Mühendislik Öğrencilerinin Mühendislik Algıları ile Mesleğe Yönelik Tutumlarının Farklı Değişkenler Açısından İncelenmesi: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı, bir devlet üniversitesindeki mühendislik öğrencilerinin mühendislik kavramına ilişkin algılarını ve mesleğe yönelik tutumlarını çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada nicel yaklaşıma dayalı betimsel tarama deseni, nitel yöntemlerden ise fenomenolojik desen kullanılmıştır. Çalışma, Türkiye’deki bir devlet üniversitesinde mühendislik programlarına kayıtlı toplam 674 öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrencilerin mesleğe yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla Özyurt ve Özyurt (2016) tarafından geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Öğrencilerin mühendislik kavramına ilişkin algılarını belirlemek için ise açık uçlu bir soru yöneltilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 24 paket programı kullanılarak Mann–Whitney U testi ve Kruskal–Wallis testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin mesleğe yönelik tutumlarının program türü ve duygusal değişkenler açısından farklılaştığı, ancak cinsiyet, sınıf düzeyi ve aile sosyoekonomik durumu açısından anlamlı bir fark göstermediği belirlenmiştir. Ayrıca, Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarına göre yapılan karşılaştırmada, bölümlerin üniversite giriş sıralamaları (UER) ile öğrencilerin mesleki tutum puanları arasında doğrusal bir ilişki bulunmamıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi yöntemi uygulanmış ve elde edilen kodlara ilişkin kelime bulutları oluşturulmuştur. Sonuç olarak, mühendislik programlarındaki öğrencilerin büyük çoğunluğunun “mühendislik” kavramına ilişkin olumlu metaforlar ürettikleri, bu kavramı yaşam, köprü veya ağaç gibi kavramlarla benzeştirdikleri gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mühendislik eğitimi
• Üniversite öğrencileri
• tutum
• algı
• değişken

An Analysis of Engineering Students’ Perceptions of Engineering and Their Attitudes Toward the Profession in Terms of Different Variables

Abstract

The aim of this study is to examine engineering students’ perceptions of the concept of engineering and their attitudes toward the profession at a public university, in terms of various variables. The study adopted a descriptive survey design within the quantitative approach and employed a phenomenological design as part of the qualitative methodology. The study was conducted with a total of 674 students enrolled in engineering programs at a public university in Türkiye. To measure students’ attitudes toward the profession, a scale developed by Özyurt and Özyurt (2016) was used. To determine students’ perceptions of the concept of engineering, an open-ended question was posed. For the analysis of quantitative data, the Mann–Whitney U test and Kruskal–Wallis tests were performed using the SPSS 24 statistical software package. The results indicated that students’ attitudes toward the profession differed based on program and emotional variables, but not based on gender, grade level, or family socioeconomic status. Also, in this study according to the Higher Education Entrance Exam (HEEE) results, the comparison revealed that there is no linear relationship between departmental University Entrance Rankings (UERs) and students’ professional attitude scores. In analyzing the qualitative data, content analysis was applied and word clouds were generated for the codes. It was observed that the majority of students in engineering programs produced positive metaphors about the concept of “engineering”, likening it to concepts such as life, a bridge, or a tree.

Keywords

• Engineering education
• university students
• attitude
• perception
• variables

Kaynakça

1. Alkan, C., Doğan, H., & Sezgin, İ. (2001). Mesleki ve teknik eğitimin esasları. Nobel Yayıncılık. Alpaslan, D. N. (2014). Mühendislik tarihi ve felsefesi üzerine bir araştırma. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi, (1), 1-10.
2. Azodo, A. P. (2017). Attitude of engineering students towards engineering drawing: A case study. International Journal of Research Studies in Education, 6(1), 61–74.
3. Baylor, A. L., Plant, E. A. (2005). “Pedagogical Agents as Social Models for Engineering: The Influence of Agent Appearance on Female Choice.” Proceedings of the 12th International Conference on Artificial Intelligence in Education, Amsterdam, Netherlands, 65-72.
4. Berthold, S. M. (2015). Human rights-based approaches to clinical social work. Springer International Publishing/Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-319-08560-9
5. Berthold, A. & Ruch, W. (2014). Satisfaction with life and character strengths of non-religious and religious people: it’s practicing one’s religion that makes the difference. Frontiers in Psychology, 5, 1-9, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.00876
6. Besterfield-Sacre, M., Moreno, M., Shuman, L. J., & Atman, C. J. (2001). Gender and ethnicity differences in freshmen engineering student attitudes: A cross-institutional study. Journal of Engineering Education, 90(4), 477-489. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2001.tb00629.x
7. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2024). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (35. Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.
8. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage.

