Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı

Etem Yeşilyurt

doi:10.55107/turksosbilder.1754975

Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı

Öz

Harmanlanmış öğrenme hem ortam açısından en az iki farklı ortamın yani okul/sınıf içi ve dışı ortamların hem de bu ortamlarda kullanılan farklı öğrenme yöntemlerinin üstün yanlarının dikkate alınarak birlikte kullanılmasına imkân tanıyan bir öğrenme yaklaşımıdır. Alan yazınında harmanlanmış öğrenme yaklaşımıyla ilgili birçok çalışma bulunmaktadır. Ancak konuyla ilgili yapılan bazı çalışmalarda harmanlanmış öğrenme yaklaşımının etkililiğine ve niteliğine ilişkin bilgi açığının, belirsizliklerin ve farklı uygulamaların bulunduğu, bu yaklaşımın neyi kapsadığı konusunda fikir birliğinin olmadığı ve hala keşfedilme aşamasında olduğu vurgulanmaktadır. Öte yandan konu, öğrenme çıktısı, kazanım ve içerik olarak harmanlanmış öğrenme yaklaşımının öğretmen yetiştirme sürecinde ve alanında kullanılan öğretmenlik mesleği ders kitaplarında da yer alması beklenmektedir. Ancak bu yaklaşımın, araştırmacı tarafından ulaşılan birkaç bilimsel ders kitabında belirli bir perspektifle ele aldığı görülmektedir. Harmanlanmış öğrenme yaklaşımını bir bütünlük içerisinde açıklamak amacıyla yapılan bu çalışma derleme çalışması niteliği taşımaktadır. Çalışma kapsamında harmanlanmış öğrenme yaklaşımının kavram ve tanım analizi yapılmakta bu yaklaşımın gerekçeleri, özellikleri, modelleri, üstün ve sınırlı yönleri üzerinde durulmaktadır. Harmanlanmış öğrenme yaklaşımının bir bütünlük içerisinde ele alındığı bu çalışmanın alan yazınına, öğretmenler ve öğrenciler başta olmak üzere eğitim sisteminin paydaşlarına katkı sağlaması umulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akgündüz, D., & Akınoğlu, O. (2017). Fen eğitiminde harmanlanmış öğrenme ve sosyal medya destekli öğrenmenin öğrencilerin akademik başarılarına ve motivasyonlarına etkisi. Eğitim ve Bilim, 42(191), 69-90. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2017.6444
Akkuş, M., & Keskin, Y. (2016). Harmanlanmış öğrenme modeliyle ilgili öğrenci tutumlarının incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 338-347. http://www.jret.org/?pnum=84&pt=PAST+ISSUES
Alanoğlu, M., & Karabatak, S. (2021). Eğitimde dijitalleşme ve yeni yaklaşımlar (Ed: T. Tarık), Harmanlanmış öğrenme (ss. 193-210). Efe Akademi Yayınları.
Alkan, C. (2005). Eğitim teknolojisi. Anı Yayıncılık.
Altun, A., Gülbahar Y., & Madran O. (2008). Use of a content management system for blended learning learning: Perceptions of pre-service teachers. Turkish Online Journal of Distance Education-TOJDE, 9(4), 138-153. https://dergipark.org.tr/en/pub/tojde/issue/16918/176543
Arslan, A., & Çetin, H. (2024). Türkiye’de harmanlanmış öğrenme alanında yapılan çalışmalar: Bir doküman incelemesi. Journal of Computer and Education Research, 12(24), 718-737. https://doi.org/10.18009/jcer.1518675
Aşiroğlu, S., Nuhoğlu, H., & Şahin Sarkın, D. B. (2022). Planlamadan değerlendirmeye harmanlanmış öğrenme. Journal of History School, 15(57), 1468-1508. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.57540
Aydoğdu, Ü. R., Karamustafaoğlu, O., & Bülbül, M. Ş. (2017). Akademik araştırmalarda araştırma yöntemleri ile örneklem ilişkisi: Doğrulayıcı doküman analizi örneği. Z.G. Eğitim Fakültesi Dergisi, (30), 556-565. https://dergipark.org.tr/tr/pub/zgefd/issue/47929/606321

