Dış Politikanın Uluslararası Öğrenci Hareketliliğindeki Rolü: Türkiye’nin Afrika Açılımı Örneği

Öz

Bu makale, dış politika kararlarının, özellikle de Afrika Açılım Politikalarının, uluslararası burs programları ve Afrika'dan Türkiye'ye öğrenci hareketliliği üzerindeki etkisini incelemektedir. Türkiye'nin Afrika politikasının arka planı, farklı hükümetler tarafından yapılan politikalarla birlikte ele alınmaktadır. Makale, Türkiye ile Afrika ülkeleri arasındaki ikili anlaşmalar ve bölgesel işbirlikleri kapsamındaki öğrenci değişimleri ve bursları değerlendirmektedir. Temel soru, Türkiye'nin Afrika politikasındaki açılımlarının Afrika'dan öğrenci hareketliliği üzerinde herhangi bir etkisi olup olmadığıdır. Bu soruyu cevaplamak için makale, Afrika Açılım Politikaları bağlamında Türk dış politikasında bir araç olarak uluslararası burs programlarını tekil vaka analizi olarak kullanmıştır ve dış politika yapımında burs programlarının derinlemesine anlaşılmasını ve bağlamsallaştırılmasını sağlamak üzere tasarlanmıştır. Yükseköğretim Kurulu, Milli Eğitim Bakanlığı ve Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı gibi ilgili kurumların politika belgelerini analiz eden çalışma, dış politika açılımlarının ve belirli bir ülke veya bölge ile arzu edilen ilişkilerin uluslararası yükseköğretim programlarının tasarımını ve önceliklerini etkilediğini göstermek için süreç izleme metodolojisini kullanmaktadır. Böylece makale, Türkiye'de uluslararası öğrenci hareketliliğinin geliştirilmesinde itici bir faktör olarak dış politika yapımını incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dış politika yapımı
• Türk dış politikası
• Türkiye-Afrika ilişkileri
• Türkiye Bursları programı
• Uluslararası öğrenci hareketliliği
• Uluslararası yükseköğretim

The Role of Foreign Policy in International Student Mobility: The Case of the Turkish “Opening to Africa” Policy

Abstract

This article examines the impact of foreign policy decisions, specifically the Africa Opening Policies, on international scholarship programs and student mobility from Africa to Türkiye. The background of Türkiye’s African policy is discussed, along with policies made by different governments. The article evaluates student exchanges and scholarships in bilateral agreements and regional cooperation between Türkiye and African countries. The central question is whether the openings in Turkey's African policy have had any effect on student mobility from Africa. To answer this question, the article uses international scholarship programs as an instrument in Turkish foreign policy in the context of the Africa Opening Policies as a single case study, which is designed to provide an in-depth understanding and contextualization of scholarship programs within foreign policymaking. Analyzing the policy documents from relevant institutions such as the Council of Higher Education, the Ministry of National Education, and the Presidency of Turks Abroad and Related Communities, the study uses process tracing methodology to show that foreign policy openings and desired relations with a particular country or region affect the design and priorities of international higher education programs. Thus, the article explores foreign policymaking as a driving factor in developing international student mobility in Türkiye.

Keywords

• Foreign policymaking
• Turkish foreign policy
• Türkiye-Africa relations
• Türkiye Scholarships program
• International student mobility
• international higher education

