Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi

Bünyamin Sarıkaya; Emrah Yayan; Ayşe Ebrar Yamaç

doi:10.54979/turkegitimdergisi.1307757

Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada temel amaç, Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin üst düzey düşünme becerilerine uygunluğu bakımından incelenmesidir. Temel amaç bağlamında Türkçe ders kitaplarındaki etkinlikler eleştirel, yaratıcı, yansıtıcı düşünme ve problem çözme üst düzey düşünme becerileri ekseninde incelenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesine göre toplanan veriler betimsel analize göre değerlendirilmiştir. Çalışmada inceleme materyalleri olarak 5. ve 6. sınıflar için hazırlanan Türkçe ders kitapları seçkisiz atama yöntemine göre seçilmiştir. Daha önce başka çalışmalarda 7. ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları bu konu bağlamında incelendiği için bu iki ders kitabındaki etkinlikler incelenmemiştir. Böylece ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin bütüncül bir açıdan değerlendirilmesi sağlanmıştır. İhtiyaç duyulan her aşamada uzman görüşüne başvurulmuş, üst düzey düşünme becerilerine uygun olduğu düşünülen etkinlik örnekleri de verilmiştir. Çalışma sonucunda 5. sınıf Türkçe ders kitabında toplam 243 etkinlik bulunduğu ve bu etkinliklerin yarısından fazlasının herhangi bir üst düzey düşünme becerisine hitap etmediği, 6. sınıf Türkçe ders kitabında ise toplam 212 etkinlik bulunduğu ve bu ders kitabındaki etkinliklerin de yine yarısından fazlasının herhangi bir üst düzey düşünme becerisine hitap etmediği tespit edilmiştir. Her iki ders kitabında da üst düzey düşünme becerilerinden en fazla eleştirel düşünme becerisine hitap eden etkinlik bulunduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Bayrak Özmutlu, E. ve Kanık Uysal, P. (2021). Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin düşünme becerileri açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52, 518-543.
Benzer, A. (2019). Türkçe ders kitaplarının PISA okuma yeterlik düzeyleri ile imtihanı. Research in Reading and Writing Instruction, 7(2), 96-109.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative research journal, 9(2),27
Chance, P. (1986). Introduction: The thinking movement, thinking in the classroom: A survey of programs. Teachers College Press.
Çeçen, M. A. ve Kurnaz, H. (2015). Ortaokul Türkçe dersi öğrenci çalışma kitaplarındaki tema değerlendirme soruları üzerine bir araştırma. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(02).
Çekici, F. (2009). Problem çözme terapisine dayalı beceri geliştirme grubunun üniversite öğrencilerinin sosyal problem çözme becerileri, öfkeyle ilişkili davranış ve düşünceler ile sürekli kaygı düzeylerine etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Dolunay, S. K. ve Savaş, Ö. (2016). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki dinleme etkinliklerinin üst düzey bilişsel beceriler açısından değerlendirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(1), 122-157.
Dewey, J. (1933). How we think. A restatement of the relation of reflective thinking to the educative process. D. C. Heath.

Fwu, B. J., Chen, S. W., Wei, C. F. and Wang, H. H. (2018). I Believe; Therefore, I Work Harder: The Significance of Reflective Thinking on Effort-Making in Academic Failure in A Confucian- Heritage Cultural Context. Thinking Skills and Creativity, 30, 19-30.
Güneş, F. (2012). Öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, (32), 127-146.
Hızır, B. (2014). İlköğretimde yaratıcı okumanın yaratıcı düşünme becerisine etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Muğla: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.
İşler, A. Ş. ve Bilgin, A. (2002). Eğitim fakültesi sınıf öğretmenliği adaylarının yaratıcılık hakkındaki düşünceleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 133-152.
Kuzu, T. S. (2013). Türkçe ders kitaplarındaki metin altı sorularının yenilenmiş Bloom taksonomisindeki hatırlama ve anlama bilişsel düzeyleri açısından incelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37(1), 58-76.
MEB (2018). Türkçe Dersi Öğretim Programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: MEB.
MEB. Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2006). İlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: MEB Yayınları.
Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. (Çev. S. Turan. Ed.). Ankara:Nobel Yayıncılık.
Rawlinson, J. G. (1995). Yaratıcı düşünme ve beyin fırtınası (creative thinking and brain storming). (Çev: Değirmen, O.). İstanbul: Rota Yayıncılık.
Rodgers, C. (2002). Defining reflection: another look at John Dewey and reflective thinking. Teachers College Record, 104 (4), 842-866).
Sarıkaya, B. (2021). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki etkinliklerin üst düzey düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 71-89.
Sarıkaya, B. (2022). Ders kitapları üst düzey düşünme becerilerini geliştiriyor mu?: 7. sınıf Türkçe ders kitabı örneği. 2. Başkent International Conference On Multidisciplinary Studies. Ankara.
Söylemez, Y. (2018). 2018 Türkçe Dersi Öğretim Programındaki kazanımların üst düzey düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi. Journal of Turkish Research Institute, (63), 345-384.
Tekercioğlu, H. (2019). Türkçe ders kitaplarındaki bilişsel ve üstbilişsel işlevler üzerine bir değerlendirme. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Temizkan, M. (2014). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının Türkçe dersi öğretim programındaki temel beceriler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(1), 49-72.
Uygun, K. (2012). Sosyal Bilgiler Öğretiminde Yansıtıcı Düşünme Uygulamalarının Akademik Başarı ve Tutuma Etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi/Eğitim Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Ünver, G. (2003). Yansıtıcı düşünme. Pegem Yayınevi.
Ünveren Kapanadze, D. (2019). 2018 Türkçe Dersi Öğretim Programındaki kazanımların üst düzey düşünme becerileri bağlamında incelenmesi. Millî Eğitim Dergisi, 48(223), 83-112.
Üstünlüoğlu, E. (2006). Üst düzey düşünme becerilerini geliştirmede bilişsel soruların rolü. Çağdaş Eğitim Dergisi, 31(331), 17-24.
Yağmur, K. (2009). Türkçe ders kitapları dil gelişimini ne oranda desteklemektedir. Cito Education: Theory and Practice, 2, 53-64.
Yenilmez, K., Yolcu, B. (2007). Öğretmen davranışlarının yaratıcı düşünme becerilerinin gelişimine katkısı. Sosyal Bilimler Dergisi. 18, 95-105.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yurdakal, İ. H. (2018). Yaratıcı okuma çalışmalarının ilkokul 4. sınıfta okuma ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmeye etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Denizli: Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bünyamin Sarıkaya ^*
0000-0002-8393-7127
Türkiye

