Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER

Turkish Journal of Analytical Chemistry (TurkJAC), Yayın Etiği Komitesi (COPE) tarafından belirlenen ilke ve yönergeleri benimsemekte ve uluslararası kabul görmüş yayın etiği standartlarını takip etmektedir. Bu kapsamda dergi aşağıdaki etik ilkeleri uygulamaktadır:

Etik Kurul Onayı

İnsan katılımcılar veya deney hayvanları içeren ve etik değerlendirme gerektiren çalışmalar için etik kurul onayı zorunludur. Bu onay makalede açıkça belirtilmeli ve başvuru sırasında belgelendirilmelidir. Araştırma ve yayın etiğine uygunluk beyanı makalede yer almalıdır. Etik kurul onayına ilişkin bilgiler (etik kurul adı, onay tarihi ve onay numarası dahil olmak üzere) Materyal ve Yöntemler bölümünde belirtilmeli ve ayrıca makalenin ilk veya son sayfasında da gösterilmelidir. Gerekli durumlarda katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmalı ve makalede belirtilmelidir.

Editörlerin Sorumlulukları

İlk değerlendirme aşamasında Baş Editör, gönderilen makalenin derginin amaç ve kapsamına uygunluğunu, özgünlüğünü, literatüre katkısını ve derginin dil ve yazım kurallarına uygunluğunu değerlendirir. Bu kriterleri karşılayan makaleler bilimsel değerlendirme sürecine alınır. Uygun bulunan makaleler konu alanlarına göre Alan Editörlerine (Bölüm Editörlerine) atanır. Baş Editör ve Alan Editörleri, çıkar çatışması bulunan makaleleri değerlendirmez; bu tür makaleler bağımsız bir editöre atanır. Editörler ayrıca editöryal görevlerinden, kurumsal bağlantılarından veya kişisel ilişkilerinden kaynaklanabilecek olası çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür. Tüm özgün çalışmalar, olası çıkar çatışmaları dikkate alınarak hakem değerlendirmesine tabi tutulur. Alan Editörleri, kendi uzmanlık alanlarındaki makalelerin hakemlik sürecini yönetir; hakem seçimi, sürecin izlenmesi ve hakem raporlarının değerlendirilmesinden sorumludur. Alan Editörleri, değerlendirme sürecindeki makalelerle ilgili olarak yalnızca Baş Editör, hakemler ve yazarlarla iletişim kurar. Hakem raporlarına dayanarak Alan Editörü bir editöryal öneri (kabul, düzeltme veya ret) hazırlar. Nihai karar, hakem raporları ile birlikte makalenin bilimsel kalitesi, özgünlüğü, açıklığı ve derginin kapsamına uygunluğu dikkate alınarak Baş Editör tarafından verilir.

Yazarların Sorumlulukları

Tüm yazarlar çalışmanın tasarımı, yürütülmesi, analizi veya yorumlanmasına önemli bilimsel katkılarda bulunmuş olmalıdır. Önemli katkı sağlamayan kişiler yazar olarak listelenmemelidir. Tüm yazarlar makalenin içeriğinden sorumluluğu paylaşır. Çok yazarlı ve disiplinlerarası çalışmalarda bireysel katkılar ön yazıda açıkça belirtilmelidir. Yazarlık anlaşmazlıklarını önlemek amacıyla, yazarlık, katkılar ve teşekkürlerin çalışma başlamadan önce belirlenmesi önerilmektedir. Sorumlu yazar, başvuru ve yayın süreci boyunca tüm eş yazarlar adına hareket eder ve dergi ile iletişimden sorumludur. Sorumlu yazar, tüm eş yazarların başvuruyu onayladığını teyit etmek zorundadır. Bir makalenin gönderimi, çalışmanın tamamen özgün olduğunu, daha önce (tamamen veya kısmen) yayımlanmadığını ve başka bir yerde değerlendirme sürecinde olmadığını ifade eder. Daha önce tam metin olarak yayımlanmış konferans bildirileri TurkJAC’ta yayımlanmak üzere kabul edilmez. İntihal, öz intihal, veri uydurma, veri tahrifatı ve “dilimleme” kabul edilemez. Tüm yazarlar makalede sunulan verilerin doğru ve özgün olduğunu beyan eder. Yayınlandıktan sonra hata tespit edilmesi durumunda yazarlar düzeltme veya geri çekme süreçlerinde dergi ile iş birliği yapmakla yükümlüdür. Tüm yazarların hakemlik süreci boyunca tam iş birliği yapması beklenmektedir.