Kaynakça

1. Al-Rodhan, N., & Stoudmann, G. (2006). Definitions of globalization: A comprehensive overview and a proposed definition. Program on the geopolitical implications of globalization and transnational security. Geneva: Geneva Centre for Security Policy.
2. Alkın, R. C. (2020). Tarihsel kopuş ve süreklilik bağlamında Türkiye’de devlet ve sivil toplumun uluslararası öğrenci politikası. [Doctoral Thesis, Necmettin Erbakan University]. DSpace@Erbakan. https://acikerisim.erbakan.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12452/5062
3. Altbach, P. G., & Knight, J. (2007). The internationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of Studies in International Education, 11(3-4), 290-305.
4. Atabaş, H. & Köse, M. (2023). Yaygın diplomasi aktörleri olarak uluslararası mezunların aracılığında Sudan-Türkiye ilişkileri [Sudanese-Turkish relations through the international graduates as agents of everyday diplomacy]. In M. Özcan & M. Köse (Eds.), Türkiye-Sudan İlişkileri: Toplumsal, Kültürel, Siyasal Bağlar (pp. 135-174). Ankara: Afrika Vakfı Yayınları
5. Ataöv, T. (1976, Mart 21). Afrika ve Biz. Vatan.
6. Aydinli, E., & Mathews, J. (2021). Searching for larger status in global politics: Internationalization of higher education in Turkey. Journal of Studies in International Education, 25(3), 247-265.
7. Baxter, A. (2018). The Benefits and Challenges of International Education: Maximizing Learning for Social Change. J. R. Dassin, R. R. Marsh, & M. Mawer içinde, International Scholarships in Higher Education (s. 105-129). Cham: Springer.
8. Baydemir, M. (2020). Türkiye’nin Afrika Açılımı: Yükseköğretimde Sahra-Altı Öğrenci Hareketliliği (2013-2018). PESA International Journal of Social Studies, 56-69.