Aygün, M. (2011). Algo–heuristik kurama dayalı harmanlanmış öğrenme ortamlarının öğrencilerin sunum hazırlama becerilerine, bilgisayara karşı tutumlarına ve bilişim teknolojileri dersine güdülenme düzeylerine etkisi [Yüksek lisans tezi, Ahi Evran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü]. Tez no: 287043. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Balaman, F., & Tüysüz, C. (2011). Harmanlanmış öğrenme modelinin 7. sınıf öğrencilerinin fen ve teknoloji dersindeki başarılarına, tutumlarına ve motivasyonlarına etkisinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(4), 75-90. https://dergipark.org.tr/tr/pub/baebd/issue/3339/46232
Bayır M. (2024). Harmanlanmış öğrenme modeli. Journal of Turkic Civilization Studies,5(1),171-185. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jtcs/issue/85938/1490647
Bouilheres, F., & Ha Le, L. T. V., McDonald, S., Nkhoma, C. & Jandug-Montera, L. (2020). Defining student learning experience through blended learning. Education and Information Technologies, 25(1), 3049–3069. https://doi.org/10.1007/s10639-020-10100-y
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Broadbent, J. (2017). Comparing online and blended learner’s self-regulated learning strategies andacademic performance. The Internet and Higher Education, (33), 24-32. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2017.01.004
Cronje, J. C. (2020). Towards a new definition of blended learning. The Electronic Journal of e-Learning, 18(2), 114-121. https://doi.org/10.34190/EJEL.20.18.2.001
Çetinkaya, M. (2017). Fen eğitiminde modelleme temelinde düzenlenen kişiselleştirilmiş harmanlanmış öğrenme ortamlarının başarıya etkisi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(2), 287-296. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/322805
Çırak Kurt, S., Yıldırım, İ., & Cücük, E. (2018). Harmanlanmış öğrenmenin akademik başarı üzerine etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(3), 776-802. https://doi.org/10.16986/HUJE.2017034685
Çırak, S. (2017). Bir harmanlanmış öğrenme deneyimi. İlköğretim Online, 16(2), 860-886. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.304740
Dağ, F. (2011). Harmanlanmış karma öğrenme ortamları ve tasarımına ilişkin öneriler. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 73-97. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59495/855161
Demirer, V. (2009). Eğitim materyali geliştirilmesinde karma öğrenme yaklaşımının akademik başarı, bilgi transferi, tutum ve öz-yeterlik algısına etkisi [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Tez no:234900. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Dikmen, C. H., & Ocak, M. A. (2020). Harmanlanmış öğrenme ortamında mobil programlama eğitimine katılan öğrencilerin görüşlerinin incelenmesi. SDU International Journal of Educational Studies, 7(1), 147-166. https://doi.org/10.33710/sduijes.664026
Driscoll, M. P. (2005). Psychology of learning for instruction [Öğretim süreçleri ve öğrenme psikolojisi] (Çev. Ö. F. Tutkun, S. Okay & E. Şahin; 2012). Anı Yayıncılık.
Duman, B. (2007). Süreç temelli öğrenme-öğretim modeli. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 37-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/musbed/issue/23520/250602
Ekici, M., & Karaman, M. K. (2011). Farklı düzeylerde harmanlanmış öğrenme etkinliklerinin akademik başarıya etkisinin incelenmesi. Akademik Bilişim’11 - XIII. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri. 2-4 Şubat 2011, Malatya: İnönü Üniversitesi.
Ercan, M., & Çalışkan, İ. (2024). Harmanlanmış öğrenmede ortaokul öğrencilerinin argümantasyon kalitelerinin incelenmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 507-549 http://dx.doi.org/10.18506/anemon.1426979
Erdoğan, E., & Akbaba, B. (2019). Ters yüz edilmiş sınıf modeliyle ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi akademik başarılarının geliştirilmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 8(1), 193-213. https://doi.org/10.30703/cije.465095
Erol, M., & Kocakülah, M. S. (2024). Fen eğitiminde harmanlanmış öğrenme yaklaşımının kullanımı: Sistematik bir derleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 3249-3271. https://doi.org/10.53444/deubefd.1498835
Fidan, N. (2012). Okulda öğrenme ve öğretme. Pegem Akademi.
Garrison, D. R., & Kanuka, H. (2004). Blended learning: Uncovering its transformative potential in higher education. Internet and Higher Education, 7(2), 95-105. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2004.02.001