Hakemlerin Sorumlulukları

Hakemler, makaleleri bilimsel kalitesini artırmak amacıyla gönüllü olarak değerlendiren bağımsız uzmanlardır. Hakemlerin değerlendirmelerini belirtilen süre içinde tamamlamaları ve makale, yazarlar veya finansman kaynakları ile ilgili olası çıkar çatışmalarını beyan etmeleri beklenmektedir. Makaleleri gizli belgeler olarak ele almalı ve üçüncü kişilerle paylaşmamalı veya tartışmamalıdırlar. Hakem performansı, geri dönüş, zamanında değerlendirme ve rapor kalitesi açısından değerlendirilebilir. Aktif ve güvenilir hakemlere kendi makale başvurularında öncelik tanınabilir. Hakemler ayrıca etik ihlaller, intihal veya daha önce yayımlanmış çalışmalarla önemli benzerlikler tespit etmeleri durumunda editörü bilgilendirmelidir.

Çıkar Çatışmaları (Yazarlar)

Yazarlar, makalenin sonuçlarını veya yorumunu etkileyebilecek ya da taraflı hale getirebilecek finansal, kurumsal veya kişisel ilişkilerini beyan etmek zorundadır. Herhangi bir çıkar çatışması yoksa yazarlar açıkça şu ifadeyi kullanmalıdır: “Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan eder.” Tüm çıkar çatışması beyanları makalenin sonunda yer almalıdır.

Şikayetler ve İtirazlar

Dergi, editöryal kararlar, hakemlik süreçleri veya yayın etiği ile ilgili şikayet ve itirazların ele alınması için şeffaf bir prosedür sunmaktadır. Editöryal bir karara itiraz etmek isteyen yazarlar, itiraz gerekçelerini açıkça belirten resmi bir talebi editöryal ofise iletebilir. Tüm itirazlar ve şikayetler COPE yönergelerine uygun olarak değerlendirilir. Baş Editör gerekli gördüğünde bağımsız hakemlere veya editör kurulu üyelerine danışabilir. İtirazlara ilişkin nihai karar Baş Editöre aittir.

Araştırma Usulsüzlüğü İddialarının Belirlenmesi ve Ele Alınması Süreci

Turkish Journal of Analytical Chemistry (TurkJAC), yayın etiğinin en yüksek standartlarını korumayı taahhüt eder ve intihal, atıf manipülasyonu, veri uydurma ve veri tahrifatı dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere her türlü araştırma usulsüzlüğünü önlemek ve tespit etmek için gerekli tüm makul önlemleri alır. Tüm gönderilen makaleler intihal tespit yazılımları (örneğin iThenticate veya benzeri araçlar) kullanılarak taranabilir. Buna ek olarak editörler ve hakemler de hakemlik süreci boyunca olası etik sorunları belirleme konusunda dikkatli olmalıdır. Yayın öncesi veya sonrası herhangi bir aşamada araştırma usulsüzlüğüne ilişkin bir şüphe veya iddia ortaya çıkarsa, dergi COPE tarafından önerilen yönergeler ve tavsiyeler doğrultusunda hareket eder.

Süreç şunları içerir:
• İddianın Baş Editör tarafından ilk değerlendirmesi,
• Açıklama ve bilgi almak üzere sorumlu yazar ile iletişim kurulması,
• Destekleyici kanıtların değerlendirilmesi,
• Gerekli durumlarda editör kurulu üyeleri veya bağımsız uzmanlara danışılması.

Durumun ciddiyetine bağlı olarak dergi aşağıdaki işlemlerden bir veya birkaçını uygulayabilir:
• Makalenin reddedilmesi,
• Düzeltme veya revizyon talep edilmesi,
• Düzeltme veya erratum yayımlanması,
• Makalenin geri çekilmesi,
• Yazarların bağlı bulunduğu kurumların veya ilgili otoritelerin bilgilendirilmesi.

TurkJAC hiçbir şekilde araştırma usulsüzlüğünü tolere etmez ve bu tür uygulamaların gerçekleşmesine bilerek izin vermez. Tüm süreçler gizli, adil ve şeffaf bir şekilde yürütülür.