9. Beall, J. (2021). Leveling up International Higher Education: Universities, Nations and Global Goals. H. v. Land, A. C., & D. Iancu içinde, The Promise of Higher Education (s. 107-112). Cham: Springer.
10. Boeren, A. (2018). Relationships Between Scholarship Program and Institutional Capacity Development Initiatives. J. R. Dassin, R. R. Marsh, & M. Mawer içinde, International Scholarships in Higher Education (s. 43-62). Cham: Springer.
11. Campbell, A. C., & Neff, E. (2020). A Systematic Review of International Higher Education Scholarships for Students From the Global South. Review of Educational Research, 90(6), 824–861. https://doi.org/10.3102/0034654320947783
12. Chankseliani, M. (2018). The politics of student mobility: Links between outbound student flows and the democratic development of post-Soviet Eurasia. International Journal of Educational Development, 281-288.
13. Childress, L. K. (2009). Internationalization Plans for Higher Education. Journal of Studies in International Education, pp. 289–309.
14. Çetinsaya, G. (2014). Büyüme, Kalite, Uluslararasılaşma: Türkiye Yükseköğretimi için bir Yol Haritası. Ankara: Yükseköğretim Kurulu.
15. Daban, C. (2021). 21. Yüzyılda Türkiye’nin Afrika Ülkeleri ile Siyasi ve Diplomatik İlişkileri. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 925-944.
16. Danışma Meclisi Tutanak Dergisi [Journal of Minutes of the Consultative Assembly]. (1983). C:17(O:1), B:158, 254.
17. Dassin, J. R., Marsh, R. R., & Mawer, M. (2018). Introduction: Pathways for Social Change? J. R. Dassin, R. R. Marsh, & M. Mawer içinde, International Scholarships in Higher Education (s. 3-21). Cham: Springer International.
18. de Wit, H. (2002). Internationalization of higher education in the United States of America and Europe: A historical, comparative, and conceptual analysis. Greenwood Publishing Group.
19. Dışişleri Bakanlığı. (1999). Afrika’ya Açılım Eylem Planı. Ankara: Dışişleri Bakanlığı.
20. Eide, I. (Ed.). (1970). Students as links between cultures: A cross cultural survey based on Unesco studies. Oslo: Universitetsforlaget.
21. Erken, A. (2015). Türkiye’de Barış Gönüllüleri Programına Bir Bakış: 1961-1970 . Avrasya Etüdleri , 48 (2) , 39-63 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/avrasya/issue/35348/392453
22. Filippov, V. (2021). Internationalization of Universities: 70 Years of Experience. (pp. 113-118). Springer, Cham. In The Promise of Higher Education (s. 113-118). içinde Cham: Springer.
23. Fisher, G. H. (1972). Public diplomacy and the behavioral sciences. Bloomington, IN: Indiana University Press
24. Gregory, B. (2008). Public diplomacy: Sunrise of an academic field. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 616(1), 274-290.
25. Hazar, N. (2016). Türkiye Afrika İlişkileri Türkiye’nin Dost Kıtaya Açılım Stratejisi. Ankara: Akçağ.
26. İncesu, S. (2020, Ocak 30). Afrika Açılım Politikası. Cumhuriyet.
27. Jackson, J. (2008). Globalization, internationalization, and short-term stays abroad. International Journal of Intercultural Relations, pp. 349–358.
28. Kajunju, A. (2018). International scholarships in the ecosystem of higher education in Africa. In J. Dassin, R. Marsh, & M. Mawer (Eds.), International Scholarships in Higher Education (pp. 347-354). Palgrave Macmillan, Cham.
29. Kalkınma Bakanlığı. (2015). Kalkınma için Uluslararası İşbirliği, Metotlar ve Yaklaşımlar Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Ankara: Kalkınma Bakanlığı.
30. (2018). Teknik İşbirliği ve Kalkınma Yardımları Çalışma Grubu Raporu. Ankara: Kalkınma Bakanlığı.
31. Kasap, S. (2022, November 28). YÖK Başkanı Özvar: Türkiye dünyada en çok uluslararası öğrenciye sahip ilk 10 ülkeden biri olacak. [YÖK President Özvar: Türkiye is becoming one of the top 19 countries having the most international students] [Press Release] https://www.aa.com.tr/tr/egitim/yok-baskani-ozvar-turkiye-dunyada-en-cok-uluslararasi-ogrenciye-sahip-ilk-10-ulkeden-biri-olacak/2749950 Retrieved on: 28.1.2023
32. Kelkitli, F. A. (2021). The Role of International Educational Exchange in Turkish Foreign Policy as a Reconstructed Soft Power Tool. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 10(1), 41-58.
33. Kent, A. (2018). Recent Trends in International Scholarships. J. R. Dasin, R. R. Marsh, & M. Mawer içinde, International Scholarships in Higher Education (s. 23-42). Cham: Springer.
34. Knight, J. (2003). Updated definition of internationalization. International Higher Education, No: 33: 2–3.
35. Knight, J. (2012). Concepts, Rationales, and Interpretive Frameworks in the Internationalization of Higher Education. D. K. Deardorff, H. d. Wit, J. D. Heyl, & T. Adams içinde, The SAGE Handbook of International Higher Education (s. 27-42). Thousand Oaks: SAGE Publications.
36. Loerke, M. (2018). What’s Next? Facilitating Post-study Transitions. J. R. Dassin, R. R. Marsh, & M. Mawer içinde, International Scholarships in Higher Education (s. 187-207). Cham: Springer.
37. Lynch, C. (2011). Christian ethics, actors, and diplomacy: Mediating universalist pretentions. International Journal, 66(3), 613-628.