Geçer, A., & Dağ, F. (2012). Bir harmanlanmış öğrenme tecrübesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 425-442. https://www.researchgate.net/publication/259632852_Bir_Harmanlanmis_Ogrenme_Tecrubesi
Graham, C. R. (2006). Handbook of blended learning Global perspectives local designs (Ed. C. J. Bonk & C. R. Graham), Blended learning systems: Definition, current trends, and future directions, San Francisco: John Wiley & Sons. https://www.researchgate.net/publication/258834966.
Graham, C. R., Allen, S., & Ure, D. (2005). Benefits and challenges of blended learning environments. IGI Global: Encyclopedia of information science and technology, (pp. 253–259). https://doi.org/10.4018/978-1-59140-553-5
Graham, C. R., Woodﬁeld, W., & Harrison, J. B. (2013). A framework for institutional adoption andimplementation of blended learning in higher education. The Internet and Higher Education, (18), 4-14. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2012.09.003
Güneş, F. (2014). Öğretim ilke ve yöntemleri (Ed. F. Güneş), Yaklaşım ve modeller (ss. 23-60). Pegem Akademi. Güvercin Seçkin, G., & Şen Zeytun, A. (2023). Bir analoji bağlamında dünden bugüne harmanlanmış öğrenme. Trakya Eğitim Dergisi, 13(2), 1451-1470. https://doi.org/10.24315/tred.1139094
Hayırsever, F., & Orhan, A. (2018). Ters yüz edilmiş öğrenme modelinin kuramsal analizi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 572-596. https://doi.org/10.17860/mersinefd.431745
Hebebci, M. T., & Usta, E. (2015). Türkiye’de harmanlanmış öğrenme eğilimleri: Bir literatür çalışması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(19), 195-219. https://doi.org/10.14520/adyusbd.23061
Herdman, E. A. (2006). Derleme makale yazımında, konferans ve bildiri sunumu hazırlamada pratik bilgiler (Çev. Z. Dörtbudak). Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 3(1), 2-4. https://jer-nursing.org/jvi.aspx?un=JERN-25348&volume=3&issue=1
Hiğde, E., & Aktamış, H. (2023). Covid-19 pandemisi sürecinde probleme dayalı harmanlanmış öğrenmeye yönelik öğrencilerin görüşleri. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 260-279. https://doi.org/10.24315/tred.1025568
Hockly, N. (2018). Blended learning. ELT Journal, 72(1), 97-101, https://doi.org/10.1093/elt/ccx058.
Kiran, L., & Dangwal, L. (2017). Blended learning: An innovative approach. Universal Journal of Educational Research 5(1), 129-136. http://dx.doi.org/10.13189/ujer.2017.050116
Lage, M. J., Platt, G. J., & Treglia, M. (2000). Inverting the classroom: A gateway to an inclusive learning environment. The Journal of Economic Education, 31(1), 30-43. https://doi.org/10.2307/1183338
Lo, C. K., & Hew, K. F. (2017). A critical review of flipped classroom challenges in K-12 education: Possible solutions and recommendations for future research. Research and Practice in Technology Enhanced Learning, 12(4), 1-22. https://doi.org/10.1186/s41039-016-0044-2
Love, B., Hodge, A., Corritore, C., & Ernst, D. C. (2015). Inquiry-based learning and the flipped classroom model. PRIMUS, 25(8), 745-762. https://doi.org/10.1080/10511970.2015.1046005
Luo, R. Z., & Zhou, Y. L. (2024). The effectiveness of self-regulated learning strategies in higher education blended learning: A five years systematic review. Journal of Computer Assisted Learning, 40(6), 3005-3029. https://doi.org/10.1111/jcal.13052
Mahmud, M. M., Ubrani, M. B., & Foong, W. S. (2020). A meta-analysis of blended learning trends. IC4E '20: Proceedings of the 2020 11th International Conference (pp. 30-36), https://doi.org/10.1145/3377571.3379439
Osguthorpe, R. T., & Graham, C. R. (2003). Blending learning environments: Definitions an directions. Quarterly Review of Distance Education, 4(3), 227-233. https://eric.ed.gov/?id=EJ678078
Özer, B. (2007). Öğrenci merkezli karma öğretim yönteminin öğretimde planlama değerlendirme dersinde akademik başarı ve eleştirel düşünmeye etkisi [Doktora tezi, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. Tez no: 221713. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi. Pegem Yayıncılık. Pesen, A., & Oral, B. (2016). Harmanlanmış öğrenme yaklaşımının öğretmen adaylarının akademik başarısına ve güdülenme düzeyine etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(58), 799-821. https://doi.org/10.17755/esosder.258819
