Turist Rehberliği Meslek Kanununda Yapılan Değişikliklere Yönelik Turist Rehberlerinin Algılarının İncelenmesi
Öz
Amaç ve Önem: Bu çalışma, güncellenen Turist Rehberliği Meslek Kanunu’nun eylemli turist rehberleri tarafından nasıl algılandığını incelemeyi amaçlamaktadır. Alan yazında, rehberlerin güncellenen kanun ve yönetmeliklere ilişkin görüşlerini yansıtan araştırmaların oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, meslek mevzuatının gündemde tutulması, uygulamadaki eksikliklerin tespit edilerek revize edilmesi ve yasal değişikliklerin rehberlerin hakları ile çalışma koşullarına yansımalarının ele alınması hedeflenmektedir. Turist rehberlerinin turizm sektörünün temel paydaşları olduğu ve mesleklerinin doğrudan yasal düzenlemelerle şekillendiği göz önüne alındığında, araştırmadan elde edilen bulguların; meslek standartlarının geliştirilmesi ve gelecekteki olası yasal düzenlemeler için ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına yol gösterici nitelikte olması beklenmektedir.
Yöntem: Nicel araştırma yöntemlerinin benimsendiği bu çalışmada, veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye’de mesleğini aktif olarak icra eden eylemli turist rehberleri oluşturmaktadır. Zaman, maliyet ve ulaşılabilirlik gibi kısıtlar nedeniyle evrenin tamamına ulaşılamadığından "kolayda örnekleme (convenience sampling)" yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma verileri, 20 Şubat 2025 – 28 Nisan 2025 tarihleri arasında çevrim içi ortamda (Google Formlar) oluşturulan anket bağlantısının paylaşılmasıyla toplam 212 eylemli turist rehberinden toplanmıştır.
Bulgular: Elde edilen veriler, turist rehberlerinin güncellenen mevzuata ilişkin düzenlemeleri yoğun bir şekilde eleştirdiğini ortaya koymuştur. Katılımcılar; Türkçe rehberlik uygulamasına geçilmesini, sanat tarihi ve arkeoloji mezunlarına doğrudan rehberlik hakkı verilmesini, öğretmenlerin okul gezilerinde rehberlik yapmasının önünün açılmasını ve birbiriyle çelişen birden fazla yönetmeliğin bulunmasını en çok eleştirilen ve yanlış bulunan uygulamalar olarak değerlendirmiştir. Ayrıca taban yevmiye farklılıkları, yabancı dil seviye tespit sınavları, uygulama gezilerindeki standardizasyon eksiklikleri ve dil ikiliği gibi konular da eleştiri alan diğer başlıklar olmuştur. Buna karşın, eğitim programlarına yeni derslerin eklenmesi rehberler tarafından olumlu karşılanmıştır. Söz konusu spesifik maddelere yönelik bu yoğun eleştirilerin bir yansıması olarak, rehberlerin güncellenen meslek kanununa yönelik genel algı düzeylerinin ortalamanın altında olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak rehberlerin yasaya genel hatlarıyla eleştirel yaklaştığı; yalnızca eğitim müfredatının güncellenmesi gibi spesifik iyileştirmeleri desteklediği görülmüştür.
Özgünlük/Bilimsel Katkı: Çalışma, güncellenen Turist Rehberliği Meslek Kanunu'nun eylemli turist rehberleri tarafından nasıl değerlendirildiğini ve söz konusu mevzuat değişikliklerinin rehberlerin mesleki hakları, çalışma koşulları ve kariyer stresleri üzerindeki olası etkilerini ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. İlgili literatür incelendiğinde, yeni mevzuatın doğrudan eylemli rehberlerin perspektifinden ele alındığı araştırmaların son derece kısıtlı olduğu görülmektedir. Çalışmanın; yeni eklenen yasal maddelerin sahadaki karşılığını ampirik verilerle tespit etmesi ve uygulamada karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik somut veriler sunması açısından özgün bir değere sahip olduğu düşünülmektedir.
Sınırlılıklar: Araştırmanın, yasa ve yönetmelik değişikliklerinin yürürlüğe girdiği tarihe çok yakın bir dönemde gerçekleştirilmesi temel sınırlılıklardan biridir. Bu süreçte bazı yasa maddelerinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne taşınmış olması ve hukuki sürecin devam etmesi, rehberlerin yeni düzenlemeleri henüz tam olarak deneyimleyememiş veya içselleştirememiş olmasına yol açmış olabilir. Ayrıca, araştırmanın yalnızca eylemli turist rehberlerini kapsaması ve eylemsiz rehberlerin araştırma dışında bırakılması çalışmanın bir diğer sınırlılığını oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, V. (2014). Profesyonel turist rehberlerinin liderlik yönelimleri: Aydın Turist Rehberleri Odası'na kayıtlı olan profesyonel turist rehberleri örneği (Tez No. 358525) [Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
- Ahipaşaoğlu, H. S. (2001). Turizmde rehberlik. Detay Yayıncılık.
- Akoğlan Kozak, M., Evren, S., & Çakır, O. (2013). Tarihsel Süreç İçinde Turizm Paradigması. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 24(1), 7-22. https://izlik.org/JA43RK49ZM
- Akyüz, M. (2026). Profesyonel turist rehberlerinin yeni turist rehberliği meslek yönetmeliği algısı. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism, Recreation and Sports Sciences (ATRSS), 9(1), 377-397.
- Aslan, Z., & Büyükkuru, M. (2015). Türkiye'de turizm rehberliği eğitimi ve mevcut durum analizi. I. Eurasia International Tourism Congress: Current Issues, Trends, and Indicators, 28-30 Mayıs 2015, Konya, 62-72.
- Batman, O. (2003). Türkiye’deki profesyonel turist rehberlerinin mesleki sorunlarına yönelik bir araştırma. Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 117-134.
- Batman, O., Yıldırgan, R., & Demirtaş, N. (2001). Turizm rehberliği. Değişim Yayınları.
- Çıkı, K. D., Gümüş Dönmez, F., & İnan, R. (2025). Güncellenen turist rehberliği meslek kanununun öğrencilerin bakış açısından değerlendirilmesi: Vakıf ve devlet üniversitesi karşılaştırması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 1229-1254. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1702588.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Turizm (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
23 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
5 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1