“Çar-Ender-Çar” in the classical turkish Literature and the Kaside of Kara Fazlı

Öz

“Çâr-ender-çâr” is a literary term used to indicate the poems written by literary arts such as leff ü neşr, taksim, tensikü’s-sıfat and tefrik created using the four elements in the same order. In Classical Turkish literature, as far as we have specified, the first çâr-ender-çâr kasides and gazels belong to Ahmedî. In this article, we transliterated a çâr-ender-çâr kaside, which was written by Kara Fazlî in the 16th century

Anahtar Kelimeler

• Çâr-ender-çâr,leff ü neşr,taksim,tensikü’s-sıfat,tefrik,kaside,gazel,Classical Turkish literature

Klasik Türk Edebiyatında Çâr-Ender-Çâr ve Kara Fazlî’nin Kasidesi

Öz

Çâr-ender-çâr, dört unsurun karşılıklı olarak sıralanabildiği leff ü neşr, taksim, tensikü’s-sıfat, tefrik gibi sanatların bir şiirin bütün beyitlerine uygulanmasıyla ortaya çıkan tarz için kullanılan edebî terimdir. Klasik Türk Edebiyatında belirleyebildiğimiz ilk Türkçe çâr-ender-çâr kaside ve gazeller Ahmedî’ye aittir. Bu çalışmada incelemeye çalıştığımız ve çeviri yazılı metni ile nesre çevirisini verdiğimiz çâr-ender-çâr kaside ise, 16. yüzyıl şairlerinden Kara Fazlî tarafından yazılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Çâr-ender-çâr,leff ü neşr,taksim,tensikü’s-sıfat,tefrik,kaside,gazel,Klasik Türk Edebiyatı

Kaynakça

1. AKDOĞAN, Yaşar (1979), Ahmedi Dîvânı ve Dil Hususiyetleri: Gramer, Sentaks, Sözlük, 2 c., İstanbul Ünv., (yayımlanmamış doktora tezi), İstanbul.
2. BAHÂR, Lâletîg Çend (1379), Bahâr-ı Acem, Ferheng-i Lugât-i Terkîbât, Kinâyât ve Emsâl-i Fârsî, c. 1, Tehrân: İntişârât-ı Telâye.
3. CANIM, Rıdvan (2000), Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ (İncelemeMetin), Ankara: AKM.
4. ÇAVUŞOĞLU, Mehmet (1986), “Kaside”, Türk Dili Dergisi, Türk Şiiri Özel Sayısı II: Divan Şiiri, LII/415-416-417: 17-77.
5. ÇETİN, İsmail (1993), Derzî-zâde Ulvî, Hayatı, Edebî Şahsiyeti ve Divanının Tenkidli Metni, 2 c., Fırat Ünv. (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Elazığ.
6. ÇİFTÇİ, Hasan (1992), Sirâcî-i Sigzî ve Divanı, Atatürk Ünv. (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Erzurum.
7. COŞKUN, Menderes (2007), Sözün Büyüsü, Edebî Sanatlar, Dergâh Yayınları: İstanbul.
8. DEĞİRMENÇAY, Veyis (2000), İran Edebiyatında Bedî’iyye veya Kaside-i Masnû’a, Erzurum: Atatürk Ünv. Fen Ed. Fakültesi Yayını.

9. DİLÇİN, Cem (2003), “Fuzulî’nin Farsça Çâr-ender-çâr Kasidesi”, Journal of Turkish Studies 27/II: 41-62.
10. HARMANCI, M. Esat (2007), Süheylî Ahmed Bin Hemdem Kethudâ, Dîvân, Ankara: Akçağ.
11. İSEN, Mustafa (1994), Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, Ankara: AKM.
12. KUTLUK, İbrahim (1978), Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ, I, Ankara: TTK.
13. -----------, (1981), Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ, II, Ankara: TTK.
14. NEFÎSÎ, Alî Ekber (1318), Ferheng-i Nefîsî, Cild-i Devvom, Tehrân: Kitâb-furûşî-i Hayyâm.
15. [OLGUN], Tâhir-ül Mevlevî (1973), Edebiyat Lügatı, İstanbul: Enderun Kitabevi.
16. ÖZKAT, Mustafa (2005), Kara Fazlî’nin Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Dîvânı, Marmara Ünv. Türkiyat Arş. Enst., (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), İstanbul.
17. ÖZTEKİN, Nezahat (1989), “Derzîzâde Ulvî Çelebi’nin Çâr-ender-çâr ve Pey-ender-per Kasîdeleri”, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi V, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., İzmir: 39-65.
18. SARAÇ, Yekta (2007), Klâsik Edebiyat Bilgisi Belâgat, İstanbul: 3F Yayınevi.
19. STEİNGASS, F. (1988), A Comprehensive Persian-English Dictionary, Britain: Routledge.
20. TUMAN, Mehmet Nâil (2001a-b). Tuhfe-i Nâilî, I-II, Bizim Büro Yayınları: Ankara.
21. VEFÂǿÎ, Abbâs Alî (1376), Külliyât- Külliyât-ı Selmân ı Selmân ı Selmân-ı Sâvecî ı Sâvecî, Tehrân: Şirket-i Çâp-ı Ferşîve.
22. YÂSEMÎ, Reşîd (tarihsiz), Külliyât- Külliyât-ı Kasâǿid, Gazeliyyât, id, Gazeliyyât,RubâǾiyyât,TercîǾât, Terkîbât ve ât, Terkîbât ve Mesneviyyât- Mesneviyyât-ı Hâce Cemâlü’d ı Hâce Cemâlü’d ı Hâce Cemâlü’d-dîn Selmân dîn Selmân dîn Selmân-ı Sâvecî ı Sâvecî, Tehrân: Çâp-ı Tâbiş.