38. Marinoni, G. (2019). Internationalization of higher education: An evolving landscape, locally and globally: IAU 5th Global Survey. DUZ Verlags-und Medienhaus GmbH.
39. Marsden, M., Ibañez-Tirado, D., & Henig, D. (2016). Everyday diplomacy: Introduction to special issue. The Cambridge Journal of Anthropology, 34(2), 2-22.
40. Mohammed, Z. (2017). The Turkish government scholarship scheme is a soft power tool. Master’s Thesis. Sabancı University, Türkiye.
41. Musa-Oito, E. A. (2018). Selecting Social Change Leaders. J. R. Dassin, R. R. Marsh, & M. Mawer içinde, International Scholarships in Higher Education (s. 87-104). Cham: Springer.
42. Neziroğlu, I., & Yılmaz, T. (2013a). Hükümetler, Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri (Vol I). Ankara: TBMM Yayınları.
43. (2013b). Hükümetler, Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri (Vol 3). Ankara: TBMM Yayınları.
44. (2013c). Hükümetler, Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri (Vol 5). Ankara: TBMM Yayınları.
45. (2013d). Hükümetler, Programları ve Genel Kurul Görüşmeleri (Vol 6). Ankara: TBMM Yayınları.
46. Official Gazette, (2014, 17 June). Türkiye Bursları Yönetmeliği. No: 29033. Retrieved on: 24.09.2022 (2010, 26 March). Afrika Stratejisi ile İlgili 2010/7 Sayılı Başbakanlık Genelgesi. No: 27533 Retrieved on: 02.02.2023 Retrieved from: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/03/20100326.htm
47. (1983, 14 October). Türkiye’de Öğrenim Gören Yabancı Uyruklu Öğrencilere İlişkin Kanun, No: 2922. Retrieved on:14.09.2022
48. Özkan, M. (2012). Türkiye›nin Afrika›da Artan Rolü: Pratik Çabalar ve Söylem Arayışları. Ortadoğu Analiz, 19-29.
49. Özkan, M., & Akgün, B. (2010). Turkey›s opening to Africa. The Journal of Modern African Studies, 48(4), 525-546. doi:10.1017/S0022278X10000595
50. Özkan, M., & Orakçı, S. (2021). Türkiye-Afrika Zirveleri: Küresel Dönüşüm Zamanlarında Stratejik Bir Ortaklık. in Zirve Diplomasisi (Ed. R. Ngwa). Ankara: Afrika Vakfı Yayınları.
51. Özoğlu, M., Gür, B. S., & Coşkun, İ. (2015). Factors influencing international students’ choice to study in Turkey and challenges they experience in Turkey. Research in Comparative and International Education, 10(2), 223-237. https://doi.org/10.1177/1745499915571718
52. Perna, L. W., Orosz, K., Gopaul, B., Jumakulov, Z., Ashirbekov, A., & Kishkentayeva, M. (2014). Promoting human capital development: A typology of international scholarship programs in higher education. Educational Researcher, 43(2), 63-73.
53. Seabrooke, L. (2011). Economists and diplomacy: Professions and the practice of economic policy. International Journal, 66(3), 629-642.
54. Sending, O. J., Pouliot, V., & Neumann, I. B. (2011). The future of diplomacy: Changing practices, evolving relationships. International Journal, 66(3), 527-542.
55. State Department. (2022, 11 01). Foreign Relations of the United States, 1958–1960, Africa, Volume XIV. Office of the Historian: https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1958-60v14/d22 adresinden alındı
56. Şimşek, F. (2022). Uluslararası Öğrenci Hareketliliği ve Türkiye Yükseköğretiminde Afrikalı Öğrenciler. Uluslararası Türk Kültür Coğrafyasında Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 12-36.
57. TBMM Tutanak Dergisi [Turkish Grand National Assembly Journal of Parliamentary Minutes]. (1955). IV. Menderes Hükümeti Programı. Ankara: TBMM Yayınları.
58. (1960). 1. Gürsel Hükümeti Programı. Ankara: TBMM Yayınları.
59. (1979). Cumhuriyet Senatosu. Ankara: TBMM Yayınları.
60. T.C. Kültür Ve Turizm Bakanlığı Yurtdışı Türkler Ve Akraba Topluluklar Başkanlığı [YTB] (2012). “Faaliyet Raporu 2012”. Retrieved from: https://ytbweb1.blob.core.windows.net/files/Files/2012-faaliyet-raporu.pdf Retrieved on: 24.09.2022
61. (2014). “Türkiye Bursları İstatistik Yıllığı 2014.” Uluslararası Öğrenciler
62. (2021). “Türkiye Bursları 2021 Yıllık Raporu”. Retrieved from: https://tbbsweb.azureedge.net/tbbsweb/Page/About/TB-Rapor-2021.pdf Retrieved on:05.02.2023
63. Tepeciklioğlu, E. E. (2012). Afrika Kıtasının Dünya Politikasında Artan Önemi ve Türkiye-Afrika İlişkileri. Ankara Üniversitesi Afrika Çalışmaları Dergisi, 59-94.
64. The World Bank. (2000). Higher Education in Developing Countries: Peril and Promise. Washington DC: The World Bank.
65. UNESCO UIS (2023). Inbound internationally mobile students by continent of origin. Retrieved from: http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=3804 Retrieved on: 7.1.2023
66. Ünal, U. (2019). Internationalization policies of Turkey›s higher education area: A research on Turkey graduates. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (1), 411-430. DOI: 10.33206/mjss.495832
67. Yarman Vural, F., & Alkan, S. (2009). Büyük Öğrenci Projesinin Değerlendirilmesi (1992-2008). Ankara: TİKA. Yesilbursa, B. K. (2009). The Formation of RCD: Regional Cooperation for Development. Middle Eastern Studies, 637-660.
68. YÖK (2023). Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi [Higher Education Information Management System]. Retrieved from: https://istatistik.yok.gov.tr/ Retrieved on: 4.4.2023