9. Cruz, A. M., Rincon, A. R., Dueñas, W., Luna, N., & Torres, D. (2016). The impact of an introductory biomedical engineering course on students’ perceptions of the engineering profession. International Journal of Engineering Education, 32(1), 136-149.
10. Çil, E. & Özlen, S. (2019). Beşinci sınıf öğrencilerinin mühendis ve mühendislik algılarının incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1272-1287. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-408610
11. Dobela, J., & Seboni, L. (2023). Attitudes and academic performance of engineering students in both prerequisite courses to final year project and final year project. International Journal of Higher Education, 12(1), 1-45. https://doi.org/10.5430/ijhe.v12n1p45
12. Felder, R. M., Felder, G. N., Mauney, M., Hamrin, C. E., Jr., & Dietz, E. J. (1995). A longitudinal study of engineering student performance and retention. III. Gender differences in student performance and attitudes. Journal of Engineering Education, 84(2), 151–163. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.1995.tb00162.x
13. Felder, R.M., Felder, G.N., & Dietz, E.J. (2002) The effects of personality type on engineering student performance and attitudes. Journal of Engineering Education, 91(1), 3-17. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2002.tb00667.x
14. Fredricks, J. A., Blumenfeld, P. C., & Paris, A. H. (2004). School engagement: Potential of the concept, state of the evidence. Review of Educational Research, 74(1), 59-109. https://doi.org/10.3102/00346543074001059
15. Gençoğlu, M. T. & Cebeci, M. (1999, Ekim). Türkiye’de mühendislik eğitimi ve öneriler. Mühendislik-Mimarlık Eğitimi Sempozyumu (s. 73-80), İstanbul.
16. Ginevicius, R., Korsakiene, R., & Tvaronaviciene, M. (2005). Proceedings of the 4th Asia-Pacific Forum on Engineering and Technology Education (Z. J. Pudlowski, Ed.) (pp. 173–176). Monash Engineering Education Series Haldun, A., Yalçın, M. A., Bayrak, M., Sazak, N., & Yıldız, M. (2006, Kasım). Geleceğin mühendislik eğitimi ve mühendis meslek odalarının sorumlulukları. Elektrik Elektronik Bilgisayar Mühendislikleri 3. Ulusal Sempozyumu EEB’06, İstanbul.
17. Hammack, R., Ivey, T. A., Utley, J., & High, K. A. (2015). Effect of an Engineering Camp on Students’ Perceptions of Engineering and Technology. Journal of Pre-College Engineering Education Research, 5(2), Article 2. https://doi.org/10.7771/2157-9288.1102
18. Hilpert, J., Stump, G., Husman, J., Kim, W., Chung, W., & Lee, J. (2009). Steps toward a sound measure of engineering student attitudes: Pittsburgh engineering attitudes scale - revised. 39th IEEE Frontiers in Education Conference, San Antonio, TX: ASEE/IEEE; 1-6. https://doi.org/10.1109/FIE.2009.5350470
19. Hwang, G., Wu, P., & Chen, C. (2012). An online game approach for improving students’ learning performance in web-based problem-solving activities. Computers & Education, 59, 1246-1256. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.05.009
20. Kajfez, R. L., Kecskemety, K. M., Miller, E. S., Gustafson, K., Meyers, K. L., Bucks, G. W., & Tanner, K. (2018). First-year engineering students’ perceptions of engineering disciplines: a qualitative investigation. International Journal of Engineering Education, 34(1), 88-96
21. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler (35. basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık
22. Korkmaz, Ö., Kösterelioğlu, M., & Kara, M. (2015). Teknoloji ve mühendislik fakültesi öğrencilerinin mühendislik ve mühendislik eğitimine dönük tutumları. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 246-261. https://doi.org/10.17539/aej.91710
23. Lai, C., Wang, Q., & Lei, J. (2012). What factors predict undergraduate students’ use of technology for learning? A case from Hong Kong. Computers & Education, 59(2), 569-579. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.03.006
24. Landry, J. P., Pardue, J. H., Doran, M. V., & Daigle, R. J. (2002). Encouraging students to adopt software engineering methodologies: The influence of structured group labs on beliefs and attitudes. Journal of Engineering Education, 91(1), 103–108. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2002.tb00678.x