Reklam

Turkish Journal of Analytical Chemistry herhangi bir reklam kabul etmez veya yayımlamaz. Dergi ticari reklam, sponsorluk veya pazarlama faaliyetleri olmaksızın faaliyet göstermektedir. Bu nedenle dergi web sitesinde veya yayımlanan makalelerde reklam içeriği yer almaz. Editöryal kararlar herhangi bir ticari veya finansal etkiden bağımsız olarak alınır.

Üretken Yapay Zeka Kullanımı

Yazarlar, dil düzenleme veya okunabilirliği artırma amacıyla üretken yapay zeka (AI) araçlarını (örneğin ChatGPT veya benzeri teknolojiler) kullanabilir. Ancak bu tür araçlar, uygun insan denetimi olmaksızın bilimsel içerik üretmek, sonuçları yorumlamak veya çıkarım yapmak için kullanılmamalıdır. Yazarlar, kullanılan yapay zeka araçlarını makalede açıkça belirtmelidir (genellikle teşekkür bölümünde veya ayrı bir beyan olarak). Yapay zeka araçları yazar olarak listelenemez, çünkü yazarlık kriterlerini karşılamaz ve içerikten sorumluluk alamaz. Yazarlar, yapay zeka tarafından üretilen veya desteklenen bölümler dahil olmak üzere çalışmalarının doğruluğu, bütünlüğü ve özgünlüğünden tamamen sorumludur.

YAYIN POLİTİKASI

Gönderim

Tüm başvuru, değerlendirme ve yayın süreçleri, derginin yönetim ve arşivleme sistemi olan DergiPark üzerinden yürütülmektedir.

Yazarlık, Özgünlük ve İntihal

Yazarlar, gönderilen makalenin tamamen özgün olduğunu ve diğer çalışmalardan alınan tüm kaynakların gerekli izinlerle uygun şekilde atıf yapılarak belirtildiğini beyan ederler. Yazarlar intihalden kaçınmaktan sorumludur. iThenticate, CrossCheck veya benzeri intihal tespit yazılımlarının kullanımı şiddetle tavsiye edilir. İntihal ve etik uyumluluğa ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir. Bir makalenin gönderilmesi, tüm yazarların başvurudan haberdar olduğunu, onayladığını ve kabul ettiğini ifade eder. Değerlendirme süreci sırasında yazarlıkta yapılacak herhangi bir değişiklik gerekçelendirilmeli ve editör tarafından onaylanmalıdır. Kabul sonrasında yazarlıkta herhangi bir değişiklik (ekleme, çıkarma veya sıralama değişikliği) yapılamaz.

Dizgi (Proof) Süreci

Kabul sonrası hataları önlemek amacıyla dizgi provaları dikkatle hazırlanır. Sorumlu yazarlar, belirtilen süre içerisinde provaları kontrol etmeli ve düzeltmeleri sayfa ve satır numaralarını içeren bir Word dosyası olarak iletmelidir. Düzeltmeler ayrıca açıklamalı PDF dosyası olarak da gönderilebilir.

Hakem Değerlendirme Süreci

Turkish Journal of Analytical Chemistry dergisine gönderilen makaleler, öncelikle Baş Editör tarafından derginin amaç ve kapsamına uygunlukları ve genel kalite açısından değerlendirilir. Uygun bulunan makaleler, hakemlik sürecini yöneten bir Alan Editörüne atanır. Hakemlik süreci öncesinde, tüm başvurular özgünlük ve akademik dürüstlüğün sağlanması amacıyla iThenticate yazılımı kullanılarak intihal açısından taranır. Alan Editörü, makalenin değerlendirilmesi için ilgili alanda uzman iki veya üç bağımsız hakemi davet eder. Dergi, hakemlerin yazarların kimliklerini bildiği, ancak yazarların hakemlerin kimliklerini bilmediği tek kör hakemlik sistemini uygulamaktadır. Hakemler, yazarlardan revizyon, ek veri veya açıklama talep edebilir. Hakem raporları doğrultusunda Alan Editörü Baş Editöre bir öneride bulunur. Nihai karar (kabul, revizyon veya ret) Baş Editör tarafından verilir. Bilimsel bütünlüğün sağlanması amacıyla dergi, gerekli görüldüğünde yazarlardan ham veri veya destekleyici materyaller talep edebilir. Hakemlik sürecinin tüm aşamaları, gizlilik ilkeleri ve COPE tarafından önerilen etik standartlara uygun olarak yürütülmektedir.

