Türkiye’de Cumhuriyet Dönemi Lise Tarih Öğretiminde İlkçağ Uygarlıklarının Yeri Üzerine Bir İnceleme
Öz
Türkiye’de 1930’lu yılların başlarından günümüze lise tarih ders kitaplarında İlkçağ uygarlıklarına ayrılan yerde meydana gelen değişimi ortaya koymayı amaçlayan bu araştırmada “doküman incelemesi” yöntemi ve “içerik analizi” tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda 1976-1978 yılları arasındaki iki yıllık dönem hariç olmak üzere Türkiye’de 1931- 1983 yılları arasındaki dönemde lise tarih öğretiminde İlkçağ uygarlıkları ile ilgili konuların önemli yer tuttuğu, aynı dönemde lise 1. sınıf tarih konularının tamamının İlkçağ uygarlıklarından oluştuğu anlaşılmıştır. Bu tarihten itibaren İlkçağ uygarlıklarına ayrılan yer azaltılmış; 1991-1992 öğretim yılından itibaren ise daha da azaltılarak Anadolu ve yakın çevresiyle sınırlandırılmıştır. Bu dönemde Ön Asya ve Eski Batı uygarlıklarına da sadece Anadolu uygarlıklarıyla ilişkileri boyutuyla yer verilmiştir. Lise tarih öğretiminde İlkçağ uygarlıklarına yönelik bu yaklaşım günümüze kadar değişmeden devam etmektedir. Araştırma sonunda öğrencilerin insanlık tarihinin gelişim evreleriyle ilgili olarak değişim ve sürekliliği doğru ve eksiksiz bir şekilde algılamalarını sağlamak için tarih dersi öğretim programlarında İlkçağ uygarlıklarına ayrılan yerin artırılması önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Tarih Eğitimi, İlkçağ Tarihi, Türk İslam Sentezi, Türk Tarih Tezi, Lise Tarih Ders Kitapları
Destekleyen Kurum
Yok
Teşekkür
Teşekkür ederim.
Kaynakça
- Alkan, N. (2014). Tarihin çağlara ayrılmasında “üçlü sistem” ve Türk-İslâm tarihinin çağ taksimi meselesi. TUHED, Türk Tarih Eğitimi Dergisi, 3 (2), s. 43-64.
- Bektaş Öztaşkın, Ö. ve Üngör, İ. (2013). Sosyal bilgiler ders kitaplarında eskiçağ tarihi konusu ve bilincinin bilimsel içerik bakımından değerlendirilmesi. e-International Journal of Educational Research, 4 (3), s. 1-26. Bilgili, A. S. (2014). Eğitim programlarımızda Türk-İslâm Sentezi meselesi (1980-2000 yılları arasındaki tartışmalara bir projeksiyon). Kafkas Üniversitesi e – Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1 (1), s. 1-13.
- Copeaux, E. (2006). Tarih ders kitaplarında (1931-1993) Türk tarih tezinden Türk-İslam sentezine. İstanbul: İletişim.
- Demir, M. ve Sarıkaya, H. (2019). Türkiye’de eski batı tarihçiliğinin sorunları üzerine değerlendirmeler. OANNES Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi, 1(2), s. 177-200.
- Demircioğlu, İ. H. (2008). Türkiye’de tarih eğitiminin tarihi. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 6 (12), s. 431-450.
- Durgun, Ş. (2015). Türkmerkezli yaklaşımdan Avrupamerkezli yaklaşıma geçişte hümanizma. Akademik Hassasiyetler, 2, s. 1-26. Gültekin, A. K. (2015). Cumhuriyetin kuruluş dönemi açısından antropoloji ve ırkçılık tartışmaları hakkında görüşler. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 55 (1), s. 91-111.
- Jeismann, K. E. (1979). Geschichtsbewußtsein. In K. Bergmann, A. Kuhn, J. Rüsen, & G. Schneider (Eds.), Handbuch der Geschichtsdidaktik (1st ed., pp. 42–45). Düsseldorf: Pädagogischer.
- Kafesoğlu, İ. ve Deliorman, A. (1976). Tarih lise I. İstanbul: Milli Eğitim.
- Karal, E. Z. (1944). Türkiye Cumhuriyeti tarihi, 1918-1944. İstanbul: Maarif.
- Karasar, N. (1998). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel.