermişler, diğer yandan da Anadolu’daki bu teritoryal birim üzerinden yeni bir toplumsal kimlik inşa etmenin yollarını aramışlardır. Anadoluculuktan önce Osmanlıcılık, İslâmcılık ve Türkçülük olmak üzere üç kimlik siyaseti mevcuttu. Bu üç siyasetin de kendilerine mahsus birer millet, vatan ve tarih tasavvuru vardı. Söz konusu üç kimlik siyasetinin eleştirisi üzerine kurulan Anadoluculuk, yeni bir millet, vatan ve tarih tasavvuru inşa etmeye çalışmıştır. Anadolucular bu üç farklı millet, vatan ve tarih anlayışı karşısında kendi görüşlerini açıkladılar. Onlar toprağa ve tarihe dayalı yeni bir kimlik anlayışını temsil ediyorlardı. Buna göre Oğuz Türkleri Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da yeni bir vatan edinmişlerdi. Bu yeni coğrafyanın etkisiyle Anadolu’da diğer Türklerden ayrı yeni bir Türk milleti oluşmuştu. Bu makalenin amacı Anadoluculuğun inşa etmeye çalıştığı söz konusu yeni millet, vatan ve tarih anlayışını incelemektir.
Anahtar Kelimeler
Anadoluculuk, Yahya Kemal Beyatlı, Mükrimin Halil Yinanç, Hilmi Ziya Ülken, Nurettin Topçu, Remzi Oğuz Arık, Mehmet Kaplan
Kaynakça
- Ahmed Halil, (1340). “Ziya Gökalp”, Anadolu Mecmûası, Sene: 1, S. 8, s. 292-295.
- Arık, R. O., (1969). Coğrafyadan Vatana, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
- Arık, R. O., (1981). Türk İnkîlabı ve Milliyetçiliğimiz, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Atabay, M., (2003). “Anadoluculuk”, Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce, C. 4, Milliyetçilik, İstanbul: İletişim Yayınları. s. 515-532.
- Atsız, (1992). Türk Tarihinde Meseleler, İstanbul: Baysan Basım ve Yayın.
- Berkes, N., (1959). Turkish Nationalism And Western Civilization Selected Essays of Ziya Gökalp, New York 1959: Columbia University Press.
- Çalen, M. K., (2013a). “Celâl Nuri’ye Göre Muhit, Irk, Zaman Teorisi Bağlamında Eski Türkler İle Osmanlı Türkleri Arasındaki Münasebetler”, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 15, S. 1, Haziran 2013, s. 279-296.
- Çalen, M. K., (2013b). II. Meşrutiyet Döneminde Türk Tarih Düşüncesi, İstanbul: Ötüken Neşriyat.
- Deren, S., (2003). “Türk Siyasal Düşüncesinde Anadolu İmgesi”, Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce, C. 4, Milliyetçilik, İstanbul: İletişim Yayınları, s. 533-540.
- Doktor Rıza Nur, (1340). “Devletimizin Mâhiyeti ve Millî Adı”, Türk Yurdu, C. 1, Nu: 2, Teşrîn-i Sânî, s. 85-94.