GASTRONOMİ TURİZMİNİN KARABAĞ ÜZERİNDEKİ EKONOMİK VE SOSYO-KÜLTÜREL ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, gastronomi turizminin Karabağ bölgesi üzerindeki ekonomik ve sosyo-kültürel etkilerini değerlendirmektir. Antik dönemlere kadar uzanan zengin mutfak mirasıyla ve kendine özgü yerel ürünleriyle Karabağ gastronomi turizmi açısından önemli potansiyele sahiptir. Bu bağlamda çalışma özellikle son yıllarda yürütülen yeniden canlandırma çabaları sonrasında gastronomi turizminin bölgenin ekonomik kalkınmasına katkılarını incelemektedir. Ayrıca istihdam oluşturma potansiyelini ve yerel üreticiler için oluşturulabilecek fırsatları ele almaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler literatür taraması tekniğiyle toplanmış, betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Bulgular, Karabağ’da gastronomi turizmi faaliyetlerinin yıllar içinde artış gösterdiğini ancak yatırım ve devlet teşvikleri gibi alanlarda daha fazla ilerleme kaydedilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Ayrıca bu durum hem yerel halk hem de Türk dünyası için kültürel ve tarihî bir miras alanı olan Karabağ’ın sürdürülebilir gastronomi turizmi yoluyla geliştirilmesinin büyük önemini akla getirmiştir. Sonuç olarak, gastronomi turizminin Karabağ’ın görünürlüğünü artırmada, bölgesel kalkınmayı teşvik etmede ve sosyal ile kültürel etkileşimleri kolaylaştırmada önemli rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu etkilerin Karabağ’ın tanıtımı, tanınması ve gelişimini destekleyeceği, sosyal ve kültürel açıdan etkileşimlerin oluşumuna ve gelişimine katkı sağlayarak ilgili alana olumlu etkiler ve avantajlar sağlayacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Kültür.
• Gastronomi
• Gastronomi Turizmi
• Kalkınma
• Karabağ Bölgesi

EVALUATION OF THE ECONOMIC AND SOCIO-CULTURAL EFFECTS OF GASTRONOMY TOURISM ON KARABAKH

Öz

This study aims to evaluate the economic and socio-cultural impacts of gastronomy tourism on the Karabakh region. With its rich culinary heritage dating back to ancient times and its distinctive local products, Karabakh has significant potential as a destination for gastronomy tourism. In this context, the study examines the contributions of gastronomy tourism to the region’s economic development following recent revitalisation efforts. It also addresses its potential for job creation and the opportunities that may be created for local producers. A qualitative research design was adopted in this study. The data were collected through a literature review and analysed using descriptive analysis. The findings indicate that gastronomy tourism activities in Karabakh have increased over time. However, further progress is required, particularly in areas such as investment and government incentives. Given that Karabakh represents an important cultural and historical heritage area for both local communities and the Turkic world, its development through sustainable gastronomy tourism is of great importance. Additionally, it has brought to mind the great importance of developing Karabakh, an area of cultural and historical heritage for both local communities and the Turkic world, through sustainable gastronomic tourism. In conclusion, gastronomy tourism plays a significant role in enhancing Karabakh’s visibility, fostering regional development, and facilitating social and cultural interactions. These effects are expected to support Karabakh’s promotion, recognition, and development, while also contributing positively to social and cultural interaction in the region.

Anahtar Kelimeler

• Gastronomy
• Gastronomy Tourism
• Development
• Karabakh Region
• Culture

Kaynakça

1. Akalın, A. (2021, 4-7 Haziran). Karabağ’ın yumuşak güç unsuru olarak turizm. III. İqtisadiyyat və İdarəetmə Sahəsində Magistr və Doktorantların Beynəlxalq Elmi Konfransı, Gəncə, 74-80.
2. Akgöz, E. & Mansurov, T. (2021, 17-18 Kasım). İşgalden kurtarılan Karabağ’da turizmin inkişaf perspektifleri. 1 Millet, 6 Devlet, Ortak Medya (Türkçe Konuşan Ülkelerin Medya Platformu) Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Kongresi, Bakü, 199-208.
3. Akkaya, A. & Özcan, C. (2018). Türkiye’de gastronomi turizminin ekonomik etkilerinin indeks değerlendirmesi. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 251-267.
4. Aliyev, J. & Kızılırmak, İ. (2023). Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinin kültür turizmi açısından. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 85-98.
5. Aydoğdu, A. & Mızrak, M. (2017). Yöresel yemeklerin sürdürülebilirliğinde standart reçetelendirmenin önemi: Kastamonu mutfağı örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 366-394.
6. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (2024, 5 Ağustos). Azərbaycanın demoqrafik göstəriciləri. 2 Şubat 2025 tarihinde https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ adresinden erişilmiştir.
7. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi (2025, 2 Haziran). Turizm. 23 Haziran 2025 tarihinde https://www.stat.gov.az/source/tourism adresinden erişilmiştir.
8. Çam, O. & Çılgınoğlu, H. (2021). Yöresel mutfakların gastronomi turizmindeki önemi: Kastamonu mutfağı örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 176-192. https://doi.org/10.37847/tdtad.885081.