Açık Erişim Politikası

TurkJAC tamamen açık erişimli bir dergidir ve herhangi bir makale işlem ücreti veya sayfa ücreti talep etmez. Tüm makaleler kamuya anında açık hale getirilir. Makaleler, uygun atıf yapılması ve eserin değiştirilmemesi koşuluyla ticari olmayan kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution–NonCommercial–NoDerivs (CC BY-NC-ND) lisansı altında yayımlanır.

Veri Paylaşımı ve Yeniden Üretilebilirlik

Dergi, yazarları çalışmalarının bulgularını destekleyen verileri mümkün olduğunda kamuya açık hale getirmeye teşvik eder. Yazarların, değerlendirme süreci sırasında veya yayın sonrasında ham veri, deneysel detaylar ve destekleyici materyalleri sunmaları talep edilebilir. Sonuçların yeniden üretilebilirliğinin sağlanması yazarların sorumluluğundadır. Uygun durumlarda, verilerin nerede ve nasıl erişilebileceğini belirten veri erişim beyanları makalede yer almalıdır.

Fikri Mülkiyet ve Telif Hakları

Yayımlanan makalelerin telif hakkı yazarlara aittir. Bir makalenin gönderilmesi ve yayımlanmak üzere kabul edilmesiyle birlikte yazarlar, dergiye makaleyi elektronik ve basılı formatlarda yayımlama, çoğaltma, dağıtma ve kamuya sunma konusunda münhasır olmayan, geri alınamaz ve dünya çapında geçerli bir lisans verir. Tüm makaleler Creative Commons Attribution–NonCommercial–NoDerivs (CC BY-NC-ND) lisansı altında yayımlanır. Bu lisans kapsamında, materyal ticari olmayan amaçlarla, uygun atıf yapılması ve herhangi bir değişiklik yapılmaması koşuluyla herhangi bir ortamda kopyalanabilir ve yeniden dağıtılabilir. Yazarlar, yayımlanan versiyona uygun atıf yapmak koşuluyla çalışmalarını kitaplar, tezler, sunumlar ve diğer akademik faaliyetlerde kullanma hakkını saklı tutar.

Yayın Sonrası Tartışmalar ve Düzeltmeler

Dergi, akademik kaydın doğruluğunu ve bütünlüğünü korumayı taahhüt eder. Okuyucular yayımlanan makalelerle ilgili görüş ve endişelerini editöryal ofise iletebilir. Gerekli durumlarda dergi, COPE yönergelerine uygun olarak düzeltme, açıklama veya geri çekme yayımlar. Yazarların düzeltme veya geri çekme sürecinde tam iş birliği yapması beklenir. Yayın sonrası tüm güncellemeler ilgili makale ile açık şekilde ilişkilendirilir.

Doğrudan Pazarlama Politikası

Dergi agresif veya istenmeyen doğrudan pazarlama uygulamalarında bulunmaz. Yazarlar, hakemler ve okuyucularla yapılan tüm iletişim profesyonel, etik ve rahatsız edici olmayan bir şekilde yürütülür. Varsa makale davetleri yalnızca dergi kapsamına uygun uzmanlığa sahip araştırmacılara gönderilir. Dergi toplu veya yanıltıcı e-postalar yoluyla makale talebinde bulunmaz. Dergi hakkında sağlanan tüm bilgiler (amaç, kapsam, indeks durumu ve editöryal süreçler dahil) doğru, şeffaf ve yanıltıcı olmayacak şekilde sunulur. Editöryal kararlar herhangi bir pazarlama veya tanıtım faaliyetinden bağımsız olarak alınır.

Arşivleme

Dergi, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yönetilen DergiPark platformunda barındırılmakta olup, bilimsel içeriğin saklanması ve korunması için güvenli bir altyapı sağlamaktadır. Tüm makaleler uzun vadeli erişimi sağlamak amacıyla DergiPark sistemi içerisinde arşivlenir. Ayrıca her yayımlanan makaleye kalıcı tanımlama ve güvenilir erişim sağlamak amacıyla bir DOI atanır. Derginin yayınının sona ermesi durumunda içerik DergiPark arşivi üzerinden erişilebilir olmaya devam edecektir.

DergiPark Hizmeti

Tüm editöryal ve yayın süreçleri, TÜBİTAK ULAKBİM tarafından işletilen ve çevrimiçi barındırma ile editöryal iş akışı yönetim sistemi sağlayan DergiPark platformu üzerinden yürütülmektedir.