Hijyenin Estetiği: Judy Chicago’nun Regl Dönemi Banyosu Eseri Bağlamında Sanatta İğrenmenin Temsili

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 19, 546 - 569, 31.12.2025

Kerem Atar

https://doi.org/10.55004/tykhe.1654343

Öz

Sanatta iğrenme kavramı, estetik algının sınırlarını zorlayan ve izleyiciyi rahatsız ederek düşündürmeyi amaçlayan bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda bedensel sıvılar, atıklar ve diğer rahatsız edici nesneler sanatsal malzeme olarak kullanılmakta ve geleneksel güzellik anlayışını sorgulayan eserler üretilmektedir. Bu tür sanat pratikleri, izleyiciyi konfor alanından çıkararak, başta güzellik kavramı olmak üzere birçok toplumsal ve kültürel normu eleştiren bir alan yaratmaktadır. Bu bağlamda, hijyen kavramı, iğrenme estetiğinde sıkça kullanılan unsurlar arasında yer almaktadır. Bu makale, hijyen kavramının sanat aracılığıyla nasıl biyolojik bir gerçeklikten çıkarak toplumsal normları belirleyen bir yapıya dönüştüğünü araştırmaktadır. Ayrıca, sanatta hijyen ve iğrenme kavramlarının nasıl karşı karşıya geldiğini ve estetik bir unsur olarak nasıl işlev kazandığını tartışmaktadır. Çalışmada, bedensel atıklar aracılığıyla hijyen kavramını kültürel kodlar ve sanatsal üretimler bağlamında ele alınmaktadır. İğrenme uyandıran imgelerin, yalnızca bireysel bir tepki üretmekle kalmayıp aynı zamanda toplumsal tabulara ve estetik algıya yönelik bir meydan okuma işlevi gördüğü vurgulanmaktadır. Hijyenin sınırlarının nasıl belirlendiği, bedensel atıkların ne zaman kabul edilebilir ne zaman rahatsız edici hale geldiği ve sanatın bu sınırlara nasıl müdahale ettiği tartışılmaktadır. Bu çerçevede, Judy Chicago’nun Regl Dönemi Banyosu (1972) adlı eseri, hijyen algısının sınırlarını zorlayan çarpıcı bir örnek olarak ele alınmıştır. Bu eser bağlamında, görsel sanatların iğrenme ve hijyen kavramlarını nasıl sorguladığı, bu sorgulamanın izleyici üzerindeki etkileri, izleyiciyi bu sınırları yeniden düşünmeye nasıl teşvik ettiği ve estetik algının dönüşümünde nasıl bir rol oynadığı gibi sorular bu çalışmanın temel odak noktalarını oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İğrenme Sanatı , Hijyen , Judy Chicago , Menstruation Bathroom.

The Aesthetics of Hygiene: The Representation of Disgust in Art in the Context of Judy Chicago's Menstruation Bathroom

Öz

The concept of disgust in art stands out as an approach that pushes the limits of aesthetic perception and aims to make the viewer think by disturbing them. In this direction, bodily fluids, waste and other disturbing objects are used as artistic materials and works that question the traditional understanding of beauty are produced. Such art practices take the viewer out of their comfort zone and create a space that criticizes many social and cultural norms, especially the concept of beauty. In this context, the concept of hygiene is among the elements frequently used in the aesthetics of disgust. This article explores how the concept of hygiene is transformed through art from a biological reality into a structure that determines social norms. It also discusses how the concepts of hygiene and disgust are confronted in art and how they function as an aesthetic element. The study examines the concept of hygiene through bodily waste in the context of cultural codes and artistic productions. It is emphasized that images that evoke disgust not only produce an individual reaction but also function as a challenge to social taboos and aesthetic perception. It is discussed how the boundaries of hygiene are determined, when bodily waste becomes acceptable and when it becomes disturbing, and how art intervenes in these boundaries. In this framework, Judy Chicago's Menstruation Bathroom (1972) is taken as a striking example that pushes the boundaries of hygiene perception. In the context of this work, questions such as how visual arts question the concepts of disgust and hygiene, the effects of this questioning on the viewer, how it encourages the viewer to rethink these boundaries and what role it plays in the transformation of aesthetic perception constitute the main focal points of this study.