Porter, W. W., Graham, C. R., Bodily, R. G., & Sanberg, D. S. (2016). A qualitative analysis of insti-tutional drivers and barriers to blended learning adoption in higher education. The Internet and Higher Education, (28), 17-27. https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2015.08.003
Rasheed, R. A., Kamsin, A., & Abdullah, N. A. (2020). Challenges in the online component of blended learning: A systematic review. Computers & Education, (144), 1-17. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2019.103701 Sağlık, M. A., & Özaydınlık, K. (2024). Teknoloji ve tasarım dersinde harmanlanmış öğrenmenin öğrencilerin tutum, öz düzenleme, bilimsel yaratıcılık ve akademik başarılarına etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 2461-2504. http://dx.doi.org/10.51460/baebd.1499804
Scholar.google (2025a). Blended learning, blended teaching. https://scholar.google.com
Scholar.google (2025b). Blended learning approach, blended learning model. https://scholar.google.com
Singh, H. (2003). Building effective blended learning programs. Educational Technology, 43(6), 51-54. https://eric.ed.gov/?id=EJ679022
Smith, K., & Hill, J. (2019). Deﬁning the nature of blended learning through its depictionin current research. Higher Education Research & Development, 38(2), 383-397. https://doi.org/10.1080/07294360.2018.1517732
Sönmez, V. (2005). Program geliştirmede öğretmen el kitabı. Anı Yayıncılık. Staker, H., & Horn, M. B. (2012). Classifying K-12 blended learning. Innosight Institute, Inc. https://eric.ed.gov/?id=ED535180
Sungur Alhan, S. (2020). Harmanlanmış öğrenme ortamına yönelik fen bilimleri öğretmen adaylarının görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 397-414. https://doi.org/10.17556/erziefd.633189
Şimşek, K., & İpek, J. (2019). Harmanlanmış öğrenme ortamlarında bilgisayar cebiri sistemlerinin akademik başarıya etkisi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 13(2), 651-679. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.519352
TDK (2025a). Harman, harmanlama. https://sozluk.gov.tr/
TDK (2025b). Yaklaşım. https://sozluk.gov.tr/
Topkaya, Y., Demirkol, M., Salma, C., & Özkaya, A. (2023). Harmanlanmış öğrenmeye yönelik araştırmaların karma-meta yöntemi ile analizi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1311-1344. https://doi.org/10.29299/kefad.1134310
Uluyol, Ç., & Karadeniz, Ş. (2009). Bir harmanlanmış öğrenme ortamı örneği, öğrenci başarısı ve görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 60-84. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuefd/issue/13711/165995
Uysal, Ö. (2016). Harmanlanmış öğrenme ortamında proje tabanlı öğrenmenin gerçekleştirilmesi. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi, 2(2), 89-113. https://dergipark.org.tr/tr/pub/auad/issue/34017/376903
Ünsal, H. (2010). Yeni bir öğrenme yaklaşımı: harmanlanmış öğrenme. Milli Eğitim Dergisi, 40(185), 130-137. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/36199/407092
Ünsal, H. (2012). Harmanlanmış öğrenmenin başarı ve motivasyona etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 1-27. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tebd/issue/26138/275286
Xiao, G., & Zhang, M. (2024). Knowledge mapping of blended learning classroom environment studies (1996-2023): A bibliometric analysis. International Journal of Emerging Technologies in Learning (iJET), 19(1), 68-85. https://doi.org/10.3991/ijet.v19i01.43569
Yapıcı, İ., & Akbayın, H. (2012). Harmanlanmış öğrenme yönteminin lise öğrencilerinin biyoloji dersine yönelik tutumlarına etkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 56-68. https://dergipark.org.tr/tr/pub/zgefd/issue/47945/606596
Yeşilyurt, E. (2019). Eklemeli bir bakışla öğretim yöntem ve teknik seçimini etkileyen faktörler. Turan-Sam Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi, 11(43), 57-64. http://dx.doi.org/10.15189/1308-8041
Yıldırım, H. F., & Eyceyurt Türk, G. (2024). Harmanlanmış öğrenme etkinliklerinin feni öğrenmeye yönelik motivasyon ve başarıya etkisi: Madde ve değişim ünitesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 13(4), 869-884. https://dx.doi.org/10.30703/cije.1381014
Yılmaz, Ö., & Bulut, T. (2024). Harmanlanmış öğretime yönelik hazırbulunuşluk ölçek uyarlaması: Fen bilimleri öğretmenlerinin hazırbulunuşluk düzeyleri. Trakya Eğitim Dergisi, 14(1), 337-355. https://doi.org/10.24315/tred.1362960
Yolcu, H. (2015). Harmanlanmış (karma) öğrenme ve uygulama esasları. The Journal of Academic Social Science Studies, (33), 255-260. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2767

