Araştırma Makalesi

SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR

Cilt: 9 Sayı: 3 31 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR

Öz

Arkaik biçimi alanyazında genel olarak “dilin geçmiş evrelerinde kullanılmış olup artık kullanılmayan, yani kullanımdan düşmüş, sözcük ya da dilbilgisi özelliği” olarak tanımlanmaktadır. Standart Türkçede kullanımdan düşmüş birçok sözcüğün Türkiye Türkçesi ağızlarında varlığını sürdürdüğü görülür. Arkaik unsurlar dilin tarih boyunca geçirmiş olduğu değişim ve gelişmeleri göz önüne sermesi bakımından büyük önem taşıyan dil verileridir. Bu bakımdan arkaik unsurlar hem dilin hem söz varlığının hem de gramer yapısının tespitinde pek çok ipucu verir. Anlamı kuvvetlendirmek ve zenginleştirmek, söyleyişe ahenk katmak için baş vurulan yöntemlerden biri olan ikilemeler, Türk dilinin önemli kalıplaşmış dil birimleridir. İkilemlerin yaygın olarak kullanıldığı alanlardan biri de Türkiye Türkçesi ağızlarıdır. Standart Türkçede olduğu gibi ağızlarda da ahenk unsurlarından biri olan ikilemelere sıklıkla başvurulmuştur. Bu çalışmada Sivas ağzında yer alan ikilemelerdeki arkaik unsurlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Kaynak metin olarak başta Derleme Sözlüğü kullanılmıştır. Türkiye Türkçesi ağızlarının söz varlığını içeren en önemli kaynakların başında gelen Derleme Sözlüğü taranarak Sivas kaydı olan ikilemler tespit edilmiştir. Ardından Sivas ili ağızları üzerine yapılmış çalışmalar taranarak bu çalışmalarda var olup Derleme Sözlüğünde yer almayan ikilemeler de çalışmaya dahil edilmiştir. Belirlenen bu ikilemelerde yer alan arkaik söz varlığı tespit edilmiş ve bu söz varlığının tarihî metinlerdeki görünümleri araştırılmıştır. Çalışmayla Sivas ağzındaki ikilemelerde saklı kalmış arkaik unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABİK, A. D. (1999). “(İsim1+lI/+lU) (İsim2++lI/+lU)” Kuruluşundaki İkilemeler. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, VII. Milletler Arası Türkoloji Kongresi, İstanbul.
  2. ABİK, A. D. (1999). Derleme Sözlüğü’nde İkinci Kelimesinin Başında s- Bulunduran Tekrarlar. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, IX. Millî Türkoloji Kongresi, İstanbul.
  3. ACAR, E. (2013). Sinop Ağızlarında Arkaik Unsurlar Üzerine. Sinop İli Değerleri Sempozyumu, 200-206.
  4. AĞAKAY, M. A. (1953). İkizlemeler Üzerine. C. II, Türk Dili, S.16-17, 189- 191/268-271.
  5. AĞAKAY, M. A. (1954). Türkçede Kelime Koşmaları. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, TDK Yayınları, 97-104.
  6. AKAN BUDAK, D. (2012). Erzurum Ağzı Söz Varlığında Eski Türkçenin İzleri. Turkish Studies, 7/4, 629-646.
  7. AKAR, A. (2001). Derleme Sözlüğü Verilerine Göre Uşak Ağızlarındaki Eski Türkçe Unsurlar. 21. Yüzyılın Eşiğinde Uşak Sempozyumu, Cilt 1, Uşaklılar Eğitim ve Kültür Vakfı Yayınları, 71-78.
  8. AKTAN, B. (2010). Dîvânu Lügâti’t-Türk’ün Söz Varlığında Yer Alan İkilemeler. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 28, 1-12.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

31 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

12 Kasım 2024

Kabul Tarihi

26 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Güven, Ö. (2024). SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), 9(3), 164-185. https://doi.org/10.30568/tullis.1583788
AMA
1.Güven Ö. SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS). 2024;9(3):164-185. doi:10.30568/tullis.1583788
Chicago
Güven, Ömer. 2024. “SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR”. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) 9 (3): 164-85. https://doi.org/10.30568/tullis.1583788.
EndNote
Güven Ö (01 Aralık 2024) SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) 9 3 164–185.
IEEE
[1]Ö. Güven, “SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR”, The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), c. 9, sy 3, ss. 164–185, Ara. 2024, doi: 10.30568/tullis.1583788.
ISNAD
Güven, Ömer. “SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR”. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) 9/3 (01 Aralık 2024): 164-185. https://doi.org/10.30568/tullis.1583788.
JAMA
1.Güven Ö. SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS). 2024;9:164–185.
MLA
Güven, Ömer. “SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR”. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), c. 9, sy 3, Aralık 2024, ss. 164-85, doi:10.30568/tullis.1583788.
Vancouver
1.Ömer Güven. SİVAS AĞZINDA YER ALAN İKİLEMELERDEKİ ARKAİK UNSURLAR. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS). 01 Aralık 2024;9(3):164-85. doi:10.30568/tullis.1583788