Anahtar Kelimeler

Art of Disgust , Hygiene , Judy Chicago , Menstruation Bathroom.

Kaynakça

• Adorno, T. W. (2002). Aesthetic theory (Çev. R. Hullot-Kentor). University of Minnesota Press.
• Arya, R. (2014). Abjection and representation: An exploration of abjection in the visual arts, film and literature. Palgrave Macmillan.
• Aydın, S. (2009). Fatma Tülin resmi: Algı, form ve pornografi. Sel Yayıncılık.
• Bataille, G. (1985). The pineal eye. (Ed. A. Stoekl). Visions of excess: Selected writings, 1927–1939. University of Minnesota Press. ss. 80–90.
• Bobel, C. (2010). New blood: Third-wave feminism and the politics of menstruation. Rutgers University Press.
• Butler, J. (2014). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi. (Çev. B. Ertür). Metis Yayınları.
• Cevizci, A. (2015). Felsefe tarihi. Say Yayınları.
• Chicago, J. (1982). Through the flower: My struggle as a woman artist. The Women’s Press.
• Cregan, K. (2006). The sociology of the body: Mapping the abstraction of embodiment. SAGE Publications.
• DeBiaso, F. (2012). Judy Chicago: Visions for feminist art. Gettysburg College Student Publications. Erişim Tarihi: 22.07.2025. https://cupola.gettysburg.edu/student_scholarship/6
• Douglas, M. (2007). Saflık ve tehlike: Kirlilik ve tabu kavramlarının bir çözümlemesi (Çev. E. Ayhan). Metis Yayınları.
• Gerhard, J. F. (2013). The Dinner Party: Judy Chicago and the power of popular feminism, 1970–2007. University of Georgia Press.
• Johnston-Robledo, I., & Chrisler, J. C. (2011). The menstrual mark: Menstruation as social stigma. Sex Roles, 68(1), ss. 9–18. https://doi.org/10.1007/s11199-011-0052-z
• Johnson, M. E. (2019). Asking the menstruation question to achieve menstrual justice. Columbia Journal of Gender and Law, 41(1), ss. 158–178.
• Kristeva, J. (2014). Korkunun güçleri: İğrençlik üzerine deneme (Çev. N. Tutal). Ayrıntı Yayınları.
• Kuspit, D. (2010). Sanatın sonu. Metis Yayınları.
• Küplen, M. (2015). Beauty, ugliness and the free play of imagination: An approach to Kant’s aesthetics. Springer International Publishing.
• Menninghaus, W. (2003). Disgust: Theory and history of a strong sensation. (Çev. H. Eiland ve J. Golb). State University of New York Press.
• Mulvey, L. (2014). Visual pleasure and narrative cinema. Screen, University of Pennsylvania Library, 16(3), ss. 6–18.
• Nussbaum, M. (2004). Hiding from humanity: Disgust, shame and law. Princeton University Press.
• Rozin, P., Haidt, J. & McCauley, C. R. (2008). Disgust. (Ed. M. Lewis, J. M. Haviland-Jones ve L. F. Barrett). Handbook of Emotions. Guilford Press, ss. 757–776.
• Rostvik, C. M. (2019). Blood works: Judy Chicago and menstrual art since 1970. Oxford Art Journal, 42(2), ss.253–272. https://doi.org/10.1093/oxartj/kcz021
• Sayın, Z. (2013). İmgenin pornografisi. Metis Yayınları.
• Shildrick, M. (1997). Leaky bodies and boundaries: Feminism, postmodernism and (bio)ethics. Routledge.
• Vartanian, O. & Skov, M. (2014). Neural correlates of viewing paintings: Evidence from a quantitative meta-analysis of functional magnetic resonance imaging data. Brain and Cognition, 87, 52–56. https://doi.org/10.1016/j.bandc.2014.03.004