TÜRK DILLERINDE TEKRARLARIN OLUŞUMU VE GÖREVI (“Kitab-ı Dede Korkut” Metni Üzerine Tahliller)
Öz
Tekrarlar ister edebiyatda ister dilcilikde her zaman araştırma konularından biri olmuşdur. Özellikle Türk dillerinin oluşmasında büyük önem taşıyan tekrarların mevcutluğu eski dönemlere dayanmakdadır. Önce büyü funksiyonu taşıyan ve ritueller zamanı çok kullanılan tekrarlar zamanla folklora da yansımışdır. Folklorun çeşitli nevlerinde karşılaşdığımız tekrarlar zamanla destanlarımızda da mevcut olmuştur. Tekrarların oluşum nedeni XX yüzyildan araştırma konusu olmuştur. İster Batı isterse de Türk dünyasında bir çok dil və edebiyat uzmanları bu konuda ciddi araştırmalar yapmışlar. Özellikle Steblin-Kamenski, Makayev, K. Abdulla, A. Sultanlı tekrarların gökeni ile ilgili ciddi araştırmalar yapmışlar. Bunlara nezeren tekrarların Türk dillerinde yayğın olması ve onun dastanlara yansıması araştırmamızın esas amacıdır. Bu nedenle de makalede Türk dilinde çok kullanılan tekrarların oluşumu araştırırmaktadır. Araştırmada, daha çok “Kitab-i Dede Korkut” destanından örnekler verilmiştir. Mekalede tekrarların eski çağlarda büyü ile olan ilişkisi inceleniyor. Türk destanlarında yer alan tekrarlar nasihat karakterli metinlerde daha çok görülmektedir. Destanlarda büyü ve nasihat karakterli tekrarlar mevcutdur. Destanlarda kullanılan tekrarlar daha çok metnler arasındakı çeşitli bölümleri bir-birine bağlamak işlevine sahipdir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdullayev K.M. Sirr İçində Dastan və yaxud Gizli Dədə Qorgud-2. Bakı, Yeni Neşrler Evi, Elm, 1999, 287 s.
- Hüseynova M. Mifoloji inam, lirik-psixoloji üslub və obrazların mənəvi aləminin təsviri // Elmi axtarışlar (folklorşünaslıq: filologiya, fəlsəfə, tarix, incəsənət və nəzəriyyə aspektləri). Folklor İnstitutu, III, 2009, s. 3-9
- Azərbaycan Dastanları. Tərtib edən: E. Axundov. Beş cilddə, Bakı, Elm, 1972, 5-ci cild 448 s.
- Cəlil F. Türk ve Skandinav Folklorunda Şamanızm. Bakı, Mütərcim, 2006, 148 s
- Kitabi-Dədə Qorqud. Bakı, Yazıçı, 1988, 266 s.
- Sultanlı Ə. Dədə Qorqud dastanı haqda qeydlər //Məgalələr. Bakı, ADU, 327 s.
- Мелетинский Е.М. Происхождение героического эпоса. М., изд. Восточной литературы, 1963, 463 с.
- Макаев Э.А. Песни Эдды и устная традиция с. 409-417 //Проблемы сравнительной филологии. М.- Л., Наука, 1964, 496 c.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
25 Haziran 2018
Gönderilme Tarihi
15 Mayıs 2018
Kabul Tarihi
6 Haziran 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 13