Social Studies Teachers Views on Artificial Intelligence Applications

Öz

The aim of this study is to examine social studies teachers’ views on artificial intelligence applications and to evaluate the possible contributions and limitations of these applications in the instructional process. The study was conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research designs. The study group consisted of 11 social studies teachers working in different school contexts during the 2024-2025 academic year and selected through criterion sampling. Data were collected through a semi-structured interview form titled “Social Studies Teachers’ Views on Artificial Intelligence,” developed by the researchers. The data were analyzed using content analysis with the support of NVivo software. The findings revealed that social studies teachers mostly defined artificial intelligence as the technology of the future, a thinking machine, and a tool that facilitates life and reduces workload. Teachers stated that artificial intelligence could contribute to social studies teaching in areas such as individualized instruction, instant feedback, monitoring student performance, assessment and evaluation, material preparation, visual content production, virtual tours, and virtual museum applications. However, some teachers also emphasized that artificial intelligence may involve certain risks, such as producing misinformation, distorting the perception of reality, directing students toward ready-made information, and pushing the teacher’s role into the background. In this regard, it is recommended that in-service training programs for teachers be expanded, school infrastructure be strengthened, and AI-supported activity examples specific to social studies courses be developed.

Anahtar Kelimeler

• Social studies education
• artificial intelligence
• teacher

Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Yapay Zekâ Uygulamaları Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin yapay zekâ uygulamalarına ilişkin görüşlerini incelemek ve bu uygulamaların öğretim sürecindeki olası katkılarını ve sınırlılıklarını değerlendirmektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında farklı görev yerlerinde çalışan ve ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 11 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen “Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Yapay Zekâ Hakkında Görüşleri” adlı yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler NVivo programı desteğiyle içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, sosyal bilgiler öğretmenlerinin yapay zekâyı çoğunlukla geleceğin teknolojisi, düşünen makine, hayatı kolaylaştıran ve iş yükünü azaltan bir araç olarak değerlendirdiklerini göstermektedir. Öğretmenler, yapay zekânın bireyselleştirilmiş öğretim, anında dönüt, öğrenci performansının izlenmesi, ölçme-değerlendirme, materyal hazırlama, görsel içerik üretme, sanal gezi ve sanal müze uygulamaları gibi alanlarda sosyal bilgiler öğretimine katkı sağlayabileceğini belirtmiştir. Bununla birlikte bazı öğretmenler, yapay zekânın yanlış bilgi üretme, gerçeklik algısını bozma, öğrencileri hazır bilgiye yöneltme ve öğretmen rolünü arka plana itme gibi riskler taşıyabileceğine dikkat çekmiştir. Bu doğrultuda öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılması, okul altyapılarının güçlendirilmesi ve sosyal bilgiler dersine özgü yapay zekâ destekli etkinlik örneklerinin geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal bilgiler eğitimi
• yapay zekâ
• öğretmen

Etik Beyan

Araştırma 06.11.2024 tarihli ve 10/31 sayılı etik kurul kararı ile Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Fen ve Mühendislik Bilimleri Araştırmaları Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır.

Kaynakça

1. Adıgüzel, T., Kaya, M. H., & Cansu, F. K. (2023). Revolutionizing education with AI: Exploring the transformative potential of ChatGPT. Contemporary Educational Technology, 15(3), 1-13. https://doi.org/10.30935/cedtech/13152
2. Alanoğlu, M., & Karabatak, S. (2020). Eğitimde yapay zekâ. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Bölümlü Kitap (s. 175).
3. Altun, E. (2024). Yapay zekâ ve pedagoji: Eğitimde fırsatlar ve zorluklar. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 3(1), 80-95.
4. Arslan, K. (2020). Eğitimde yapay zekâ ve uygulamaları. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi (BAEBD), 11(1), 71-88.
5. Aşık, F., Yıldız, A., Kılınç, S., Aytekin, N., Adalı, R., & Kurnaz, K. (2023). Yapay zekânın eğitime etkileri. International Journal of Social Humanities Sciences Research, 10(98), 2100-2107.
6. Akçay, S., & Koca, E. (2024). Nitel araştırmalarda veri doygunluğu. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 829-848.
7. Akdeniz, M., & Özdinç, F. (2021). Eğitimde yapay zekâ konusunda Türkiye adresli çalışmaların incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 912-932. https://doi.org/10.33711/yyuefd.938734
8. Arı, S. (2024). Sınıf öğretmenlerinin yapay zekâ kaygılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(4), 2393-2405. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1519636

9. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274.
10. Bayraktar, B., Gülderen, S., Akça, S., & Serin, E. (2023). Yapay zekâ teknolojilerinin eğitimde kullanımına yönelik öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(11), 2012-2030.
11. Bayındır, E. (2023). Eğitim alanında yapılan yapay zekâ çalışmalarının sosyal ağ analizi ile incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi, İstanbul.
12. Bulut, M. A., Davarcı, M., Bozdoğan, N. K., & Sarpkaya, Y. (2024). Yapay zekânın eğitim üzerindeki etkileri. Ulusal Eğitim Dergisi, 4(3), 976-986.
13. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340. https://doi.org/10.2307/249008
14. Duran, V., & Aydın, E. (2024). Eğitimde yapay zekânın kapsamlı incelenmesi: Web of Science veri tabanı üzerinden bir AI destekli bibliyometrik analiz. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 11(104), 468-484. https://doi.org/10.5281/zenodo.10737254
15. Ertmer, P. A. (1999). Addressing first- and second-order barriers to change: Strategies for technology integration. Educational Technology Research and Development, 47(4), 47-61. https://doi.org/10.1007/BF02299597
16. Ertmer, P. A. (2005). Teacher pedagogical beliefs: The final frontier in our quest for technology integration? Educational Technology Research and Development, 53(4), 25-39. https://doi.org/10.1007/BF02504683
17. Güzey, C., Çakır, O., Athar, M. H., & Yurdaöz, E. (2023). Eğitimde yapay zekâ üzerine gerçekleştirilmiş araştırmalardaki eğilimlerin incelenmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 5(1), 67-78.
18. Gürlek, Y., Bozkoyun, E., Ulutürk, M., & Zeyrekgündüz, F. (2023). Yapay zekânın eğitime etkileri ve uygulamaları. International Journal of Original Educational Research, 1(1), 125-132.
19. Güven, G., & Yumugan, S. (2025). Artificial intelligence in preschool education: Personalized assessment and evaluation with artificial intelligence. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 7(12), 161–190.
20. Heafner, T., & Maxwell, D. (2025). CIVIC: Five pillars for using artificial intelligence in social studies education. Contemporary Issues in Technology and Teacher Education, 25(4), 648–686. https://citejournal.org/article/civic-five-pillars-for-using-artificial-intelligence-in-social-studies-education/
21. Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning. Boston: Center for Curriculum Redesign.
22. Holmes, W., & Tuomi, I. (2022). State of the art and practice in AI in education. European Journal of Education, 57(4), 542-570. DOI: 10.1111/ejed.12533
23. Huang, J., Saleh, S., & Liu, Y. (2021). A review on artificial intelligence in education. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 10(3), 206-217. https://doi.org/10.36941/ajis-2021-0077
24. İncemen, S., & Öztürk, G. (2024). Farklı eğitim alanlarında yapay zekâ: Uygulama örnekleri. International Journal of Computers in Education, (71), 27-49. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijce/issue/85703/1368270
25. Karakuş, A. (2023). Social studies and artificial intelligence. International Journal of Eurasian Education and Culture, 8(24), 3079-3102. https://doi.org/10.35826/ijoecc.1813
26. Luckin, R. (2017). Towards artificial intelligence-based assessment systems. Nature Human Behaviour, 1(3), 1-3. https://doi.org/10.1038/s41562-016-0028
27. Merino-Campos, C. (2025). The impact of artificial intelligence on personalized learning in higher education: A systematic review. Trends in Higher Education, 4(2), Article 17. https://doi.org/10.3390/higheredu4020017
28. Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
29. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
30. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2005). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 4–5. sınıflar öğretim programı ve kılavuzu. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.
31. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024a). Sınıfların yüzde 99’u etkileşimli tahtalarla buluştu. Millî Eğitim Bakanlığı.
32. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024b). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli.
33. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2025). Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı 2025-2029. Millî Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü.
34. National Council for the Social Studies [NCSS]. (2013). The college, career, and civic life (C3) framework for social studies state standards: Guidance for enhancing the rigor of K-12 civics, economics, geography, and history.
35. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
36. Özdemir, S.M. (2009). Sosyal bilgiler öğretimi programı ve değerlendirilmesi. Ed. M.Safran. Sosyal bilgiler öğretimi. (sf. 17-46). Ankara: Pegem Akademi.
37. Seyhan, A. (2024). Sosyal bilgiler öğretiminde yapay zekâ kullanımı ve uygulama örnekleri. 12. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Sempozyumu (ss. 436-437). Edirne, Turkey.
38. Selwyn, N. (2019). Should robots replace teachers? AI and the future of education. Polity Press.
39. UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO.
40. UNESCO. (2024). AI competency framework for teachers. UNESCO.
41. Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478. https://doi.org/10.2307/30036540
42. Yalçın, A. (2023). Sosyal bilgilerde yapay zekâ ve veri bilimi okuryazarlığının kullanımı. İzmir Demokrasi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 87-123. https://doi.org/10.61127/idusos.1370409
43. Yeşilyurt, S., Dündar, R., & Aydın, M. (2024). Sosyal bilgiler eğitimi alanında lisansüstü eğitimi sürdüren öğrencilerin yapay zekâ hakkındaki görüşleri. Asya Studies, 8(27), 1-14.
44. Yetişensoy, O., & Rapoport, A. (2023). Artificial intelligence literacy teaching in social studies education. Journal of Pedagogical Research, 7(3), 100-110. https://doi.org/10.33902/JPR.202320866
45. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
46. Zawacki-Richter, O., Marín, V., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education: Where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1-27. https://doi.org/10.1186/s41239-019-0171-0
47. Zhang, T., Lu, X., Zhu, X., & Zhang, J. (2023). The contributions of AI in the development of ideological and political perspectives in education. Heliyon, 9(3).