Emrah Yayan
0000-0002-7976-0058
Türkiye

Ayşe Ebrar Yamaç
0000-0002-6590-4479
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

25 Haziran 2023

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

31 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

16 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1307757

IZ

https://izlik.org/JA26SL49PW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sarıkaya, B., Yayan, E., & Yamaç, A. E. (2023). Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 8(1), 133-158. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1307757

AMA

1.Sarıkaya B, Yayan E, Yamaç AE. Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi. 2023;8(1):133-158. doi:10.54979/turkegitimdergisi.1307757

Chicago

Sarıkaya, Bünyamin, Emrah Yayan, ve Ayşe Ebrar Yamaç. 2023. “Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi”. Türkiye Eğitim Dergisi 8 (1): 133-58. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1307757.

EndNote

Sarıkaya B, Yayan E, Yamaç AE (01 Haziran 2023) Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi 8 1 133–158.

IEEE

[1]B. Sarıkaya, E. Yayan, ve A. E. Yamaç, “Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi”, Türkiye Eğitim Dergisi, c. 8, sy 1, ss. 133–158, Haz. 2023, doi: 10.54979/turkegitimdergisi.1307757.

ISNAD

Sarıkaya, Bünyamin - Yayan, Emrah - Yamaç, Ayşe Ebrar. “Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi”. Türkiye Eğitim Dergisi 8/1 (01 Haziran 2023): 133-158. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1307757.

JAMA

1.Sarıkaya B, Yayan E, Yamaç AE. Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi. 2023;8:133–158.

MLA

Sarıkaya, Bünyamin, vd. “Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi”. Türkiye Eğitim Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2023, ss. 133-58, doi:10.54979/turkegitimdergisi.1307757.

Vancouver

1.Bünyamin Sarıkaya, Emrah Yayan, Ayşe Ebrar Yamaç. Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi. 01 Haziran 2023;8(1):133-58. doi:10.54979/turkegitimdergisi.1307757

Fostering pre-service teachers’ critical and creative thinking dispositions through Literature Circles: a mixed-methods study

Educational Studies

https://doi.org/10.1080/03055698.2025.2558712

2019 TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDAKİ KAZANIMLARIN YANSITICI DÜŞÜNME BECERİSİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

International Journal of Languages' Education and Teaching

https://doi.org/10.71084/ijlet.1577142

An Evaluation of the Literary Texts in the 5th Grade Turkish Textbook within the Scope of the Türkiye Century Education Model in Terms of Critical Thinking Skills

Bartın University Journal of Faculty of Education

https://doi.org/10.14686/buefad.1760020

Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi

Türkçe Ders Kitaplarındaki Etkinliklerin Üst Düzey Düşünme Becerileri Bağlamında İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Türkçe Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri ile İlgili Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Türkçe Öğretmenlerinin 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programı’na Yönelik Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi

Türkiye’de Sınıf Eğitimi Alanında Yapılan Yaratıcı Düşünme Becerisi Çalışmalarının İncelenmesi

Mobil Öğrenmenin Sınıf Öğretmeni Adaylarının Noktalama İşaretlerini Kullanma Başarılarına ve Görüşlerine Etkisi

Beş, Altı ve Yedinci Sınıf Türkçe Destek Eğitim Odası Etkinliklerinin Krathwohl Taksonomisine Göre İncelenmesi

Türkçe Dersi Öğretim Programına Yönelik Bir İhtiyaç Analizi

İlk Gençlik Hikâye Edici Metinlerinde Kahramanların Düşünme Becerileri

Türkçe Eğitiminde Üst Düzey Düşünme Becerileri: Öğretmen Görüşlerine Göre Bir İnceleme

Fostering pre-service teachers’ critical and creative thinking dispositions through Literature Circles: a mixed-methods study

2019 TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDAKİ KAZANIMLARIN YANSITICI DÜŞÜNME BECERİSİ BAĞLAMINDA İNCELENMESİ

An Evaluation of the Literary Texts in the 5th Grade Turkish Textbook within the Scope of the Türkiye Century Education Model in Terms of Critical Thinking Skills