9. Çam, O. (2025). Azerbaycan’ın gastronomi açısından değerlendirilmesi. Hafıza, 7(1), 1-14. https://doi.org/10.56671/hafizadergisi.1529944.
10. Çılgınoğlu, H. & Aytuğar, S. (2021, 10 April). Yöresel yemeklerin sürdürülebilirliğinde standart reçetelendirmenin önemi: Bolu mutfağı örneği. Ankara: Ankara International Conference on Scientific Research-IV.
11. Çılgınoğlu, H. & Çam, O. (2021). Gastronomi turizmi ve kültür ilişkisi. S. Kılıç (Ed.). Halkbilimi bağlamında Türkiye’de yeme-içme kültürü (içinde ss. 146-153). Konya: Eğitim Yayınları.
12. Çılgınoğlu, H. (2024). Azerbaycan sağlık turizmi potansiyelinin incelenmesi. Journal of History School, 71, 2190-2219.
13. Çılgınoğlu, H., Avcı, M. ve Çılgınoğlu, Ü. (2022). Sürdürülebilir gastronomi açısından dikey tarımın önemi. Journal of Humanities and Tourism Research, 12(3), 455-467.
14. Demirci, A. (2014). Literatür taraması. Y. Arı & İ. Kaya (Ed.). Coğrafya araştırma yöntemleri (içinde ss. 73-108). Balıkesir: Coğrafyacılar Derneği.
15. Denk, E. (2023). Erzurum’da gastronomi turizminin toplum üzerindeki etkisi: ekonomik fırsatlar, çevresel endişeler ve sosyo-kültürel zenginlik. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Researches, 9(34), 1-27. https://doi.org/10.5281/zenodo.8430062.
16. Əmiraslanov, T. & Əmiraslanova, A. (2012). Qarabağ mətbəxi. Baku: Nurlar. Eryılmaz, S. & Deniz, G. (2019). Türkiye’de programlama eğitimi ile ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi: bir betimsel analiz çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 15(4), 319-338. DOI: 10.17244/eku.645387.
17. Fikrətzadə, F. & Hacıyeva, S. (2020). İşğaldan azad olunan ərazilərimizdə kənd təsərrüfatı sahəsinin bərpası istiqamətləri və istehsal göstəricilərinin proqnozlaşdırılması. Aqrar Tədqiqatlar Mərkəzi, 23-37.
18. Gaziyev, E. & Boyacıoğlu, E.Z. (2021). Azerbaycan ekonomisinin gelişiminde turizmin yeri: Türkiye tecrübesinin uygulanabilirliği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 275-295.
19. Heydər Əliyev Fondu (2022, 8 Mayıs). Birinci Beynəlxalq Kulinariya Festivalı. 2 Şubat 2025 https://heydar-aliyev-foundation.org/az/content/view/120/5205/Birinci-Beynəlxalq-Kulinariya-Festivalı adresinden erişilmiştir.
20. Huseyn-Zada, K. & Kocaman, S. (2023). Karabağ ve Doğu Zengezur bölgelerinin alternatif turizm potansiyeline ilişkin bir araştırma. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(3), 304-318.
21. Hüseynova, H. (2024). Türk etnografyası: Karabağ yemekleri. New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, 9(25), 52-58.
22. İmamverdiyev, İ. (2005). Azerbaycan ve İran Türklerinde Nevruz etkinlikleri ve âşık şiirinde Nevruz. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 223-239.
23. Kurnaz, A. (2017). Sürdürülebilir gastronomi kapsamında yeşil restoranların hizmet kalite algısının GRSERV ile ölçümü: İstanbul örneği (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
24. Küçükkömürler, S., Şirvan, N.B. & Sezgin, A.C. (2018). Dünyada ve Türkiye’de gastronomi turizmi. Uluslararası Turizm Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 2(2), 78-85.
25. Nazarova, A. & Eltut Kalender, N. (2024). Karabağ’ın kültürel özellikleri: Şuşa’nın turizm potansiyelinin değerlendirilmesi. Journal of Academic Tourism Studies, 5(Özel Sayı), 28-36.
26. Özdemir, S. (2023). Gastronomi ve turizm etkileşimi. Ankara: İksad Yayınevi.
27. Qasımlı, V.Ə. (2022). Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında post-konflikt quruculuğu. Bakü: AzPrint.
28. Seferov, R. & Veliyeva, A. (2020). Karabağ bölgesinde sağlık turizm potansiyelinin değerlendirilmesi: mineral ve terman sular. Gelecek Vizyonlar Dergisi, 4(5), 40-46.
29. Şengül, S. & Kurnaz, A. (2021). Gastronomi turizmi; kavramlar, ilkeler ve uygulamalar. Ankara: Detay Yayınları.
30. Tuncer, A.M. (2023). Gastronomi turizmi kapsamında Türkiye’de yapılan gastronomi festivallerinin değerlendirilmesi. A.T. Bayram (Ed.). Turizm Araştırmaları (içinde ss. 137-154). Gaziantep: Özgür Yayınları.
31. Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (2024, 11 Mayıs). Genel Sekreter Şuşa’da düzenlenen kültürel etkinliklere katıldı. 2 Şubat 2025 https://turkpa.org/tr/news/1637-secretary-general-attended-cultural-events-held-in-shusha adresinden erişilmiştir.
32. Türk Devletleri Teşkilâtı (2023, 13 Mayıs). Şuşa 2023-Türk Dünyası Kültür Başkenti Açılış Töreni gerçekleştirildi. 2 Şubat 2025 tarihinde https://www.turkicstates.org/tr/haber/susa-2023-turk-dunyasi-kultur-baskenti-acilis-toreni-gerceklestirildi adresinden erişilmiştir.
33. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2003). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.