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcilerin Mesleki Gelişimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Etem Yeşilyurt ^*
0000-0002-7340-7536
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

31 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1754975

IZ

https://izlik.org/JA57AZ94NW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yeşilyurt, E. (2026). Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 118-141. https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1754975

AMA

1.Yeşilyurt E. Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı. turksosbilder. 2026;10(2):118-141. doi:10.55107/turksosbilder.1754975

Chicago

Yeşilyurt, Etem. 2026. “Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı”. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi 10 (2): 118-41. https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1754975.

EndNote

Yeşilyurt E (01 Ocak 2026) Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi 10 2 118–141.

IEEE

[1]E. Yeşilyurt, “Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı”, turksosbilder, c. 10, sy 2, ss. 118–141, Oca. 2026, doi: 10.55107/turksosbilder.1754975.

ISNAD

Yeşilyurt, Etem. “Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı”. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi 10/2 (01 Ocak 2026): 118-141. https://doi.org/10.55107/turksosbilder.1754975.

JAMA

1.Yeşilyurt E. Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı. turksosbilder. 2026;10:118–141.

MLA

Yeşilyurt, Etem. “Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı”. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, c. 10, sy 2, Ocak 2026, ss. 118-41, doi:10.55107/turksosbilder.1754975.

Vancouver

1.Etem Yeşilyurt. Harmanlanmış (Karma) Öğrenme Yaklaşımı. turksosbilder. 01 Ocak 2026;10(2):118-41. doi:10.55107/turksosbilder.1754975