25. Liu, C., Marchewka, J.T., Lu, J., & Yu, C.S. (2005). Beyond concern: a privacy-trust behavioral intention model of electronic commerce. Information & Management, 42, 289-304. https://doi.org/10.1016/j.im.2004.01.003
26. Marulcu, İ. & Sungur, K. (2012). Fen bilgisi öğretmen adaylarının mühendis ve mühendislik algılarının ve yöntem olarak mühendislik-dizayna bakış açılarının incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen Ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(1), 13-23.
27. Miguel-Cruz, A., Rodríguez-Dueñas, W. R., Flórez-Luna, N., & Quiroga-Torres, D. A. (2017). Does the project-based-learning (PBL) strategy change first-year students’ perceptions of the engineering profession?. In 2017 Research in Engineering Education Symposium (REES), 6-8 July, 478-488.
28. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage. Mohammadi-Aragh, M. J., Kajfez, R. L., Clark, A., & Sassi, S. (2025). Engineering identity formation across the undergraduate years. International Journal of Engineering Education, 41(6), 1616–1630.
29. Opara, L. U., Al-Adawi, S. S., & Al-Shukeili, T. S. (2006). Student perceptions of the public image of agricultural engineering and their preferred name for the discipline and title degree. International Journal of Engineering Education, 22(1), 59-66.
30. Özmen, H. & Karamustafaoğlu, O. (2019). Eğitimde araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. Özyurt, Ö., & Özyurt, H. (2016). Birinci sınıf mühendislik öğrencilerinin mühendislik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(38), 1-15.
31. Pekrun, R., Vogl, E., Muis, K. R., & Sinatra, G. M. (2017). Measuring emotions during epistemic activities: The epistemically-related emotion scales. Cognition and Emotion, 31(6), 1268–1276. https://doi.org/10.1080/02699931.2016.1204989
32. Polat, S., Yanmaz, O., & Kadaifci, C. (2020). Birinci sınıf öğrencilerinin endüstri mühendisliği mesleğine yönelik algıları. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 10(3), 429-437.
33. Prince, M., & Felder, R. (2006). Inductive teaching and learning methods: Definitions, comparisons, and research bases. Journal of Engineering Education, 95(2), 123-138. https://doi.org/10.1002/j.2168-9830.2006.tb00884.x
34. Sarıer, Y. (2016). Türkiye’de öğrencilerin akademik başarısını etkileyen faktörler: Bir meta analiz çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (HÜEF), 31(3), 609-627. https://doi.org/10.16986/HUJE.2016015868
35. Simpson, I. (1994) Engineering education in Europe, IEEE Trans. Education, 37(2), 167-170. https://doi.org/10.1109/13.284989
36. Taylor, A., Lutz, B., Hampton, C., Lee, W. C., & Watford, B. A. (2017). Critical pedagogies and first-year engineering students’ conceptions of ‘what it means to be an engineer,’. In Proceedings of American Society for Engineering Education Conference.
37. Torun, E., Çelik, A., & Otar, S. (2009). Meslek yüksekokulu öğrencilerinin program tercihlerinde rol oynayan etkenlerin belirlenmesi: KOÜ Arslanbey MYO Örneği. 1. Uluslararası 5. Ulusal Meslek Yüksekokulları Sempozyumu, Selçuk Üniversitesi.
38. Towers, E., Simonovich, J. A., & Zastavker, Y. V. (2011). Students’ perceptions of the engineering profession and implications for interest in the field. In Frontiers in Education Conference (FIE), 12-15 October, Rapid City, SD, F3D-1-F3D-7. https://doi.org/10.1109/FIE.2011.6142960
39. Van de Gaer, E., Grisay, A., Schulz, W., & Gebhardt, E. (2012). The reference group effects an explanation of the paradoxical relationship between academic achievement and self-confidence across countries. Journal of Cross-Cultural Psychology, 43(8), 1205-1228. https://doi.org/10.1177/0022022111428083
40. Vrcelj, G. & Krishnan, S. (2008). Gender differences in student attitudes toward engineering and academic careers. Australasian Journal of Engineering Education, 14(2), 43–56. https://doi.org/10.1080/22054952.2008.11464016
41. Yıldız-Aslan, Ö. (2024). Mühendislik tasarım temelli fen öğretiminin 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine, mühendislik ve mühendis algılarına etkisinin incelenmesi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya